Hızlanan, yavaşlayan ya da sabit hızlı olup da yön değiştiren cisimlerin ivmeli hareket yaptıklarını öğrendiniz. Sizce ivmeyi meydana getiren sebepler neler olabilir? Araştırınız.

İvme hareket eden nesnenin hareketini koruma isteğidir. mesela araba içinde gidiyor durumda iken ani bir fren yaptığında öne doğru savruluruz bu güzel bir örnektir gidiyor halde olduğumuzdan o halimizi korumak isteriz.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Süreci Değerlendirelim 3-1

Aşağıda parantez içindeki boşluklara verilen cümle doğru ise “D’’, yanlış ise “Y” yazınız.

1) (D) Kinematik, hareketin nedenini değil, nasıl gerçekleştiğini inceler.
2) (D) Hareket, cisimlerin sabit kabul edilen bir noktaya göre konumunu değiştirmesidir.
3) (Y) Öteleme, nesnelerin bir nokta etrafında dolanma hareketidir.
4) (D) Katı madde molekülleri bulundukları yerde titreşim hareketi yapar.
5) (D) Yol skaler, yer değiştirme vektörel büyüklüktür.
6) (Y) Sürat ve hız alınan yola bağlı hesaplanan büyüklüklerdir.
7) (D) Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir.
8) (Y) İvmeli harekete düzgün doğrusal hareket denir.
9) (Y) İvmesi sabit olan cisimler sabit hızla hareket etmektedir.
10) (D) Hız-zaman grafiklerindeki eğim ivmeyi verir.
11) (D) Hız-zaman grafiklerinde grafiğin altında kalan alan yer değiştirmeyi verir.
12) (D) İvme ve hız değişim vektörleri daima aynı yönlüdür.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Ünite İçin Ön Hazırlık Soruları

• Evrende hareketsiz olarak tanımlayabileceğiniz bir sistem veya parçacık var mı? Hareketsiz dediğiniz sistem veya parçacıklar kime ve nereye göre hareketsizlerdir?

Cevap: Evren, hareket kanunlarına göre varlığını korumakta ve devam ettirmektedir. Evrende her şey atomlardan oluşmaktadır. Hareketsiz bir cisimden bahsetmek mümkün değildir. Bir sistemin hareketsiz olduğunu kabul etmek onun var olmadığını kabul etmek anlamına gelmektedir.Hareketsiz bir evren başlangıcı olmayan bir evren olarak tanımlanmaktadır. Hareketsiz olma durumu bir hareketli cisme göre hareketin az, çok ya da sıfır konumunda olması durumudur. Mutlak sıfır noktasındaki bir hareketsizlikten bahsetmek mümkün değildir. Çünkü evrende atomlar düzeyinde sürekli bir hareketlilik vardır.

• Gözlemlediğiniz hareket türleri nelerdir? Bir otomobilin, lunaparktaki bir dönme dolabın veya üzerine kuvvet uygulanan bir gitar telinin hareketini nasıl sınıflandırırsınız?

Cevap: Birçok hareketi türü bulunmaktadır. Cisimler dış etkenlerin etkisiyle hız kazanması hareketlenmeleri anlamına gelmektedir. Bir otomobilin, lunaparktaki bir dönme dolabın ya da zerine kuvvet uygulanan bir gitar telinin kendine has hareket özellikleri bulunmaktadır.Gözlemlediğimiz hareket türleri şu şekildedir:

– Hızlanan hareket

– Yavaşlayan hareket

– Yön değiştiren hareket

– Dönme hareketi

– Sallanan hareket

Otomobilin hızlanması ya da yavaşlaması, hızlanan ya da yavaşlayan harekettir. Lunaparktaki dönme dolabın hareketi dönme hareketidir. Gitarın tellerinin hareketi sallanma hareketi olarak bilinmektedir. Hareket, cismin hız kazanmasıdır.

• Alınan yol ile yer değiştirme arasındaki farklar nelerdir? Harekete başladığı yere geri dönen cisimler için yol aldığından mı, yer değiştirdiğinden mi söz edilir? Araştırınız.

Cevap: Hareket halindeki bir cismin, geldiği son konum ile başlangıçtaki konumu arasındaki farkı o cismin yer değiştirme miktarıdır. Cisim hareketi sonucunda başladığı konuma dönüyorsa yer değiştirmesi 0 kabul edilir. Yer değiştirme vektörel bir büyüklüktür ve yönü vardır.Cismin hareketi boyunca izlediği yolun uzunluğuna da alınan yol denir. Skaler bir büyüklüktür, bu nedenle herhangi bir yönü yoktur. Cisim bir doğru üzerinde hareket ederse, alınan yol büyüklüğü ile yer değiştirmesi eşit olur.

• Yatay bir zeminde hız verip attığınız cisimler yol boyunca siz kuvvet uygulamadığınız halde neden yavaşlar?

Cevap: Yatay bir zemin üzerinde hız verilip atılan cisimler yol boyunca devam etmektedir. Hız kazanan cisimler, enerji kazanan cisimlerdir. Enerjinin durgun halden harekete geçmesi enerjinin dönüşümü anlamına gelmektedir. Yatay bir cisim üzerinde de bu gerçekleşmektedir.

Yatay bir zeminde hız verip attığımız cisimler yol boyunca biz kuvvet uygulamadığımız halde dururlar. Çünkü kinetik enerji, potansiyel enerjiye dönüşür, Cisim üzerindeki kuvvetler denge konumuna gelir. Sürtünme kuvveti de cismin hareket yönüne ters olan ve durdurucu etkene sahip bir kuvvettir. Bu nedenle biz müdahale etmesek de cisim bir süre sonra durur.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Araçlarda emniyet kemerlerinin ne amaçla kullanıldığını araştırınız. Emniyet kemeri kullanımının Newton’ın Eylemsizlik Yasası ile ilişkisini araştırarak çalışmalarınızın sonuçlarını sınıf ortamında tartışınız.

Bir emniyet kemerinin temel işlevi çarpma anında oluşabilecek etkileri vücudun daha güçlü bölgelerine yönlendirerek ölüm ve yaralanma riskini azaltmaktır. Bu açıdan emniyet kemerleri kaza önleyici değil, başta kafa ve göğüs yaralanmaları olmak üzere olası bazı yaralanma türlerine karşı geliştirilmiş koruyucu düzenektir.

Düzgün ayarlanmış emniyet kemeri sürücü ve yolcuları bulundukları koltuğa sabitleyerek oluşabilecek ciddi yaralanmaları büyük ölçüde engeller. Kaza istatistikleri, emniyet kemerinin, otomobildeki hayat kurtaran araçların en önemlisi olduğunu ortaya çıkarmıştır. Emniyet kemerinin görevi, durdurma gücünü vücudunuzun en dayanıklı bölgelerine dengeli bir şekilde yaymaktır.

Daha yaygın olan üç nokta emniyet kemerleri, vücudu karın bölgesinden kavrayan bir kemer ve göğsü çapraz olarak saran omuz kuşağından oluşur. Kaza anında yolcuları koltuklarına sıkıca sabitler. Emniyet kemeri vücudunuzun büyük bir bölümünü sararak durdurma kuvvetinin yaralanma ve ölüme yol açabilecek şiddette olan etkisinin tek bir noktada yoğunlaşmasını engeller. Ayrıca sık dokunmuş bir çeşit kumaş olan emniyet kemeri, aracın direksiyon ve ön cam gibi sert bölümlerinden daha esnek bir yapıya sahip olduğundan vücudunuzun maruz kalacağı durdurma kuvvetini azaltacaktır.

Emniyet kemerinin önemi nedir?

Emniyet Kemeri kullanmak sadece ciddi yaralanmaları önlemekle kalmaz kemer önemsiz yaranmaları dahi aza indirger.

Emniyet Kemeri kullanmak toplam yaralanma ihtimalini %30 kadar azaltır.
Ciddi yaralanmalar hafif kazalardan daha da aza indirgenir.
Bütün ağır ve hafif yaralanmalarda emniyet kemeri kullanmak etkilidir. Kemer kullanmak öncelikle baş ve ciddi göğüs yaralanmalarını azaltır.
Kemer kullanmak, kazanın yalnızca hafif yaralarla atlatılmasını sağlar. Bunların çoğu da çürük ve ezik şeklindedir.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

3. ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI

 A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1) Bir otomobilde şoförle birlikte üç kişi yolculuk yaparken karşıdan gelen bir araçla çarpışıyorlar. Öndekilerin emniyet kemerleri bağlı ancak sadece şoförün hava yastığı bulunmaktadır. Arkada oturan yolcunun emniyet kemeri bağlı değildir ve hava yastığı bulunmaktadır. Buna göre araçtakiler kazadan nasıl etkilenirler? Bu olayda etkin olan hareket yasaları nelerdir?

Cevap: Otomobildeki üç kişi şu şekilde etkilenir.

Öndekilerden yani şoför: Kemeri bağlı ve hava yastığı olduğu için bu çarpışmadan en az etkilenir.

Önde oturan diğer kişi: Emniyet kemeri olduğu fakat hava yastığı olmadığı için şoförden daha fazla etkilenir.

Arkada oturan kişi: Emniyet kemerini takmadığı için (her ne kadar da hava yastığı olsa da) kazadan en çok etkilenecek kişidir.

2) Bir paraşütçü yerden belirli bir yükseklikte olan uçaktan atlamaktadır. Paraşütle atlayan kişi yere doğru inerken hızı artmakta, belirli bir noktadan sonra ise hız artışı durmakta ve sabit hızla hareket etmektedir. Bu olayın nedenini nasıl açıklarsınız?

Paraşüt, bir kimsenin açık hava bulunan bir ortamda havanın kaldırma kuvveti sayesinde yavaşça yeryüzüne inmesini sağlayan araca verilen isimdir. Paraşüt üzerinde ana görevi gören bölüm paraşüt şemsiyesidir. Ipek, naylon veya dayanıklı fakat hafif kumaşlar tercih edilmektedir. Paraşütlerde küçük bir delik bulunmalıdır ki bu delik havanın akışını sağlar. Paraşütün yönlendirilmesi adına pilotun elinde bulunan belirli ipler bulunmaktadır. Paraşüt bu sayede istenilen yöne yönlendirilir.

Uçaktan paraşüt ile atlayan biri, paraşütünü açtığı anda paraşüt şemsiyesi havanın direncine karşı koymaya çalışır ve bu doğrultuda paraşüt bir tepkiye maruz kalır. Bu tepki paraşütün ve altındaki kimsenin yeryüzüne inişini yavaşlatmaktadır. Bu doğrultuda paraşüt ile atlayan kimse yavaşça süzülerek yeryüzüne inecektir.

3) Bir otomobil t = 0 anında x= 0 konumundan geçerek önce 80 m batıya, sonra 30 m kuzeye, en sonunda da 120 m doğuya hareket ediyor. Otomobilin bu yollardaki ortalama hızı 10 m/s olduğuna göre hareket süresi kaç saniyedir?

Cevap: 5 S

4.Şekildeki doğrusal yolda hareketli X aracı KL arasını 30 m/s, LM arasını 5 m/s hızla alıyor. Buna göre X aracının KM yolundaki ortalama hızı kaç m/s’dir?

Cevap: 10 m/s

5) Konum-zaman grafiği şekildeki gibi olan bir aracın 0-8 saniyeler arasındaki ortalama hızı kaç m/s’dir?

Cevap: 2 m/s

6) Doğrusal yörüngede hareketli K ve L cisimlerinin hız-zaman grafiği şekildeki gibidir. Araçlar 4. s’de yan yana olduklarına göre t = 0 anında aralarındaki uzaklık kaç metredir?

Cevap: 96 m

7)Şekildeki X ve Y trenleri , uzunluklu demir yolu köprüsünün K ve L uçlarına aynı anda 3v ve 2v hızları ile giriyor. X treninin son vagonu L çizgisine geldiğinde Y treninin lokomotifi K çizgisine ulaştığına göre X treninin boyunun kaç , olduğunu bulunuz.

Cevap: L/2

8)Şekildeki doğrusal yörüngede hareketli X ve Y araçlarının hızları sırasıyla 50 m/s ve 30 m/s’dir. X aracı K, Y aracı L hizasından aynı anda geçip M hizasına aynı anda ulaştıklarına göre LM yolunun kaç metre olduğunu bulunuz.

Cevap: 90 m

9) t = 0 anındaki hızı 6 m/s olan doğrusal yörüngede hareketli bir aracın ivme-zaman grafiği şekildeki gibidir.
Buna göre aracın 0-2 s’de kaç metre yer değiştirdiğini bulunuz.

Cevap: 36 m

10.Şekildeki yatay sürtünmesiz yolda durmakta olan 2 kg kütleli cisme Fi = 10 N, F2 = 8 N büyüklüğünde kuvvetler uygulanıyor.
Buna göre cismin ivmesinin büyüklüğünü bulunuz.

Cevap: 1 m/s²

11.Şekildeki yatay yolun K noktasından 12 m/s hızla geçen 7 kg kütleli X cisminin 4 s sonra L noktasında hızı 4 m/s oluyor. Buna göre cisme etkiyen sürtünme kuvvetinin kaç N olduğunu bulunuz.

Cevap: 14 N

12.Şekilde verilen sürtünmesiz yatay düzlemdeki X cismi F kuvveti etkisinde 2m/s2 lik ivme hızlanmaktadır.
Buna göre 9 kg kütleli X cismine etkiyen F kuvvetinin büyüklüğü kaç N’dır?

Cevap: 18 N

B. Aşağıda verilen ifadelerde yargılar doğru ise yay ayraç içine “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

1) (D) Yer değiştirme ve alınan yol eşit büyüklükte olabilir.
2) (Y) Düzgün doğrusal harekette ivme vektörü, hız vektörü ile aynı yönlüdür.
3) (D) Konum-zaman grafiklerinde eğim hareketlinin hızını verir.
4) (Y) İvme-zaman grafiklerinde grafiğin altında kalan alanlar hareketlinin hızını verir.
5) (Y) Hızlanan harekette hız ve ivme zıt yönlü vektörlerdir.

6) (D) Cisim harekete başladığında kinetik sürtünme katsayısı, statik sürtünme katsayısından küçük değer alır.
7) (D) Kuvvet şiddetini ölçen araçlara dinamometre denir.
8) (Y) Sabit net kuvvet etkisindeki cisimler sabit hızla hareket eder.
9) (D) Dengelenmiş kuvvetler etkisindeki cisimler durmakta veya sabit hızla hareket etmektedir.
10) (Y) Etki ve tepki kuvvetlerinin doğrultu ve yönleri aynıdır.

C. Aşağıda verilen cümlelerde noktalı yerleri kutu içerisindeki kelimelerden uygun olanı ile tamamlayınız.

sürat, skaler, yön,  vektörel, alan, kinetik, konum, sabit, ters, statik, farklı, aynı

1) Cisimlerin bir başlangıç noktasına göre yerini gösteren konum vektörüdür.
2) Cisimlerin birim zamanda aldığı yola ortalama sürat denir.
3) Sürat skaler bir büyüklüktür.
4) Eşit zamanlarda eşit yer değiştirmeler yapan hareketli sabit hızla hareket etmektedir.
5) Hareketliler yön değiştirirken de hareketleri ivmelidir.
6) Yavaşlayan cismin hareketinde ivme ile hız vektörü ters yönlüdür.
7) Kuvvet, cisimlerin hareket ve biçiminde değişme meydana getirebilen vektörel bir büyüklüktür.
8) Duran cisimler kuvvet uygulanarak harekete zorlandıklarında statik sürtünme kuvveti etkisinde kalır.
9) Fiziksel temas gerektirmeyen kuvvetlere alan kuvveti denir.
10) Etki ve tepki kuvvetleri farklı cisimler üzerinde bulunduklarından bileşkeleri alınamaz.

Ç. Aşağıdaki çoktan seçmeli sorularda doğru seçeneği işaretleyiniz.

1) Şekilde üstten görünüşü verilen yatay düzlemde KLMNP yolunu izleyerek K noktasından P noktasına giden bir aracın yer değiştirmesi kaç birimdir? (Bölmeler eşit aralıklı ve bir birimdir.)

Cevap: C

2.Şekilde düşey kesiti verilen sürtünmesiz rayın K noktasından serbest bırakılan cisim N noktasına kadar çıkıyor. Cisim K noktasından N noktasına gittiğinde
I. Aldığı yol yer değiştirmesinden büyük değerdedir.
II. LM arasında cisme etkiyen kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır.
III. MN yolunda hareketi ivmelidir.
yukarıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B ) Yalnız II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: E

3) Doğrusal yörüngede hareketli bir aracın konum- zaman grafiği şekildeki gibidir. Buna göre aracın 0-6 s’deki ortalama sürati kaç m/s’dir?

Cevap: B

4) t = 0 anında yan yana olan doğrusal yörüngede hareketli K ve L araçlarının hız-zaman grafiği şekildeki gibidir.
Buna göre 0-t zaman aralığında
I. K ve L araçları birbirinden uzaklaşmaktadır.
II. L aracı sabit net kuvvet etkisindedir.
III. K aracı hareket yönüyle aynı yönde net kuvvet etkisindedir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B ) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: C

5) Doğrusal yörüngede hareketli bir cismin hız-zaman grafiği şekildeki gibidir. Buna göre cismin 0-t, t-2t ve 2t-4t zaman aralıklarındaki ivmelerinin büyüklükleri a,, a2 ve a3 arasındaki ilişki nasıldır?

Cevap: D

6)Şekil I ve II’deki yatay düzlemlerde durmakta olan 4m ve m kütleli cisimlere yola paralel F ve 4F kuvvetleri uygulanıyor.
Cisimler kuvvetler uygulandığında da harekete geçemediklerine göre bu anda etkisinde kaldıkları statik sürtünme kuvvetlerinin büyüklükleri oranı kaçtır?

Cevap: D

7) Şekilde hız-zaman grafikleri verilen doğrusal yörüngede hareketli K, L ve M cisimlerinin kütleleri eşittir.
Buna göre cisimlere etkiyen net kuvvetlerin büyüklükleri FK, Fl ve Fm arasındaki ilişki nedir?

Cevap: D

8) Sürtünme katsayısının eşit olduğu yatay düzlemdeki m, m ve 2m kütleli K, L ve M cisimleri şekilde verilen kuvvetler etkisinde hızlanıyor. Buna göre cisimlere etkiyen sürtünme kuvvetleri FK, FL ve FM arasındaki ilişki nedir?

Cevap: A

9.Şekil I’deki yatay düzlemde hareketli cisme t=0 anında F kuvveti uygulanmaya başlanmıştır. Cismin bu andan sonra hız-zaman grafiği Şekil Il’deki gibi olduğuna göre, cisme etkiyen sürtünme kuvveti kaç F olamaz?

Cevap:  E

10)Şekildeki sürtünmeli yatay düzlemde durmakta olan K cismine yatay F kuvveti uygulanıyor. Bu durumda cisim düzgün hızlanan hareket yaptığına göre,
I. Cismin ivmesi hareket yönüyle aynı yönlüdür.
II. Sürtünme kuvveti F büyüklüğünde olabilir.
III. Sürtünme kuvveti F den büyük şiddette olabilir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B ) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

Cevap: A

11) Doğrusal yörüngede hareketli bir aracın konum-zaman grafiği şekildeki gibidir.
Buna göre araç için
I. 0-t zaman aralığında yavaşlamıştır.
II. t anında yön değiştirmiştir.
III. 0-2t zaman aralığında sabit hızla hareket etmiştir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: B

12) 
I. Menzili kısa ve şiddeti en büyük kuvvettir.
II. Atom çekirdeğindeki parçacıkları bir arada tutar.
III. En zayıf kuvvettir.
Yukarıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri güçlü nükleer kuvvetin özelliklerindendir?

Cevap: C

13. 

t = 0 anında yan yana olan doğrusal yörüngede hareketli K ve L araçlarının konum-zaman ve hız- zaman grafikleri Şekil 1 ve Şekil 2’deki gibidir.
Buna göre
I. 2t anında yine yan yana olurlar.
II. 0- t zaman aralığında aynı yönde hareket etmişlerdir.
III. t- 2t zaman aralığında her ikisi de yavaşlayan hareket yapmıştır. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: B

14) Hız-zaman grafiği şekildeki gibi olan doğrusal yörüngede hareketli K, L ve M cisimleri eşit kütlelidir.
Buna göre
I. K ve M cisimlerine etkiyen net kuvvetler eşit büyüklüktedir.
II. L cismine etkiyen kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır.
III. K, L ve M cisimleri 0-t zaman aralığında aynı yönde hareket etmişlerdir.
yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?

Cevap: E

15)
I. Bir roketin gaz çıkışıyla ters yönde harekete başlaması
II. Duvara çarpan bir topun geri dönmesi
III. Buz pateninde birini iten sporcunun kendisinin de harekete başlaması
Yukarıdaki olaylardan hangisi ya da hangileri etki-tepki kuvvetleri sayesinde gerçekleşir?

Cevap: E

16) Şekildeki kinetik sürtünme katsayısının k olduğu düşey düzleme F kuvveti ile dayalı G ağırlıklı cisim sabit hızla düşey aşağı yönde hareketlidir. k < 1 olduğuna göre aşağıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
I. Cisme etkiyen sürtünme kuvveti G büyüklüğündedir.
II. Cisme etkiyen F kuvveti sürtünme kuvvetinden küçüktür.
III. Cisme etkiyen kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır.

Cevap: C

17)
I. Alan kuvvetidir.
II. Gezegenlerin belli bir yörüngede dolanmasının nedenidir.
III. Uzun menzillidir.
Yukarıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri kütle çekim kuvvetinin özelliklerindendir?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: E

18.Buna göre deney yapacak öğrencinin hipotez cümlesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Sürtünme kuvveti sürtünen yüzeylerin alanından bağımsızdır.
B) Sürtünme kuvveti sürtünen yüzeylerin cinsine ve özelliğine bağlıdır.
C) Sürtünme kuvveti cismin kütlesine bağlıdır.
D) Pürüzlü bir yüzeyde sürtünme kuvveti artar.
E) Sürtünme kuvveti cismin ivmesini değiştirir.

Cevap: C

19) t = 0 anında batı yönünde doğrusal yörüngede hareketli bir cismin hız-zaman grafiği şekildeki gibidir.
Buna göre cisim hangi zaman aralıklarında doğu yönünde hareket etmiştir?

Cevap: D

20.Şekildeki m, 2m, m kütleli K, L ve M cisimleri F, F, 2F kuvvetleri etkisinde yatay düzlemlerde sabit hızla hareket etmektedir.
Buna göre cisimlerle yatay yüzeyler arasındaki kinetik sürtünme katsayıları kK, kL ve kM arasındaki ilişki nedir?

Cevap: C

21.t = 0 anında yatay düzlemde v hızıyla hareketli m ve 2m kütleli K, L cisimleri düzgün yavaşlayan hareket yaparak sırasıyla t ve 2t süre sonunda durmaktadır.
Buna göre cisimlerin yavaşlayıp duruncaya kadar geçen sürede,
I. İvmeleri eşittir.
II. Hız değişimleri eşittir.
III. Cisimlere etkileyen sürtünme kuvvetleri eşittir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B ) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Cevap: E

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Dünya’da ekvatorda ve kutuplarda aynı kütleli bir cisme etkiyen Dünya’nın uyguladığı kütlesel çekim kuvvetinin neden değiştiğini araştırınız.

Dünya ekvator bölgelerinde şişkin, kutuplarda ise basıktır. Kutupta değeri 9.832, 45 derece enlemde 9.806 ve ekvatorda 9.780 m/s2. Dünya ekseni çevresinde döndüğü için merkezkaç kuvvet nedeniyle bu çekim kuvveti değişir.

Dünya’nın özel şekli olan Geoit yüzündendir. Bu şekil sayesinde kutuplar daha basık ve ekvator daha şişkindir, bu da kutupların çekirdeğe daha yakın, ekvatorun daha uzak olduğu anlamına gelir. Çekirdeğe yaklaştıkça daha güçlü bir çekim kuvveti ile karşılaşırız.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

2. ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI CEVAP ANAHTARI

A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1- Şekilde aynı koşullardaki K ve L sıvılarının kütle-hacim ve özkütle-hacim grafikleri verilmiştir. Buna göre sıvıların 50 cm3 lük hacimlerinin kütleleri m_K / m_L oranını bulunuz.

Cevap : m_K / m_L = 2 / 3

2- Şekildeki r ve 2r yarıçaplı küresel ve homojen X, Y cisimlerinin kütleleri sırasıyla m ve 2m’dir.
Buna göre bu kürelerin yapıldığı katı maddelerin özkütleleri arasındaki oran d_x/ d_y kaçtır?

Cevap : 4

3- Şekildeki r ve 2r yarıçaplı silindirlerde h ve 2h yüksekliğinde eşit kütleli K ve L sıvıları bulunmaktadır.
K sıvısının özkütlesi 2 g/cm3 olduğuna göre L sıvısının özkütlesi kaç g/cm³tür?

Cevap : 1/4 g/cm³

4- Şekildeki 4 cm kenar uzunluklu X küpü ile 2 cm yarıçaplı h yükseklikli Y silindiri aynı maddeden yapılmışlardır. X ve Y cisimlerinin dayanıklılıkları eşit olduğuna göre h kaç cm’dir? (r = 3 alınız.)

Cevap : 4 cm

5- Şekildeki gibi aynı maddeden yapılmış, yarıçapları r ve 2r olan K ve L silindirlerinin yükseklikleri h ve 2h’dir.
K ve L silindirlerinin dayanıklılıkları DK ve DL olduğuna göre D_K / D_L oranını bulunuz.

Cevap : 2

6) Aşağıdaki paragraftan yola çıkarak verilen soruları yanıtlayınız.
Aynı cins madde moleküllerinin birbirine uyguladığı çekme kuvvetlerine kohezyon, farklı cins madde moleküllerinin birbirine uyguladığı çekme kuvvetine adezyon kuvvetleri denir. Sıvılarda yüzey gerilimi, ıslatma özelliği ve kılcallık bu kuvvetlere bağlı açıklanır. 
Buna göre
a) Cıva damlacıklarının bir araya gelme eğilimleri hangi kuvvetlerin etkisi ile açıklanır?
b) Suyun yüzeyleri ıslatma özelliği ile cıvanın yüzeyleri ıslatma özelliğini karşılaştırınız. Buna göre hangi sıvıda hangi kuvvetler daha güçlü olmalıdır?
c) Yüzey gerilimini sağlayan hangi kuvvetlerdir?
ç) Yüzey gerilimini azaltmak için neler yapılabilir?
d) Ağaç kökünden dallara suyun yükselmesinde adezyon ve kohezyon kuvvetlerinden hangisinin daha büyük olması gerekmektedir?

B. Aşağıda verilen ifadelerde yargılar doğru ise yay ayraç içine “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

1 Y 2 D 3 Y 4 Y 5 D 6 Y 7 D 8 D 9 Y 10 D

C. Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerlere kutucuklarda verilen sözcüklerden uygun olanını yazınız.

1 madde 2 enerji  3 skaler  4 kilogram 5 küp 6 öz kütle 7 ters 8 kohezyon 9 büyük 10 artar

Ç. Aşağıda tablonun sol tarafında verilen kavram ve olayları sağ tarafındaki verilerle eşleştirip ilk örnekteki gibi yanındaki ayraç içerisine numarasını yazınız.

a 8 b 7 c 5 ç 3 d 2 e 4 f 6 ğ 1

D. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz

1 D 2 D 3 C 4 D 5 A 6 B 7 E  8 B 9 B 10 A  11 C 12 C 13 E 14 D

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Aşağıdaki cümlelerde bulunan noktalı yerlere kutucuklarda verilen sözcüklerden uygun olanını yazınız.

1) Bir cismin hacmini dolduran madde miktarına kütle denir.
2) Bir cismin boşlukta kapladığı yere hacim denir.
3) Kütle ve hacim maddenin ortak özelliğidir.
4) Özkütle aynı koşullarda maddenin ayırt edici özelliğidir.
5) Özkütle ebru sanatı gerçekleştirilirken kullanılan bir büyüklüktür.
6) Hacim türetilmiş bir büyüklüktür.
7) Kütle sıcaklık değişimlerinden etkilenmez iken hacim etkilenir.
8) Kral tacının saf altından yapılıp yapılmadığını ortaya çıkaran fizikçi Archimedes.
9) Hikmet Terazisi denilen terazisi ile kütle ölçümü sonra da özkütle tespiti yapan bilim insanı El Hazini
10) Hastane laboratuvarlarında santirüj cihazı ile özkütle değerlerine göre sıvıların ayrılması gerçekleştirilir.

Süreci Değerlendirelim 2-1  Cevapları

1 kütle 2 hacim 3 ortak 4 ayırt edici 5 ebru 6 türetilmiş 7 sıcaklık 8 Archimedes 9 El Hazini 10 santifüj

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

Aşağıdaki parantez içindeki boşluklara verilen cümleler doğru ise ‘’D’’, yanlış ise ‘’Y’’ yazınız.

1) (D) Akım ve ışık şiddeti temel büyüklüktür.
2) (Y) 1000 santimetre 1 metredir.
3) (Y) Bir maddeyi oluşturan taneciklerin ortalama kinetik enerjisine sıcaklık denir.
4) (D) Basınç ve enerji türetilmiş büyüklüklerdir.
5) (D) Skaler büyüklükler ifade edilirken yön kullanılmaz.
6) (D) Temel büyüklükler aynı zamanda skaler büyüklüklerdir.
7) (D) Vektörel büyüklüklerin ifadesinde başlangıç noktası, şiddeti ve yönü olan doğru parçaları kullanılır.
8) (Y) Akım şiddeti, yönlü bir büyüklüktür.
9) (Y) Zıt vektörler aynı doğrultuda olmak zorunda değildir.
10) (Y) Bir vektörün skalerle çarpımı vektörün doğrultusunu değiştirebilir.

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI

1. Ünite Sonu Ölçme Ve Değerlendirme Soruları

A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1) Aşağıdaki paragraftan yola çıkarak şıklarda verilen soruları yanıtlayınız.

Fizik bilimi; mekanik, termodinamik, elektromanyetizma, optik, katıhâl fiziği, atom fiziği, nükleer fizik, yüksek enerji ve plazma fiziği gibi alt dallardan oluşur. Bu alt dallardaki çalışmalar, mühendislik ve tıp alanları ile teknolojik gelişmelerde başlıca dayanak noktasıdır.

Buna göre;

a) Fizik biliminin prensiplerine dayalı çalışan tıp alanında kullanılmakta olan araç ve gereçlere örnekler veriniz.

Cevap: Görüntüleme cihazları, tıp alanında kullanılan araç ve gereçlere örnek verilebilir. Bazı görüntüleme cihazları:

• MR (manyetik rezonans) cihazı
• tomografi cihazı
• ultrason cihazı

b) Fizik biliminin prensiplerine dayalı çalışan ulaşım araçlarına örnekler veriniz.

Bunlara örnek olarak otobüs, uçak, tren gibi araçları örnek verebiliriz. Bunlar motorlu veya elektrikli olabilmektedir. İki şekilde de fizik prensiplerinden faydalanılır. Motorlu olanlarında yakıtlardan elde edilen enerjiyle dönme kinetik enerjisi elde edilir. Bu tip uygulamalara fizik ilkeleri ile ulaşılmıştır.

c) Fizik biliminin prensiplerine dayalı çalışan ev araç ve gereçlerine örnekler vererek fiziğin hangi alt dalına ait çalışmaların ürünü olduğunu belirtiniz.

Bunlara evlerimizde çalışan neredeyse bütün elektrikli aletleri örnek verebiliriz: televizyon, telefon, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın, mikser, blender, su ısıtıcısı, elektrikli süpürge…

Özellikle hareketli aletlerde elektrik motorları bulunur. Bu aletler elektrik enerjisini alır ve dönme kinetik enerjisine dönüştürür.

Televizyon ve telefon gibi aletlerde ise LCD gibi görüntüleme teknolojilerinden yararlanılır. Bu aletler modern fiziğin teknolojideki uygulamalarına örnek olarak verilebilir.

Bu aletlerde fiziğin elektrik, manyetizma, Modern fizik gibi alt dalları kullanılır.

ç) Fizik biliminin termodinamik alt alanındaki çalışmalar sonucunda günlük hayatımıza girmiş araç ve gereçlere örnek veriniz.

Termodinamik ısı ile ilgili çalışmalar yapar. Bunlara yalıtım, hal değişimi, genleşme gibi durumlar örnek verilebilir. Evlerimizde günlük hayatımızda kullandığımız termoslar termodinamik ile ilgili yapılan çalışmalarla üretilmiştir. Termosun içine konan madde dışarıyla ısı alışverişi çok az olduğu için soğuksa soğuk, sıcaksa sıcak kalır.

Bunun dışında klimalar, buzdolapları, dondurucular, elektrikli sobalar gibi ürünler de termodinamik kanunlarına göre çalışır.

d) Gözlük, dürbün, teleskop gibi araçlar fiziğin hangi alt dalına ait ürünlerdir?

Optik: ışığın kırılması, yansıması ve girişimi bilgilerinden yararlanılarak mercek ve aynalar geliştirilen alt daldır. Geliştirilen bu ürünler en çok gözlüklerde, mikroskoplarda, teleskoplarda, fotoğraf makinelerinde vs. kullanılır.

Bu nedenle cevap optiktir

2) Skaler nicelikleri vektörel niceliklerden ayıran özellikler nedir?

Fizikte büyüklüğü, başlangıç noktası, yönü ve doğrultusu olan büyüklüklere vektörel büyüklük denir. Temel büyüklüklerden türetilmiştir ve skaler büyüklükten tek farkı, yönünün bulunmasıdır. Hız, ağırlık ve itme gibi büyüklükler vektörel büyüklüktür. Fizikte büyüklüklerin bir çoğu, vektörel büyüklüklere girer.

Temel büyüklüklerden türetilmiş büyüklüktür.

Sayı ve birimle birlikte mutlaka yönde olmak zorundadır.

Vektörler, yönlendirilmiş doğru parçasıyla gösterilir.

Skaler büyüklük nedir

Fizikte büyüklüğü yalnızca bir sayı ve bir birimle ifade edilebilen büyüklüklere skaler büyüklük denir. Fizikteki temel büyüklükler skaler büyüklüklerdir. Sıcaklık, kütle, hacim ve zaman skaler büyüklüktür.

Yalnızca bir sayı ve bir birimle ifade edilebilen büyüklüklerdir.

Yönü yoktur.

Temel büyüklüklerdir.

3) Vektörel niceliklerde eşit vektör olma özellikleri nelerdir?

Eşit vektörler olma şartları:

• Aynı yönlü
• Aynı doğrultulu
• Aynı büyüklükteki vektörler eşit vektör olabilir.

Vektörler ile ilgili bilgi edinelim:

– Sayısal büyüklüğü ve yönü olan, bu iki nitelikle ifade edilebilen niceliklere “vektörel büyüklükler” denir.

– Vektörel büyüklüklere örnek verelim: Kuvvet, konum, hız, ivme…

– Bir vektör adlandırılırken o vektörü temsil eden bir harf seçilir ve üzerine ok işareti konulur.

– Vektörün büyüklüğü istenirse, burada yön dikkate alınmaz ve skaler bir sonuç elde edilir. Vektörün büyüklüğünü ifade ederken harf üzerine vektör konulmaz, veya harf üzeri vektörlü ifade mutlak değer içine alınır.

– Vektörler, başlangıç ve bitiş noktası, büyüklüğü, doğrultusu ve yönü olan bir ok ile ifade edilir.

– Buradaki ok, vektörün büyüklüğü ile orantılıdır ve vektör ile aynı yönlüdür.

– Bir vektörün negatifi (zıttı): Büyüklüğü ve doğrultusu eşit, yönü zıt vektörler birbirinin negatifidir, diğer bir değişle zıttıdır. Zıt vektörleri ifade etmek için iki vektörden biri seçilir ve önüne eksi işareti konulur.

– Vektörler taşınabilir. Fakat taşınırken büyüklük ve yön değiştirilmemelidir.

– Vektörler toplanabilir. Bunun için farklı yollar üretilmiştir: Paralelkenar yöntemi, uç uca ekleme yöntemi.

– Vektörler bileşenlerine ayrılabilir. Genellikle vektörler kartezyen koordinat düzlemi üzerimde dik bileşenlerine ayrılırlar.

– İki vektör arasındaki fark bulunabilir. Bunun için iki yöntem vardır: ya doğrudan çıkarma işlemi yapılır ya da çıkarma işlemi toplama işlemine benzetilerek yapılır.

4) Vektörel niceliklerde zıt vektör olma özellikleri nelerdir?

Sadece sayı ile ifade edilemeyen; belirli bir doğrultuya, yöne, şiddete ve uygulama noktasına sahip olan büyüklüklere vektörel büyüklük adı verilir. Bir vektörün (-) ile çarpılması sonucunda, o vektöre zıt bir vektör elde edilir. Başka bir ifade ile, büyüklüğü ve doğrultusu aynı fakat yönleri farklı olan vektörlere zıt vektörler denir.

Vektörler hakkında bazı bilgiler verelim.

• İki vektörün toplamı ya da farkı, yine bir vektör belirtir.
• Vektörlerde toplama değişme özelliği bulunur.
• Bir vektörü skaler bir sayı ile çarpmak ya da bölmek, o vektörün büyüklüğünü o sayı ile çarpmak ya da bölmek anlamına gelir.
• Bir vektör doğrultusu, yönü ve şiddeti değiştirilmeden farklı bir noktaya taşınabilir.

5) Temel ve türetilmiş büyüklüklere örnekler vererek aralarındaki farkı açıklayınız.

Temel büyüklükler yani

• Kütle
• Işık şiddeti
• Sıcaklık
• Akım şiddeti
• Madde miktari
• Uzunluk
• Zaman

Bunlar başka büyüklüğe ihtiyaç kalmadan yapılabilen büyüklüklerdir ancak türetilmiş büyüklükler(adı üstünde) başka büyüklüklerden yararlanılarak elde edilir.

Örneğin hız = yol/zaman yani uzunluk/zaman iki tane temel büyüklukle elde edildi yani hız türetilmiş bunun dışında türetilmiş büyüklüklere ağırlık ivme vb eklenebilir

6) TÜBİTAK’ın vizyonu nedir? Açıklayınız.

TÜBİTAK vizyonu, “Toplumumuzun yaşam kalitesinin artmasına ve ülkemizin sürdürülebilir gelişmesine hizmet eden, bilim ve teknoloji alanlarında yenilikçi, yönlendirici, katılımcı ve paylaşımcı bir kurum olmak”;

B. Aşağıda verilen ifadelerde yargılar doğru ise yay ayraç içine “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

(Y) 1) Evrenin oluşumunu ve yapısını fizik bilimi incelerken atomun yapısını yalnızca kimya bilimi incelemektedir.

(D) 2) Fizik bilim dalı evrenin oluşumunu astronomi bilim dalı ile birlikte inceler.

(D) 3) Fiziğin alt dalı mekanik; statik, kinematik ve termodinamik bölümlerinden oluşur.

(D) 4) Elektriğin de manyetik maddeler gibi manyetik etkisi bulunmaktadır.

(Y) 5) Atom fiziği radyoaktif maddeleri ve yaptıkları ışımaları inceler.

(D) 6) Plazma fiziği tıp alanında kanser tedavisindeki cihazlarda kullanılır.

(D) 7) Archimedes, fizik biliminin yanı sıra felsefe ile de ilgilenen bilim insanlarından biridir.

(Y) 8) Temel büyüklüklerin bazıları vektöreldir.

(Y) 9) Kronometreler sürat ölçen araçlardır.

(D) 10) Vektörel büyüklükler sayı, birim ve yön ile eksiksiz tanımlanır.

C. Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerlere kutucuklarda verilen sözcüklerden uygun olanını yazınız.

1 sistem 6 kristal 11 endüstriyel 2 büyük patlama 7 lazer 12 radyoaktif
3 ışık 8 nükleer fizik 13 havacılık 4 yıldız 9 yön 14 parçacık fiziği
5 optik 10 küçük 15 Higgs bozonu

Ç. Aşağıdaki tabloyu, tabloda verilen büyüklüklerin taşıdığı özelliğine (+), taşımadığı özelliğine
(–) koyarak doldurunuz.

D. Aşağıdaki ifadeleri uygun terimlerle eşleştiriniz.
1 ç  2 a 3 f  4 e 5 d 6 c  7 b

E. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz

1 D 2 A 3 E 4 D 6 A 5 C 7 D 8 E 9 C 10 D 11 B

9. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI