11. Sınıf Ekoyay -Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 192 Cevapları

“Yer demir gök bakır” deyiminin anlamını araştırınız. Anadolu insanının içinde bulunduğu durumu “demir” ve “bakır” kelimeleriyle dile getirmelerini yorumlayınız.

• Yer demir gök bakır: bütün yardım kapılarının kapalı oluşunu, çaresizliği, umutsuzluğu, olanaksızlığı anlatır.Kapıların o dönem demir ve bakır gibi çok sert ve sağlam malzemeden yapılması ve açılmasının zor olmasından dolayı olabilir.

Yaşar Kemal’in “Benim bir ayağım Anadolu’da, bir ayağım dünyadadır.” sözünden anladıklarınızı açıklayınız.

Hem yerel hem de evrensel oluşundan kaynaklanıyor olabilir. Çünkü o konularını kahramanlarını Anadolu’dan alırken insanlık adına anlattıklarıyla bütün Dünyaya seslenir. 

11. Sınıf Ekoyay -Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 198 Cevapları

1. Okuduğunuz roman metninden alınan aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili kelimelerin ve kelime gruplarının anlamını cümlenin bağlamından bulmaya çalışınız, sözlüklerden kontrol ediniz.

a. Muhtar Sefer de her seferinde onun düşlerini hayra yordu.

Güzel bir sebebe bağlamak. 

b. “Alacağı olsun, elbette bizim de kendimize göre tedbirimiz olacaktır.

Bir şeyi sağlayacak ya da önleyecek yol.

“Bu yıl, bizim köy cümle köylere kötü bir örnek oldu.”

Bütün herkes, tüm köy anlamında kullanılmıştır.

2. Okuduğunuz metnin temasını ve konusunu bulunuz.

Tema korkudur konu ise köylülerin girdikleri borç batağından dolayı korku dolu günler geçirmeleri ve yaşamlarının zehir olmasıdır.

3. Roman metninin örtük iletisi nedir? Bu iletiye katılıyor musunuz? Açıklayınız.

 Korkunun ecele faydası olmadığı insanın kendi korkularını büyüten bir canlı olmasıdır.

4. Köylülerin kaderleriyle mücadelesi, zorlu çalışma şartları ve maddi sorunları roman metninde hangi çatışmalarla dile getirilmiştir? Açıklayınız.

 Köylü-zengin ağa çatışması, yoksulluk ve bu yoksulluktan geçinen insanların varlığı gibi çatışmalar vardır.

5. Boş inançların ve bunları sorgusuz sualsiz kabullenen insanların trajedilerinin ve komik yönlerinin bir arada verildiği bölümlere örnekler veriniz.

• Özellikle Taşbaş ile ilgili onun ermiş olduğuna inanılan kısımlar:
• “Zamanla köylü, Taşbaş’a ermişlik payesi yüklemeye başlar. Taşbaş’la ilgili ermişlik hikâyeleri dilden dile yayılır”

6. Roman metninde kişilerin tavırları, jest ve mimikleri nasıl anlatılmaktadır? Açıklayınız.

• Genellikle köylülere has ve mimiklerin yoğunlukta olduğu tavırlarla karşılaşırız. Mesela Meryemce Ana’nın oğlu Ali ile konuşmadan isteklerini ilettiği kısımları sayabiliriz.

7. Aşağıdaki tabloda bazı kişilik özellikleri verilmiştir. Tabloda belirtilen karakterlerle verilen kişilik özelliklerini eşleştiriniz. Belirlediğiniz kişilik özellikleri roman metninde etkili mi verilmiştir? Açıklayınız.

11. Sınıf Ekoyay -Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 199 Cevapları

8. Okuduğunuz roman metninin anlatım özellikleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden doğru olanları işaretleyiniz ve örnekleyiniz. Tespitlerinizi romancının yönelimiyle karşılaştırınız.
Deyimler sıklıkla kullanılmıştır. (X)
Düşsel bir anlatım söz konusudur. (X)
İkilemeler fazlaca kullanılmıştır. (X)
Atasözlerinden yararlanılmıştır. (X)
Realist roman özelliği göstermektedir. (X)
Karakterler şive ve ağız özellikleriyle konuşturulmuştur. (X)
Diyaloglarda kişiler kendilerine özgü bir dille konuşturulmuştur. ()
İç monologlarla kahramanların psikolojisi okuyucuya aktarılmıştır. (X)
Ağıt, destan, dua, beddua gibi halk edebiyatı ögelerinden yararlanılmıştır. (X)

9. Meryemce’nin doğadaki varlıklarla konuşmasını halk kültürümüz açısından değerlendiriniz.

Halkımız içine kapanıktır. Bazen kimseye söylemediği sırrını duygularını bir başkasının duymaması için kendisine yakın gelen bir başka nesneye eşyaya veya canlıya anlatır. Mesela derdini suya söyleyip su gibi akıp gitmesi anlayışı da bundan ortaya çıkmıştır.

10. Tabiat ile insanın iç içe olmasının kişilerin yaşamlarına etkileri nelerdir? Açıklayınız.

İnsanlar doğadan ayrı düşünülemez. İnsanın kendi doğasına yabancılaşmaması için doğa ile iç içe yaşaması ve ruhunu doğanın güzellikleri ile doldurması gerekmektedir. Yoksa beton yığınları içinde yok olup gidecektir.

11. Yer Demir Gök Bakır romanını mekân ve zamana ait unsurlar açısından inceleyip bu unsurların nasıl verildiğini aşağıda belirtilen yerlere yazınız.

Mekan köydür, köyün dışındaki mağaradır. Doğa olduğu gibi okurlara sunulur. Zaman ise bilinmeyen bir zamandır. Tıpkı Adil belası’nın geleceği zamanın belli olmaması gibi .

11. Sınıf Ekoyay -Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 200 Cevapları

12. Başlarına gelecek felaketi korku içinde bekleyen köylüler, çaresiz kalınca tutunacak bir dal olarak ne yapmışlardır? Kendinizi metinlerdeki koşulların içinde düşünerek cevap veriniz.

Gidip bütün eşyalarını gömerek saklamayı akıl etmişlerdir. Meryemce Ana bile suskunluğunu bozup oğlundan gümüş yüzüğünü saklamasını isteyecek kadar korkmaktadır.

13. Yazar, doğup büyüdüğü Çukurova-Toroslar bölgesinde geçen olayları eserinde anlatmıştır. Romanda anlatılanların yazarın yaşamıyla bir ilgisi olabilir mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Bence olabilir. Çukurova’daki ağaların, köylüler üzerindeki baskıları, onları istedikleri gibi sömürmeleri köylülerin batıl inançları bu inançları doğrultusunda başlarına gelenler bu romanda işlenmiştir. 

14. Aşağıdaki eleştiri yazısını okuyunuz. Roman kişilerinin anormal davranışlarını gerçekçilik açısından değerlendirerek düşüncelerinizi aşağıda belirtilen yere yazınız.

Çünkü roman insanı anlatır insanı insana kelimelerle yorumlatır, sorgulatır. Bundan dolayı da Yaşar Kemal, romanlarında okuru etkileyecek ifadeleri kahramanları yaratma ustasıdır. Bu yüzden de çok başarılı bir romancıdır.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 174 Cevapları

Kurtuluş Savaşı’nı konu edinen romanlar hakkında bir araştırma yapıp elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

 KURTULUŞ SAVAŞINI KONU ALAN ROMANLAR

• Halas: Mehmet Rauf.
• Yaban: Yakup Kadri Karaosmanoğlu.
• Sodom ve Gomore: Yakup Kadri Karaosmanoğlu.
• Ankara: Yakup Kadri Karaosmanoğlu.
• Ateşten Gömlek: Halide Edip Adı var.
• Vurun Kahpeye: Halide Edip Adıvar.
• Üç İstanbul: Mithat Cemal Kuntay.
• Yorgun Savaşçı: Kemal Tahir.

“Aydın” kelimesinin sizde oluşturduğu çağrışımla ilgili sınıfınızda kısa bir tartışma yapınız.

Cevap: Aydın”, Türkçe sözlükte “ışık alan, ışıklı, aydınlık, kültürlü, bilgili, görgülü, düşünceli, çağın gereksinimlerinin farkında” şeklinde tanımlanmaktadır. Zaman zaman bilim insanları ile eş tutulan aydın,  çevresine karşı olan duruşu ve davranışları bakımından farklılık gösterir. Çünkü bilim insanı, seçtiği alanda bilgi üretme ve topluma uzmanlık alanı ile hizmet verme üzerine yoğunlaşır.  Ancak,  bir bilim insanının da aydın insan kriterlerine uygun davrandığı, toplumuna karşı kendisini sorumlu hissettiği ve duyarlılık gösterdiği örneklere de rastlanmaktadır.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 178 Cevapları

1. Metinde geçen “alelâde”, “merasim”, “kasvet” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından bulmaya çalışınız. Anlamını bulamadığınız kelime ve kelime gruplarını sözlüklerden araştırınız.

• alelade: her zaman görülen, olağan, doğal.
• merasim: yol yöntem, uyulması gereken kural.
• kasvet: iç sıkıntısı, sıkıntı.

2. Metindeki çatışmaları belirleyiniz. Çatışmaların türlerini açıklayınız.

• İnsanların yut işgal ederken kılını bile kıpırdatmamaları
• Mehmet Ali’nin korktuğunun başına gelmesi askere alınması
• Köylünün Ahmet Cemil’,i anlamaması. Ahmet Cemil’in bulunduğu ortamda yaşadığı yabancılık hissi

3. Okuduğunuz metinden halkın günlük konuşma diline özgü anlatıma örnekler veriniz. Yazar, neden bu anlatımlardan yararlanmıştır? Açıklayınız.

• “Efendi, tekrar savaş olacak mı? dedi.” efendi kelimesi o dönemde kullanılmaktaydı.. 
• “Beyim, Allah vere de, bizi tekrar askere almasalar, dedi.”

4. Okuduğunuz metinden iç konuşma, iç çözümleme, geriye dönüş, anlatma, gösterme gibi anlatım tekniklerinden yararlanılan bölümlere örnekler bulunuz.

• iç konuşma: Mehmet Ali’nin, bana bir “Allahaısmarladık” demeden gitmiş olmasına ihtimal veremiyorum
• geriye dönüş: Mustafa Kemal isminde bir büyük adam, bir büyük kumandan, İstanbul’dan çıktı, Anadolu’ya geçti. Erzurum’da, Sivas’ta, milleti başına topladı.
• gösterme:Muhtar, jandarmalar, Mehmet Ali ve kendisiyle çağrılan bir iki kişi kapının önünde toplanmış duruyorlar. Mehmet Ali’nin yüzü bembeyazdı.

5. İncelediğiniz metinde realizm akımının hangi özellikleri görülmektedir?

Realizm’de konu gerçek hayattır. Olağanüstü görülen istisnai olaylara yer verilmez. Okura yaşanmış bir olay ya da yaşanabileceğinden şüphe edilmeyecek bir olay sunulur. Realizm’de anlatılan kişi, tam anlamıyla insandır. Çevresiyle davranışlarıyla, tutkularıyla en ince ayrıntısına kadar tanıtılan bir insan görülür eserde. Elbette bu insan çevresinin bir ürünü olan, çevresindeki şartlara göre karakter kazanmış biridir. Bu eserin kahramanı olan Ahmet Cemil de işte bu anlayışla oluşturulmuş hayali kahramanımızdır.

6. Yaban romanının yazıldığı dönemdeki siyasi, kültürel ve toplumsal şartlar romanı etkilemiş midir? Açıklayınız.

 Etkilemiştir. Çünkü roman, topluma ayna tutmakta o dönemde yanlış giden şeyler ve toplum içerisinde görülen sorunlar gözlemlenerek eser oluşturulmuşa benziyor. Bunu kimi yerde sunulan gerçekçi tahlil ve manzaralardan çıkarmak mümkündür. 

7. Sizce Yaban romanında kurmaca bir gerçeklik mi yoksa tarihsel bir gerçeklik mi vardır? 20. yüzyıldaki Türk toplumunun tarihsel özelliklerini göz önüne alarak metnin bu özelliğini açıklayınız.

Cevap: İkisi iç içe geçmiş durumdadır. Çünkü gerçek tarihten yararlanılmıştır hem de tarih yeniden kurgulanarak hayal ürünü bir edebi esere dönüşmüştür. 

8. Ahmet Celal, bir kolunu kaybetmiş gazi olmasına rağmen millî mücadeleye destek olmaktan kendini uzak tutamamaktadır. Bu tutumu değerlendiriniz.

Cevap: Çünkü içinde vatan sevgisi olan bir kahraman yürekli Türk askeri her ne koşulda ve durumda olursa olsun vatanını savunmaktan onun uğrunda canını vermekten geri durmaz.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 201 Cevapları

Savaşın insanlar üzerindeki büyük tahribatını konu edinen bir filmi öğretmeninizle tespit ediniz. Filmi sınıfınızda izleyiniz.

Cevap: Piyanist filmini izleyebilirsiniz. 

Nobel Edebiyat Ödülü hakkında, araştırma yapınız. Ödülün önemi ve ödülü alan sanatçılar hakkında arkadaşlarınızı bilgilendiriniz.

Nobel Edebiyat ödülleri her yıl Alfred Nobel’in sözleri ile bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara verilmektedir. İsveç Akademisi her yıl bu ödüle layık kişileri seçmektedir. Alfred Nobel’in bu sözü aslında başta birçok tartışmaya neden olmuştur. Ülkemizden Orhan Pamuk bu ödülü almıştır.

Savaşlarda en büyük bedeli niçin çocuklar ve kadınlar ödemektedir? Düşüncelerinizi açıklayınız.

Son on yılda iki milyona yakın çocuk savaşlarda çoğunlukla acı çekerek, tıbbi yardım olmaksızın ve bazen yapayalnız öldürülmüştür. Dört milyondan fazla çocuk ise sakat kalmıştır. Bu çocuklar (eğer hayatta iseler) ailelerine yaşadıkları korkuyu devamlı hatırlatırlar. Bundan dolayı en masumlar yani kadınlar ve çocuklar büyüklerin pis emelleri uğruna mahvolmaktadırlar.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 204 Cevapları

1. Ve O Hiçbir Şey Demedi adlı metinde geçen “yalak”, “seğirme”, “sırnaşık” kelimelerinin anlamlarını metnin bağlamından bulmaya çalışınız, sözlüklerden kontrol ediniz. Kelimeleri defterinizde birer cümlede kullanınız.

• YALAK: hayvanların su içtikleri taştan ya da ağaçtan oyma kap.
• SEĞİRME: seğirmek eylemi.
• SIRNAŞIK: Rahatsız ettiğine, can sıktığına aldırmadan, bir kimseden sürekli olarak ve yalvarırcasına istekte bulunan, bu isteğinde direnen (kimse).

2. Okuduğunuz metnin temasını ve konusunu belirtiniz.

Cevap: Tema II. Dünya Savaşı’nın yıkımlarını ve bir aileyi sürüklediği felaket anlatılmaktadır.

3. Evlatlarını kaybeden ve ailesine savaşın yıkımlarından dolayı iyi bakamayan annenin içinde bulunduğu ruh urumundan etkilendiniz mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap: Etkilendim. Çünkü ne yaparsa yapsın ne kadar çalışırsa çalışsın yine de çocuklarına yetemeyen onların isteklerine cevap veremeyen bir kadının ne kadar acı çektiğini görebiliyoruz.

4. Metnin iletisi nedir? İleti doğrudan mı verilmiştir? İletiyi evrensellik açısından değerlendiriniz.

Cevap: Metnin iletisi savaşın yıkıcılığıdır. Bence ileti örtük olarak verilmektedir. Çünkü metnin açık iletisi bir ailenin zor durumda kalması ve yaşam mücadelesi içinde olmasıdır. Oysa örtük ileti de savaşın aileleri nasıl yok ettiğinden bahsedilmektedir.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 205 Cevapları

5. Bütün olumsuzluklara rağmen tüm annelerin yaşama tutunma mücadelelerini nasıl değerlendirirsiniz?

Cevap: İçgüdüsel bir şey olmasının yanında bence annelik duygularının ve kadın olmanın verdiği aşırı duygusallığın da etkisiyle erkeklere göre kadınların yaşama tutunma konusunda daha başarılı oldukları bir gerçektir. 

6. Metinde hangi anlatıcı kullanılmıştır? Bu anlatıcının tercih edilmesinin metne katkıları nelerdir?

Cevap: Metinde kullanılan anlatıcı III. Tekil kişi anlatıcısıdır. Bu anlatıcının tercih edilmesi bence okuyanın olayları dışarıdan izleyen biri olması isteğidir.

7. Metinde kullanılan bakış açısını bulunuz. Bu bakış açısı, metnin anlatımını nasıl etkilemiştir? Açıklayınız.

Cevap: Metinde hakim bakış açısı kullanılmıştır. Çünkü özellikle kadın kahramanın aklından geçenler olduğu gibi okura iletilir. Bunun yanında bu yöntem metni daha zengin kılmaktadır.

8. Okuduğunuz metnin genelinden yazar / anlatıcının anlatımda tercih ettiği iç konuşma ve bilinç akışı anlatım tekniklerine örnekler gösteriniz. Yazar / anlatıcının bu anlatım tekniklerini çokça tercih etmesinin nedenleri nelerdir? Açıklayınız.

• “Ve Fred’in yüzünü görüyorum; insafsızca yaşlanan ve hayat tarafından kemirilen, oyulan yüzünü. Öyle bir hayat ki, bana verdiği aşk da olmasa yaşamaya değmezdi, değmez de!”
• Yıllardır bu tek odanın tozuyla kiriyle savaşıyorum; kova kova sular dolduruyor, döşemeyi sildiğim bezleri yıkıyor, kirli suyu yalağa boşaltıyorum.

9. Metinde kadının aynadaki fiziki görüntüsünün betimlenmesi ve bunun kadın tarafından anlatılması ile yazar, hangi gerçekleri ortaya koymak istemiştir?

Cevap:  Kadının psikolojisini ve savaşın yıkıcılığını çok daha etkili bir anlatımla okura vermektedir. Bu da okurun hem o dönemi hem de insan psikolojisini en iyi şekilde anlayabilmesine yardımcı olmaktadır.

10. Okuduğunuz metni orijinal dilinde okuyabilme yetkinliğine sahip olsaydınız kazanımlarınız neler olurdu? Açıklayınız.

Cevap: Eğer metni orjinal dilinde okuyabilseydim arada çevirmenden kaynaklanacak bazı yorum farklılıklarını da ortadan kaldırmış olacaktım.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 185 Cevapları

Sınıfınızda iki grup oluşturarak “modernizm”, “postmodernizm” hakkında araştırma yapıp sınıf panolarına çalışmalarınızı asınız.

• Modernizm: Kültürel bağlamda modernizm, 19. yüzyılda geleneksel anlamdaki edebi, sanatsal, sosyal organizasyon ve gündelik yaşamın geçerliliğini yitirdiği fikriyle ortaya çıkmıştır. Sanat tarihi açısından özel bir adlandırma olan Modernist hareketin 19. yüzyıl ortasında Fransa’da ortaya çıktığı kabul edilir
• Postmodernizm:  Postmodernizm, modernizmin sonrası ve ötesi anlamında bir tanımlama olarak kullanılmaktadır ve modern düşünceye ve kültüre ait temel kavram ve perspektiflerin sorunsallaştırılmasıyla ve hatta bunların yadsınmasıyla birlikte yürütülmektedir. Bu kavram 1960 lı yıllardan itibaren kullanılmaktadır.

“İç konuşma”, “iç çözümleme”, “bilinç akışı”, “geriye dönüş” anlatım teknikleriyle ilgili bilgilerinizi hatırlayarak sınıfınızda konuşmalar yapınız.

• İç konuşma:Yazar anlatmak istediği şeyleri kahramanın kendi ağzından, kafasından geçenler şeklinde okuyucuya verir. Kahraman kendi kendine konuşur gibidir, fakat düşünceleri düzenlidir.
• Bilinç Akışı: Kişinin aklından geçenlerin birinci kişi ağzından yansıtılmasıdır. Bu teknikle yazar; kahramanın, hayatı, nesneleri, etrafında gördüğü şeyleri nasıl algıladığını, bir bilinç yansıması eşliğinde aktarır. Derin, soyut ifadelerden meydana gelir
• Geriye dönüş: Bu teknik genellikle tarihi romanlarda kullanılır. Yazarlar şimdiki zamanda yaşadıklarından eserlerinde şimdiki zaman ağır basar. Bu etkiyi azaltmak için geriye dönüş tekniği kullanılır.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 190 Cevapları

1. Metinde geçen “debriyaj”, “müessese”, “forvet” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından bulmaya çalışınız. Anlamını bulamadığınız kelime ve kelime gruplarını sözlüklerden araştırınız.

• debriyaj:otomobilde motor ile vites kutusunu birbirine bağlayıp ayıran, motordan gelen devinimi sarsıntısız olarak öteki aktarma parçalarına ileten düzen.
• Müessese: kurulma eylemi, yolu ya da tarihi.
• forvet: görevi karşı takım alanına doğru top sürmek, bu eylemle sayı yapmaya çalışmak olan, ön sıradaki oyuncu.

2. Okuduğunuz metinden geriye dönüş tekniğine örnek bulunuz. Yazarın bu tekniği tercih etmesinin nedenleri hakkında bilgi veriniz.

• “Biz de az dayak yemedik ustamızdan.”
• “Otobüste, evle okul arasında geçen zamanın bana nasıl bir yük olduğunu bilemezsin. Böyle zamanları, yaşanmamış zaman haline getirmemek için olmadık oyunlar icat ederim”
• Okura geçmişle ilgili bilgi vermek ve romanın içine daha iyi girmesini sağlamak için.

3. Okuduğunuz metinde iç çözümleme anlatım tekniğinden yararlanılan bir bölüm gösteriniz. Bu tekniğin anlatıma sağladığı yarar hakkında bilgi veriniz.

• ”Turgut, önündeki direksiyona, belli etmek istemediği bir çekingenlikle bakıyordu.“
• Bu bölümde anlatıcı yazar roman kahramanının içinden geçen duyguları aktarmakta ve iç çözümleme tekniğini uygulamaktadır.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 191 Cevapları

4. Metindeki roman kişisi Turgut, tip midir yoksa karakter midir? Nedenleriyle açıklayınız.

Karakterdir. Çünkü roman ilerledikçe dinamik yani değişkenlik göstermektedir. Arkadaşı Selim öldükten sonra kendi iç hesaplaşmasını yapmış ve farklı bir insan olmaya doğru gitmiştir. 

5. Okuduğunuz metnin mekânıyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a. Metindeki mekânlar nerelerdir?

Mekanlar genellikle dış mekanlardır. Araba, otobüs ve şehrin yolları dışı gibi yerler tercih edilmiştir. 

b. Olayların geçtiği mekânlar hangi özellikleri ile ve nasıl anlatılmıştır?

• Talim Alanı: “Talim alanı, ağaçsız bir tepenin altında, beceriksizce tesviye edilmiş bir yolla çevrelenmiş toprak bir arsaydı.“
• Duraklar: Otobüs oyunu oynadığı ve saydığı 12-13 durağın olduğu yer ve yoldur. 

c. Turgut’un ruh hâliyle mekânlar arasında nasıl bir ilişki söz konusudur? Açıklayınız.

Mekanlar onun kaçış yerleridir. Mesela sıkıldığında oyunlar oynadığı ya da şehrin kalabalığından kendine sığındığı bakir yerlerdir. 

6. Metindeki çatışmaları tespit ediniz.

• Araç kullanmayı öğretme
• Duraklardaki otobüs oyunu sırasında yaşananlar
• Toplumun aydın kesimi anlamaması

7. Tutunamayanlar metnindeki şahısların olay akışını etkileyen fiziksel ve psikolojik özellikleri nelerdir?

Turgut Özben’in kendi içine kapanık olması, kendi benliğinde bir yolculuğa çıkması ve de psikolojik olarak kendini toplumdan ayrı tutması romanda anlatılan çatışmaların da bel kemiğini oluşturmaktadır.

8. Okuduğunuz metinde Turgut’un kendine “Özben” soyadını vermesinin Turgut’un yaşamıyla bir ilişkisi var mıdır? Açıklayınız.

Evet vardır. En yakın arkadaşı Selim’in ölümünden sonra kendi benliğine dönmesi arayışlarda olmasından dolayı Özben soyadını almasıyla bağlantılanmıştır.

9. Çevrenizde araba sürmeyi öğrenen kişilerin ruh hâliyle Turgut’un ruh hâlini karşılaştırınız.

Benzer özelliklere sahiptirler. Çok zor olduğunu düşünürler. Sonrasında kullanmaya başlarken çok stresli olurlar. Ama ardından yavaş yavaş alışırlar. Bundan dolayı benzerlik vardır diyebiliriz. 

10. Aşağıdaki kutucuğa okuduğunuz metnin yazarına, içeriğine ve yazarın anlatım tarzına yönelik kısa bir yorum yazısı yazınız.

Metnin yazarı geniş bir hayal gücüne sahiptir. Başarılı bir kurgu sonucu etkili bir dille okuru etkileyen ve mizahı yüksek bir roman ortaya koymuştur.

11. Okuduğunuz metne ve metnin yazarına yönelik aşağıda verilen eleştiriyi okuyunuz. Bu eleştiriyi kendi yorumunuzla karşılaştırınız.

Bence kendi yorumumla örtüşür. Çünkü eserdeki anlatıştan çok ironi ve tespitler önemlidir. Oğuz Atay için önemli olan da bu eleştirileri romanı aracılığıyla ortaya koymaktır.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 150 Cevabı

Bayram geleneklerimizi hatırlayıp sınıfınızda arkadaşlarınıza anlatınız. Bu geleneklerin önemi hakkında gruplar oluşturarak belirlenen kısa süreler içinde düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap: Ramazan ya da Kurban hiç fark etmez, bayram denince akla gelenekler gelir. Hazırlıklar günler öncesinden başlar, büyük küçük herkesi bir heyecan sarar ve yüzyıllık bayram gelenekleri yeniden hayat bulur.

Her bayram öncesi büyük küçük herkesi tatlı bir telaş alır. Günler öncesinden başlayan hazırlıklarla memlekete bir anda bayram havası yayılır. Küslüklerin bittiği, kavgaların son bulduğu ve eş, dost, akraba herkesin bir araya geldiği bayramlar her yıl yeni heyecanlarla hayatımızı renklendirir. Bu yüzden bayram denince insanlarda bir umut, memlekette barış havası esmeye başlar.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 152 Cevabı

1. Okuduğunuz metinde geçen “sefa”, “bohça”, “tertip etmek”, “cana can katmak” gibi kelime ve kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi sözlükten kontrol ediniz.

• sefa:kaygısız ve sakin olma, gönül rahatlığı, rahatlık
• bohça: içine çamaşır, giysi gibi şeyler konulup sarılan ya da bağlanan dört köşe kumaş
• tertip etmek:hazırlamak, düzenlemek.

2. Okuduğunuz metnin konusunu açıklayınız.

Cevap: Bayram günlerinde çocukların yapmaları gerekenler

3. Okuduğunuz metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyiniz.

Cevap: Bayram günleri çocukların mutlu olmaları yapmaları gereken şeyler

Yardımcı düşünce olarak bayram geleneklerimiz, çocukların yapmaları gerekenler, ailelerin yapmaları gerekenler

4. Okuduğunuz metnin tür özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: Karşılıklı konuşma şeklinde yazılan bu metin SOHBET türüne örnektir.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 153 Cevabı

5. Okuduğunuz metinde yazara özgü dil ve anlatım özellikleri nelerdir? Belirlediğiniz özellikleri, metnin türü ile ilişkilendiriniz.

Cevap: Yazar gündelik hayatın dilini yazısına aktarmıştır. Bundan dolayı sanki arkadaşıyla veya çocuklarla konuşurmuş gibi bir dil kullanır. “Aman ha!, Haydi göreyim bakayım” gibi kullanımlardan bunu çıkarabiliriz.

6. Okuduğunuz metin türünün gelişiminde, Türk yazılı kültürünün ve ülkemizdeki toplumsal–teknolojik değişimlerin ne tür etkileri olmuştur?

Cevap: Türk yazı kültüründe özellikle Tanzimat edebiyatı ve bu dönemdeki batılılaşma hareketlerinin büyük etki ve değişimi görülür. Tanzimatla beraber yazı kültürümüze giren Gazete ve gazete etrafında kendini geliştiren yeni türler olan makale, fıkra, deneme, sohbet gibi türler gittikçe yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Bu yazının türü olan sohbet yazıları da böyle bir ortamda ortaya çıkmıştır.

7. Metnin yazıldığı dönemdeki bayram geleneklerimiz ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?

Cevap: Arife günü hamamlar sabah kadar açık ve tıklım tıklım olur, şekerciler de geç saatlere kadar çalışırdı. Ramazan ayı arifesinde kapatılan meyhaneler, bayramın birinci günü açılırdı. Meyhane sahipleri müdavimlerinin evlerine bayram sabahı midye veya uskumru dolması gönderirdi.Evlerde Ramazan ayının ortasında başlayan bayram hazırlıkları, ev temizliği ile başlardı. Yeni giysiler alınır veya dikilmeye başlanır, pırıl pırıl ayakkabılar bayram sabahını beklerdi. Bayramda gelecek misafirler için yemekler, ikram edilecek şekerler, kolonyalar alınırdı. Bayram günü geldiğinde, önce bayram namazına gidilir, ardından mezarlıklar ziyaret edilirdi. Bayram namazını kadınlar da cami etrafındaki pencere ve damlardan izlerdi. Ardından evde topluca yemek yenir, bayramlaşma faslı başlardı. Eller öpüldükçe bayram harçlıkları toplanırdı. Çocuklara çeşitli hediyeler verilir, kapıya gelen davulcu, bekçi, çöpçü gibi kişiler de bahşiş toplardı.

8. Okuduğunuz metinle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmeyi okuyunuz. Kendi yorumlarınızla karşılaştırınız.

“Edebiyatımızda yaşadığı çevreyi, şehri, gündelik hayatı yazıya dökme alışkanlığı yaygın olmadığı
için Ahmet Rasim’in Şehir Mektupları’ndaki tanıklığı daha da değer kazanıyor. Ancak bu yazıların hem
yayımlandığı günlerde hem edebiyat tarihi içinde kazandığı ünde Ahmet Rasim’in dilinin de büyük payı
olduğunu söylemeliyiz. Sokağın, devlet dairelerinin, gazete idarelerinin, eğlence mekânlarının, ev içlerinin,
çocuk oyunlarının dilini bütün renkleriyle yakalayıp aktarabilen bu canlı ve kıvrak dille Ahmet Rasim,
gördüklerini anlatmayı ve en sıradan olayların hikâyesini bile tatlı tatlı dinletmeyi bilir.” (Handan İnci,
Ahmet Rasim, Şehir Mektupları)

9. Günümüzde de çocuklara bayram öncesi kıyafet alınıyor mu, bayramlarda harçlık veriliyor mu? Gözlemlerinizi anlatınız.

Cevap: Evet veriliyor, hatta çocukların en çok mutlu oldukları an hem hediye adlıkları hem de harçlık toplayabildikleri bu anlardır.Çünkü bayram çocukları sevindirmenin bir diğer adıdır.

10. Yazarın çocuklara duyduğu sevgi hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Cevap: Yazar çocukların mutlu olmasını istemektedir. Onlara sevgi dolu bir yaklaşımı hemen hissedilir. Onların küçük isteklerinin yerine getirilmesi gerektiğini düşünerek ailelere seslenir.

11. Metinden, bildiğiniz oyuncakları ve yiyecekleri belirleyiniz. Bunlardan yola çıkarak metnin yazıldığı dönemin, sosyal ve kültürel koşullarıyla ilişkisini değerlendiriniz.

Cevap: Kuru üzüm, fındık, horoz şekeri, Şam fıstığı, mandalina, kestane, Ballıbaba tatlısı, kozhelvası gibi yiyecekler ile Dönme dolap, salıncak, atlıkarınca, feleğin merkebi, mercanın atı, top, macuncu fırıldağı gibi oyuncaklar yer alır. Bu oyuncak ve yiyecekler o dönem insanının yaşantısını ve kültürünü bizlere sunar.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 216 Cevapları

Aşağıda verilen görsellerin sizde çağrıştırdığı kelime veya kavramlar nelerdir? Görsellerde yorumlayınız.

Cevap: Mustafa Kemal ve arkadaşlarının izlemiş oldukları tiyatro ya da gösterilerden birinden alınan görüntülerdir. Bu da Cumhuriyet’in ilk yılları, Mustafa Kemal’in önderliğinde tiyatroya verilen önemi göstermektedir.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 220 Cevapları

1. Metinde geçen “hasıl”, “elem” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından bulmaya çalışınız. Anlamını bulamadığınız kelimeleri sözlüklerden araştırınız.

• hasıl: yeni başak tutmaya başlamış ekin.
• elem: üzüntü, acı, dert, keder.

2. Metnin temasını ve konusunu bulunuz.

Cevap: Münevver Hanım’ın kendisini istemeye gelecekler için önceden kafasında kurmuş olduğu plan anlatılmaktadır.

3. Metindeki temel çatışmayı ve ona bağlı diğer çatışmaları belirleyiniz. Münevver’in kendisiyle ve toplumun istekleriyle çatışmasını “özgüven sahibi olma” açısından değerlendiriniz.

Cevap: Metindeki temel çatışma erkeklere pek de sıcak bakmayan Münevver Hanım’ın görücülerin gelmesi ve bu durumdan sıyrılmak istemesi üzerine kurmak istediği plan üzerine kuruludur. Öz güven açısından görücü usulü yerine kendi istekleri doğrultusunda bir hayat kurma hayalleri anlatılmaktadır.

4. Okuduğunuz metinde Münevver’in içinde bulunduğu durum, hangi anlatım tekniğinden yararlanılarak verilmiştir? Bu anlatım tekniği metinde niçin fazlaca kullanılmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Diyaloga bağlı bir metindir ve iç çözümleme tekniğiyle Münevver’in düşüncelerinin okura aktarılması yöntemiyle anlatılmaktadır.

5. Aşağıdaki tabloda bazı tiyatro terimleri verilmiştir. Okuduğunuz metinden bu terimlere örnekler gösteriniz.

Perde: Perde açıldığında sahne boştur. Bir müddet sonra sağ taraftaki kapıdan Münevver Hanım çarşaflı olarak elinde bir mektup ve bir resim ile süratle gelir.
Sahne: Kapıyı şiddetle kapayıp elindeki resme bakarak sahnenin önüne geçer.
Mimik: Okumasını kesip âh-ı derûnla 
Jest: Neden gülüyorsunuz beyefendi?
Monolog: Münevver, iç hesaplaşmalarından sonra görücülerle görüşmeye karar verir. 
Diyalog: Bu gözyaşlarının birbirine karışmasından böyle bir soluk çıkaracağınızı eğer bilmiş olsa idim
Dekor: Kanepeye ilişerek resme hitaben
Aksesuar: Masanın üzerindeki vazoya dayar ve kendisi kanepeye oturur. 
Aktris: Münevver Hanım çarşaflı olarak elinde bir mektup ve bir resim ile süratle gelir.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 221 Cevapları

6. Aşağıdaki bölümlere metnin tür özelliklerini yazınız.

Soyut Çatışmalar: Münevver Hanım’ın erkeklerden nefret etmesi sonucu geleceğini kendi planlamak istemesi
Olay Örgüsü: Münevver Hanım’ı istemeye geleceklerin haber vermeleri. Münevver Hanım’ın bunu istememesi. Sonunda ise görücülerin karşısına çıkmayı kabul etmesi.
Somut Çatışmalar: Münevver Hanım’ın kendisini isteyecek kişiyi beğenmemesi
Zaman: Geçmiş zaman ve akşam.
Şahıslar: Münevver Hanım, Mükerrem Bey
Mekan: Konak, Göksu
Üslup: Sade yalın bir anlatım hakimdir.

7. Okuduğunuz metinden mizahi anlatıma örnekler veriniz. Yazarın bu anlatım tutumunu tercih etmesinin nedenini açıklayınız.

Cevap: Okurun ilgisini canlı tutmak ve izlerken eğlenmesini sağlamak için komedi unsurlarından faydalanan yazar, Bakınız kendisi de yaptığı şeyin fena olduğunu anlıyor da mahcubiyetinden yüzüme bakamıyor. (Resmi yerine kor) Bu ne riyakârlık. Bu ne hayasızlık. Ah! Erkekler âh!” gibi komedi unsurlarıyla dolu metinler oluşturmuştur.

8. Okuduğunuz metinden, metnin yazıldığı dönemdeki kültürel ve toplumsal değerlerle ilgili çıkarımlarda bulununuz. Metindeki toplumsal ve kültürel değerlerle yaşadığınız toplumun değerlerini karşılaştırınız.

Cevap: O dönemde günümüzden daha yaygın olan görücü usulü evlilik, kadınların istemedikleri kişilerle evlendirilmesi gibi durumların bu eserde de karşımıza çıktığını görürüz. 

9. Okuduğunuz oyun farklı salonlarda ve oyuncularla temsil edildiğinde mekân ve dekorda değişiklik olur mu?

Cevap: Kesinlikle ufak tefek de olsa olabilir. Mesela sahnesi küçük bir tiyatroda daha minimal dekorlar kullanılırken sahnesi çok büyük tiyatroda ise daha büyük çaplı dekorlar kullanılabilir. 

10. Bu oyunu sahneleyen yönetmenin koltuğuna kendinizi oturtunuz. Oyunun hangi bölümlerinde ve ne biçimde efekt ve ışık kullanacağınızı tasarlayınız.

Cevap: Özellikle açılış ve kapanış sahneleri ile çatışmanın en üst noktaya çıkacağı anlarda ışık ve ses efektlerini kullanırdım.

11. İnsanlık tarihi açısından kronolojik bir sıralamada düşünürseniz komedi türünün ortaya çıkmasında hangi gelişmeler sizce etkili olmuştur?

Cevap: İnsan karakterinin gülünç ve eksik yönlerini, toplumun değer yargılarıyla çatışan aksak ve zayıf yanlarını anlatan komedilere “karakter komedyası” denir. Moliere’in “Cimri”, Shakespeare’in “Venedik Taciri” adlı eserleri karakter komedisine örnek olarak gösterilebilir.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 179 Cevapları

Aile, niçin toplumun temel taşı olarak değerlendirilmektedir? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap: Çünkü  aile toplumun en küçük birimidir. Toplumu oluşturacak olan bireyler ilk eğitimlerini ailede aldıklarından aile ne kadar toplum ve ülke için iyi yetiştirirse birey de toplum ve ülkesine o derecede yararlı olacaktır. 

Her ailede sorunlar olmaktadır. Sizce ailemizde sorunlarımızı çözmemizde sevgi, saygı, ve hoşgörünün önemi nedir? Örneklerle açıklayınız.

Aile; anne, baba ve çocuklardan oluşan en küçük kurumdur. Aileler bir araya gelerek toplumu oluşturur. Bu nedenle aile toplumun temel unsurudur.Toplum huzurlu olabilmesi için ailelerin huzurlu olması gerekir. Ailede, sevgi saygı, dayanışma, iş bölümü olmalıdır. Ailenin başarı ve mutluluğunda bireyler arasındaki dayanışma önemli olduğundan bu duyguları yüksek tutmak gerekmektedir.

Aile bireyleri arasında birliğin olmamasının aileye ve topluma zararları neler olabilir?

Eğer aile içinde sorunlar yaşanırsa bu sorun ileride toplumu da doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyecektir. Bundan dolayı aile içindeki huzur ve refah toplumun da huzur ve refahı için gerekli ve lazımdır.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 182 Cevapları

1. Okuduğunuz metinde geçen “bohça”, nüfuz” , “nispet” kelimelerinin anlamlarını metnin bağlamından bulunuz, sözlüklerden kontrol ediniz.

• bohça: içine çamaşır, giysi gibi şeyler konulup sarılan ya da bağlanan dört köşe kumaş.
• nüfuz: geçme, işleme.
• nispet: bağıntı, ilgi, ilinti.

2. Yaprak Dökümü adlı metnin temasını ve konusu belirleyiniz.

Aile bağları temadır konu olarak ise aile içinde kaybolan sevgi ve saygının aileyi nasıl perişan edeceği anlatılmaktadır.

3. Metnin iletisini ve iletinin türünü söyleyiniz. Bu ileti, günümüz gençleri için de geçerli bir ileti midir? Açıklayınız.

Metnin iletisi aile bağlarının güçlü olması, aile edebinden uzaklaşmamak gerektiği ve ailenin her şeyin üstünde olduğu düşüncesidir. Günümüzde de bu iletiler bizce hala geçerliliğini korumaktadır.

4. Okuduğunuz metinden ve metnin özetinden yola çıkarak metnin temel çatışmasını ve metnin ima ettiği diğer çatışmaları belirleyiniz. Aşağıdaki şablona kişiler arasındaki çatışmaları örnekte olduğu gibi oklarla gösteriniz. Şablonda boş bırakılan yerleri doldurunuz.

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 183 Cevapları

5. Yaprak Dökümü adlı metinde geçen aşağıdaki olayları, özetten de yararlanarak romandaki oluş sırasına göre sıralayarak romanın olay örgüsünü belirleyiniz.

Ali Rıza Bey’in evini terk etmesi (9)
Ali Rıza Bey’in işine son verilmesi (2)
İstanbul’a yerleşme (1)
Ali Rıza Bey’in felç geçirmesi (10)
Ferhunde’nin aileye katılması (4)
Şevket’in işe girmesi (3)
Ali Rıza Bey’in Leyla’nın evine yerleşmesi (11)
Fikret’in evliliği (kitapta Leyla’nın evliliği yazılmış yanlış yazılmıştır)(6)
Şevket’in tutuklanması (5)
Necla’nın evliliği ( 8 )
Ferhunde’nin evi terk etmesi ( 7)

6. Roman şahıslarının özelliklerini tabloda belirtilen yerlere yazınız.

Ali Rıza Bey

• Fiziksel özellik :
• Psikolojik özellik :
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

Hayriye Hanım

• Fiziksel özellik
• Psikolojik özellik
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

Şevket

• Fiziksel özellik
• Psikolojik özellik
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

Ferhunde

• Fiziksel özellik
• Psikolojik özellik
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

Fikret

• Fiziksel özellik
• Psikolojik özellik
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

Leyla

• Fiziksel özellik
• Psikolojik özellik
• Ahlaki özellik
• Toplumsal statü
• Tip veya karakter olup olmadığı
• Şahsın gerçek yaşamla ilişkisi

11. Sınıf Ekoyay Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 184 Cevapları

7. Okuduğunuz metnin anlatıcısını ve bakış açısını söyleyiniz.

Anlatıcı üçüncü tekil şahıs ( yazarın kendisi) anlatıcısıdır. Bakış açısı ise Hakim-Tanrısal-İlahi bakış açısı vardır.

8. Okuduğunuz metindeki olaylar ve kişiler gerçek yaşamda görülebilir mi? Metni bu açıdan değerlendirirseniz hangi edebî akımla ilişkilendirirsiniz?

Evet görülebilir. Çünkü yazar gerçek hayattan insanları gözlemlemiş ve hayatın içinden bir aileyi romanına konu edinmiştir. Zaten buna benzer olaylar bir çok ailede ne yazık ki görülebilmektedir. 

9. Reşat Nuri Güntekin’in adıyla özdeşleşen Çalıkuşu romanında Feride, Acımakta Zehra, Kan Davasında Ömer adlı kahramanlar toplumu aydınlatan öğretmenlerdir. Özellikle Çalıkuşu romanı, yazarın sosyal konuları işleyen önemli romanlarından biridir. Çalıkuşu romanı yayımlandıktan sonra yüzlerce genç, Anadolu’da öğretmenlik yapmak için başvuruda bulunmuştur. Okuduğunuz roman hem sinemaya film hem de televizyona dizi olarak uyarlanmıştır.
Sizce yazarın bu başarıyı yakalamasındaki önemli özellikleri nelerdir?

Çünkü halkı toplumu iyi tanımakta onlara ayna tutarak onların hayatını sunmaktadır. Bu da insanların ilgisini çekmekte ve eserlerin büyük bir ilgiyle okunmasına sevilmesine vesile olmaktadır.

10. Ali Rıza Bey’in çocuklarının aileden kopuşları, kültür buhranı yaşayacak yeni bir neslin habercisi olabilir mi? Kültür taklitçiliği açısından bu durumu değerlendiriniz.

Evet, özellikle tüketim toplumu olma yolunda yanlış Batılılaşma tuzağına düşmüş bir neslin habercisidir. Çünkü eğitimden uzak sadece gösteriş için para için saygınlık için yaşamanın sonu bu aile gibi paramparça olmaktır.

11. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Yaprak Dökümü romanı hakkında “Bu eser, son yirmi yılın en güzel romanlarından biridir.” düşüncesine okuduğunuz metinden ve metnin özetinden yola çıkarak katılır mısınız? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Evet, katılırım. Çünkü bence çok etkileyici ve sürükleyici bir roman. İnsan bu tür eserleri okuduğu zaman çok etkilenmekte ve insanların kendi yaşam öykülerini hayal ürünü de olsa merakla takip etmektedir.

12. Sizce Ali Rıza Bey’in çocukları davranışlarını kontrol etmede ve davranışlarının sorumluluğunu almada niçin başarılı olamamışlardır?

Çünkü onlara sorumluluk yüklenmemiş, gerçek hayatın karşısında nasıl bir tutum ve karakter kazanacakları öğretilmemiştir. Bu da yapay mutluluk ve saygı peşinde koşmalarına neden olmuş  ve sonunda hepsi perişan olmuştur.

13. Okuduğunuz metinde Ali Rıza Bey’in ruh hâli ile mekân arasında bir ilişki var mı? Açıklayınız.

Evet vardır. Evin durumu aile gibi gittikçe kötüye gitmekte ve aile parçalandıkça ev de gittikçe ellerinden kayıp gitmektedir. Bu da mekan ile kahramanların başlarından geçenlerin ortak bir düzlemde kötüleşmesini bizlere sunar.

14. Yaprak Dökümü adlı metnin kurgu zamanı ile içeriğin gerçek zamanını tespit ediniz.

Kurgu zamanı ile içeriğin zamanı örtüşmektedir. O dönemlerde gerçekten de bir yandan zor zamanlar geçiren toplum bir yandan Batılılaşma adı altında farklı kültürel erozyonlara uğrayanlar varken bir yandan da bunun farkına varıp bunu eserlerinde işleyen aydınlar vardır.

15. Fikret’in eşinin, kayınpederi Ali Rıza Bey’e gösterdiği misafirperverlik sizi üzdü mü? Siz olsaydınız nasıl davranırdınız?

Evet üzdü. Ben olsam en iyi şekilde ağırlardım. Onun evde kendini misafir gibi değil de aileden biri hissetmesi ve rahat etmesi için ne gerekiyorsa saygı ve sevgi ile yapardım. 

16. Okuduğunuz metinden, metnin yazıldığı dönemin ekonomik, sosyal ve teknolojik yaşamı hakkında çıkarımlarda bulununuz.

O dönem en büyük eğlence dans partilerine gitmekmiş. Bunun yanında ekonomik olarak zor zamanlarda olunmasına karşın gençlerde bitmek bilmeyen bir tüketim çılgınlığı olduğunu da görürüz. 

17. Anlatıcının roman kahramanına söylettiği “Bu yaşta çocuklar için güzellik en büyük tehlikedir.” sözüne katılır mısınız?

Evet katılıyorum. çünkü sadece güzellikle bu hayatta her istediğini elde edebileceğini zannedenler güzellikleri ortadan kalktığı vakit hiç bir şeyi elde edemeyeceklerini anlayamazlar. 

18. Okuduğunuz metinden “başkalarına kendine davranılmasını istediği şekilde davranma” tutumuna örnek gösteriniz.

Ali Rıza Bey’in damadı tarafından iyi ağırlanmaması. Ben böyle ağırlanmak istemezdim. Bu yüzden de onu çok iyi bir şekilde ağırlardım.

19. Kendinizi Türk toplumunun sosyolojik yapısını araştıran bir bilim insanı olarak hayal ediniz. Araştırmalarınızda bu romanın size katkıları neler olurdu? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Bu roman bana Türk aile yapısının zaman içinde geçirmiş olduğu değişimleri uğradığı kültürel sıkıntıları ve çatışmaları o dönemin sosyal ve ekonomik yapısını çok iyi sunacağı için kesinlikle çok işime yarardı.  

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 154 Cevabı

“Okumak insanı özgürleştirir mi?” sorusuna yönelik sınıfınızda kısa bir konuşma yaparak görüşlerinizi belirtiniz.

Cevap: Evet özgürleştirir, çünkü okuyan insan hayal gücünü geliştirir. Hayal gücünü geliştiren insan ise bu dünyada olmasa da kendi zihninde özgür yolculuklara çıkma imkanı bulur. Bu bağlamda kitap okumanın insanı özgürleştirdiğini söylemek mümkündür.

Gazetelerden sınıf ortamına uygun köşe yazılarını sınıfınızda okuyup değerlendiriniz. Bu köşe yazılarından bir sınıf panosu hazırlayınız.

Cevap: Köşe yazısı örneği bulup sınıfınıza getirin. Spor ile ilgili köşe yazısı da olur.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 155 Cevabı

1. Okuduğunuz metinde geçen “kanmak”, “yermek” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi sözlükten kontrol ediniz.

• kanmak: söylenilen sözün, anlatılan konunun doğruluğuna, gerçek olduğuna inanmak, öyle olduğunu kabul etmek.
• yermek:kötü yönlerini belirtmek, kötülüklerini söylemek, kötülemek.

2. Okuduğunuz sohbetin konusunu, yazarın amacını ve yönelmek istediği hedef kitlesini belirleyiniz. Bunlar arasındaki ilişkiyi değerlendiriniz.

• Konu: Okumak yararlı mıdır zararlı mıdır
• Amaç: Okumanın farklı boyutlarını okura sunma
• Hedef: Okuyan herkes…

3. Okuduğunuz metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyiniz.

Ana düşünce: Kitaplarda yazan her şey doğru değildir, insan kendini geliştirmek için okuduklarını sorgulamalıdır.

4. Belirlediğiniz ana düşünceyi desteklemek için yazarın başvurduğu düşünceyi geliştirme yöntemlerini bulunuz. Bunların metindeki işlevlerini değerlendiriniz.

Cevap: Yazar önceleri soru sorma yöntemini kullanmaktadır. Ardından tartışmacı bir dil kullanır. Mesela okuyan kişinin özgür olup olmayacağını ortaya atar. Yine örnekleme yolunu da kullanır ve bir çok yazarın adını sıralar. Hatta bir yerde çok satan ile az okunan yazarları karşılaştırma yoluyla kıyaslar. Daha sonra kendinden örnek vererek okumanın insan için olan tutkusundan bahsederek yazısını bitirir.

5. Metinde “Niçin okuyor, düşünsün!”, “Kendi mi seçiyor okuduklarını? Şaşarım öyle sanıyorsa!”, “Unutmayalım ki.” gibi ifadeler, sohbet türünün hangi özelliklerini size çağrıştırmaktadır? Açıklayınız.

Cevap: Günlük konuşma dilinde sanki okurla değil de karşısında oturan insanla sohbet edercesine kullanılan bir dil ve anlatım tekniğini çağrıştırmaktadır.

6. Okuduğunuz metinde yazara özgü dil ve anlatım özellikleri nelerdir? Belirlediğiniz özellikleri, metnin türü ile ilişkilendiriniz.

Cevap: Yazara özgü olan dilin sade duru ve anlaşılır olduğunu görürüz. Bunun yanında kimi yerde hafif alaycı bir tavır da sezilmektedir. Sohbet türünde olduğu için yazı bu dil özellikle son derece normaldir.

7. Okumak metninde kullanılan anlatım biçimlerini belirleyiniz. Yazarın bu anlatım biçimlerini tercih etmesindeki amacını defterinize yazınız.

• Açıklama: Yazarın bazı düşüncelerini kuvvetlendirmek için kimi yerde okura açıklamalar yaptığı bölümler vardır.
• Öyküleme: Yazar bazen bir öykü yazıyormuşçasına bir dil kullanmaktadır.

8. Okumak adlı metinde yazarın anlatım tutumunu (öğretici, betimleyici, mizahi, eleştirel vb.) değerlendiriniz.

Cevap: Yazar bazı yerlerde eleştirel bir tutum takınırken bazı yerlerde ise mizahi unsurları kullanır Mesela okuyan kişinin özgür olup olamayacağını sorguladığı kısımlar eleştirel bir tutumu en sondaki kendini mizahi üslupla yorumladığı kısımlar ise mizahi tutumunu gösterir.

9. Okuduğunuz metindeki bilgiler, düşünceler arasında bir tutarlılık var mıdır? Örneklerle açıklayınız.

Cevap: Evet vardır. Çünkü yazar kendi dünya penceresinden kitaplara verdiği önemi ve okumanın değerini okura sunmaktadır.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 155 Cevabı

10. Okuduğunuz metnin türüne yönelik aşağıdaki tabloda verilen soruları cevaplayınız. Tabloda cevabı “Evet” olan sorulara metinden örnekler yazınız.

11. Okumak ve On Üçüncü Mektup metinlerini içerik, anlatım teknikleri, üslup ve tür özellikleri açısından karşılaştırınız.

Cevap: İki metin de sade bir dil ve anlaşılır bir ifade ediş gücüne sahiptir. İkisinde de gazete etrafında gelişen metinlere örnek vardır. Farklı oldukları kısımlar ise işledikleri konular ile konuları ele alış şekilleridir.

12. Okuduğunuz metnin tür özelliklerine göre anlatıcıyı ve bakış açısını değerlendiriniz.

Cevap: Anlatıcı yazarın kendisidir. Bakış açısı da hakim bakış açısıdır.

13. Bu metinde fikrî, felsefi, siyasi akım, gelenek veya anlayışlardan izler tespit ediniz. Sınıfınızda değerlendiriniz.

• Felsefi anlayış: Okumanın insanı özgür kılacağı anlayışı
• Gelenek:Çok okunan yazarların insanda okuma kültürü oluşturabilmesi.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 158 Cevabı

Leyleklerle ilgili geniş bir araştırma yapınız. Sınıfınızda etkileşimli tahtada veya sunum cihazında bir sunum yapınız.

Cevap: Leylek belgeseli için youtuba bakabilirsiniz.

19’uncu yüzyılda göçmen kuşların tedavisi için kurulan, “Gurabahâne-i Laklakan” olarak adlandırılan “Düşkün Leylekler Evi” hakkında bilgi toplayınız. Çalışmalarınızı sınıfınızda arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Düşkün leylek evi, 19. yüzyılda başta leylekler olmak üzere göçmen kuşların bakım ve tedavisinin yapılması amacıyla Osmanlı döneminde kurulmuştur. Hastane, başta leylekler olmak üzere göç eden tüm kuşların bakımını üstlenmek üzere yapılmıştır. Hastanenin Bursa’da inşa edilmesinin sebebi ise kuşların göç yollarının tam bu şehrin üzerinden geçiyor olması.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 160 Cevabı

METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME

1. Okuduğunuz metinde geçen “sema”, “gerdanlık”, “seyyah” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi sözlükten kontrol ediniz.

• sema: Gök yüzü
• gerdanlık:genellikle değerli taşlardan ve madenlerden ya da altın paradan yapılmış, boyna takılan takı
• seyyah: Gezgin

2. Okuduğunuz metnin konusunu açıklayınız.

Cevap: Leyleklerin insana ve özellikle bir şaire hissettirdikleri

3. Okuduğunuz metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyiniz.

Cevap: Leyleklerin insan hayatındaki yeri ve insana hissettirdikleri

4. Okuduğunuz metinde yazara özgü dil ve anlatım özellikleri nelerdir? Belirlediğiniz özellikleri, metnin türü ile ilişkilendiriniz.

Cevap: Yazar söyleyiş güzelliğine önem veren önemli şairlerimizden biridir.Bu yüzden dili edebi ahenkli ve mensur şiir tarzına yakın bir dildir. Bu bakımdan kendine özgü tamlama ve benzetmeler dikkat çeker.

5. Leylek, yazara hangi hayalleri kurdurmuştur? Açıklayınız.

Cevap: Sıcak bir Asya gecesi… Damların yan duvarlarına dayanarak, gizli gizli konuşan ve doğacak bakır bir ayı bekleyen siyah zülüflü, altın ve mercan gerdanlıklı kadınlar… Alçak bir gece semasına serpilmiş büyük yıldızlar… Bütün bu yıldızların içinde bir leyleğin düşünen gagası… kısmında hayallerini sıralamıştır.

6. Yazar; leyleklerle ilgili düşüncelerini etkili kılmak için metinde hangi anlatım biçimlerinden yararlanmıştır? Bu anlatım biçimlerinin metne katkılarını belirtiniz.

Cevap: Benzetme, öyküleme, açıklama gibi biçimlerden faydalanır. Örneğin leyleğin kendinde uyandırdığı yazın gelmesi hissini anlattığı kısım öykülemenin güzel bir örneğidir.

7. Leyleklerin ruh dünyanızda oluşturduğu çağrışımlar nelerdir? Açıklayınız.

Cevap: Maviliği içi bayıltan sonsuz, derin gökyüzü kısmından anlayacağımız üzere bizler uçsuz bucaksız sonsuzluğu maviliği yazın güzelliğini ve hayal kurmanın güzelliğini çağrıştırır.

8. Anadolu’nun birçok yerinde leyleğe “hacı leylek” de denir. Sizce bunun nedenleri nelerdir? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Cevap: Çünkü leylek göç eden bir canlıdır. Kışın soğuk yerlerden her zaman sıcak yerlere göçer.Hatta belki de Kabe üstünden de uçtuğu için ona Hacı lakabını takmış da olabilirler.

9. Okuduğunuz metni Ahmet Hâşim’in aşağıdaki Mehtâpta Leylekler şiiriyle tür, biçim, üslup, anlatım teknikleri ve içerik açısından karşılaştırınız. Sizce metinlerin birbirilerine bir etkisi olmuş mudur?

Görüşlerinizi belirtiniz.
Kenâr-ı âba dizilmiş, sükûn ile bekler
Füsûn-ı mâha dalan pür hayâl leylekler…
Havâda bir gölü tanzîr eder semâ bu gece
Onun böcekleri gûyâ nücûmdur yek-ser…
Neden bu âb-ı semâvîde avlananlar yok?
Bu haşr-ı nûr-ı hüveynâtı hangi kuşlar yer?
Eder bu hikmete gûyâ ki vakf-ı rûh u nazar
Füsûn-ı mâha dalan pür hayâl leylekler…
(Ahmet Hâşim, Göl Saatleri)
(âb-ı semâvî: Yağmur. / füsûn-ı mâh: Ayın büyüsü. / haşr-ı nûr-ı hüveynât: Parlak, küçük hayvanların toplanması. / kenâr-ı âb: Suyun kenarı. / nücûm: Yıldızlar. / pür-hayâl: Hayal dolu. / tanzîr: Benzetme. / vakf-ı rûh u nazar: Bakış ve yüzün durması.)

Cevap: Kesinlikle etkileri olmuştur. Bu yazı düz yazı iken üstte verilen metin şiirdir. Bu yazıda daha sade daha akıcı ve açık bir anlatım yolu varken şiirde ise daha kapalı sanat ve ifadeler yer alır. Birinde yoğun bir anlatım diğerinde ise sohbet havası vardır.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 161 Cevabı

Kitap fuarlarının yararları hakkında neler düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi belirtiniz.

Cevap: Kitap fuarları hem yeni çıkan kitapları okurlarla buluşturması hem de okurların yazarlarla buluşması etkileşime geçmesi ve düşünce alış verişinde bulunmaları bakımından bence son derece faydalıdır.

Sizce yirmi yıl sonra kitap fuarları nasıl düzenlenir? Teknolojik gelişmeleri dikkate alarak sınıfınızda kısa bir tartışma yapınız.

Cevap: Bence yirmi yıl sonra kitap fuarları artık dijital ortamda olacaktır. Çünkü kitapların veya broşürlerin yerini artık canlı videoların alacağını düşünüyorum.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 162 Cevabı

1. Okuduğunuz metinde geçen “müspet”, “tiraj” gibi kelimelerin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Kelimelerin anlamlarını sözlükten kontrol ediniz. Kelimeleri kendi cümlelerinizde kullanıp defterinize yazınız.

• müspet: beklenildiği, istenildiği gibi olan, amaca uygun bulunan, işe yarar, yararlı.
• tiraj:gazete, dergi, kitap gibi şeylerin bir basılıştaki adedi.

2. Okuduğunuz fıkranın konusunu, yazarın amacını ve hedef kitlesini tespit ediniz. Bunlar arasındaki ilişkiyi değerlendiriniz.

• konu: Kitap fuarlarının önemi, faydaları
• amaç: kitap fuarlarının okurlar ve yazar için önemini belirtmek
• hedef kitle: 11. sınıf öğrencileri başta olmak üzere bütün okurlar

3. Okuduğunuz metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyiniz.

Cevap: Ana düşünce kitap fuarlarının önemi yardımcı düşünceler ise fuarların yararları, ilk ne zaman fuar yapıldığı, yapılan fuarların kitap satışına etkileridir.

4. Aşağıda verilen cümlelerdeki tespit ve görüşleri; gerekçe, tutarlılık, geçerlilik ve doğruluk açısından değerlendiriniz.

a. “Bir ulusun uygarlık düzeyi o ülkedeki kitap satışlarıyla orantılıdır.”

Cevap: Bir ulus okumaya eğitime ve bilime ne kadar değer verirse o derecede medeniyet basamaklarını hızla tırmanır. Bundan dolayı o ülkenin gelişmişlik düzeyi ile okuma oranının büyük bir benzerlik taşıdığını söyleyebiliriz.

b. “Yüz bin okur tarafından bir kez mi okunmak istersiniz? Yoksa bir okur tarafından yüz bin kez mi?”

Cevap: İnsan çok mu okunmak ister yoksa çok sevilerek okunmak mı sorusuna en güzel cevabı Valery her ikisi de diyerek vermiştir.

11. Sınıf Ekoyay Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 163 Cevabı

5. Okuduğunuz metinde fıkra türüne özgü belirgin olarak öne çıkan özellikleri gösteriniz.

• Sade bir dil
• Kanıtlama amacı yok
• Kişisel görüşler fazla
• sohbet havası hakim

6. Metinde, kitaba ilgiyi arttırmak için öne sürülen düşünceleri belirleyiniz.

• Fuarlar düzenlenmeli
• Okurlarla yazarlar buluşturulmalı
• Kitap her yere ulaştırılabilmeli

7. Kitaba ilgiyi artırmak için yazarın öne sürdüğü düşüncelerin dışında siz neler önerirsiniz? Önerilerinizi sınıf tahtasına yazınız.

Cevap: Bence kitap fiyatlarında indirim ya da kampanyalar düzenlenmeli, kitap fuarlarında yazarların okurlara teşvik edici hediyeleri ya da organizasyonları olmalı.

8. Okuduğunuz metinde yazara özgü dil ve anlatım özellikleri nelerdir? Belirlediğiniz özellikleri, metnin türü ile ilişkilendiriniz.

Cevap: Yazar sade,akıcı, açık ve anlaşılır bir dil kullanmıştır. Gazete köşesi için yazılmış olan bu yazı süs ve sanat dolu ifadelerden çok gündelik hayattan alınan ifadelerle doludur.

9. Okuduğunuz metni, Okumak adlı metinle içerik, üslup, anlatım teknikleri ve tür özellikleri açısından karşılaştırarak metinlerin benzer ve farklı yönlerini gösteriniz.

Cevap: İçerik farklıdır, birinde kitap fuarları diğerinde ise okumanın öneminden bahsedilmiştir. İlk metinde daha bireysel görüşler hakimken bu metinde ise anılar ve diğer yazarlardan alıntılar daha fazladır. Anlatım teknikleri ise benzerdir.

10. Okuduğunuz metinde kitap fuarlarıyla ilgili ortaya konan düşünceleri günümüzle karşılaştırınız.

Cevap: Günümüzde de bence örtüşen düşünceler vardır. Çünkü o dönemle günümüzdeki fuarların faydaları katlanarak devam etmektedir. Okur yazar buluşmaları o dönem olduğu kadar günümüzde de hem kitap satışında hem etkileşimde önemli bir yere sahiptir diyebiliyoruz.

11. Bu metnin yazıldığı dönemin kültürel ve toplumsal koşullarıyla ilgili çıkarımlarda bulununuz. Bu metnin sonraki dönemlere sizce kültürel ve sosyal açıdan etkileri var mıdır? Açıklayınız.

Cevap: Bu metin yazıldığında dijital ortamlar çok da yaygın değildi. İnsanlar yazarları çok fazla tanıma şansı bulamamaktaydı. Oysa günümüzde net ortamında artık her şey daha kolay ve ulaşılabilir durumdadır.

12. Okuduğunuz metinde yazarın okura yönelik anlatım tutumunu (öğretici, açıklayıcı, tartışmacı, eleştirel vb.) değerlendiriniz.

Cevap: Okur burada açıklayıcı bir tutum sergiler. Bir şeyi öğretmekten ya da eleştirmekten çok kendi yaşamından örneklerle tespitlerini okura sunmayı amaçlamaktadır.

Aşağıda verilen metinleri karşılaştırınız. iki metin arasındaki farklılıkları ve ortaklıkları defterinize yazınız.

Cevap: İlki bir eleştiri yazıdır. Diğeri isetür olarak fıkradır. İlkinde alaycı bir dille yazılmış okurla sohbet havasında yazılan bir metin varken ikincisinde ise mizah yönü yüksek olan ve sonunda güldürü öğeleriyle biten bir metin vardır. Dil olarak ikisi de sade açık anlaşılırdır.

13. Sizce okuduğunuz bu metnin türü; sözlü ve yazılı kültürün, toplumsal değişimlerin ve etkileşimlerin, yayın organlarının ve teknolojinin hangi özelliklerinden dolayı ortaya çıkmıştır? Defterinize kısa bir değerlendirme yazısı yazınız.

Cevap: Günümüzde artık teknoloji hayatımızın her alanına girmiştir. Artık insanlar kitapları bile bilgisayar ya da cep telefonundan okumaktadır. Hatta alış verişlerini dahi internetten yapmaktadır. Bundan dolayı da metin u güncel konuyu işlemiştir.

11. SINIF EKOYAY YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI