Mitoz ve Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar

Mitoz ve Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar Ders Notu Konu Özeti İndir

Mitoz ve Mayoz Bölünme Arasındaki Farklar

Mitoz ve mayoz bölünme arasındaki farklar aşağıdaki tabloda karşılıklı olarak sıralanmıştır.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Mayoz Bölünme

Mayoz Bölünme Ders Notu Konu Özeti İndir

Mayoz bölünme üreme ana hücrelerinden üreme hücrelerini meydana getirir. Gelişmiş canlılarda erkek ve dişi bireyler farklılaşmış üreme organlarına sahiptirler. Üreme organlarındaki 2n kromozomlu üreme ana hücreleri bölünerek n kromozomlu eşey (üreme) hücreleri oluştururlar.

Üreme ana hücrelerinde görülen ve kromozom sayısını yarıya indiren hücre bölünmesine mayoz bölünme denir. Örneğin, insan üreme organlarındaki 2n = 46 kromozomlu eşey ana hücrelerinin bölünerek n = 23 kromozomlu sperm ya da yumurta hücrelerini oluşturabilmeleri mayoz bölünme ile sağlanır.

Mayoz bölünme ile meydana gelen; dişi üreme hücresine yumurta, erkek üreme hücresine ise sperm adı verilir. Döllenme olayında, yumurta ile spermin birleşip kaynaşması sonucu 2n kromozomlu zigot oluşur. Zigot dişi canlı vücudunda gelişir ve yeni bir canlı oluşur. Buna eşeyli çoğalma denir.

İnsanlarda; karaciğer hücresi, kan hücresi veya beyin hücresi yeni bir insan oluşturamaz. Fakat tek bir hücre olan zigot bütün özellikleri ile yeni bir insan meydana getirebilir.

MAYOZ BÖLÜNMENİN ÖZELLİKLERİ

» Mayoz bölünme geçiren eşey ana hücresi diploit (2n) kromozomludur.
» Bölünme sonunda oluşan üreme hücreleri (spermler ve yumurta) haploit (n) kromozom taşır.
» Mayoz bölünmede birbirini takip eden iki bölünme gerçekleşir.
» Eşeyli üreyen canlılarda eşey hücrelerinin (gamet) oluşumunu sağlayan özel bir bölünme şeklidir.
» Mayoz bölünme başlamadan önce eşey ana hücresi, mitoz bölünmede olduğu gibi interfaz evresi geçirir.
» Mayoz I’de ana hücrenin yarısı kadar kromozom taşıyan iki yavru hücre meydana gelir.
» Mayoz II de kromozom sayısı değişmeden dört hücre oluşur.

MAYOZ BÖLÜNME EVRELERİ

HAZIRLIK EVRESİ (İNTERFAZ)
Kromatin iplik duplikasyon (replikasyon) ile kendini kopyalar, kardeş kromatidler oluşur. 

1.EVRE (PROFAZ EVRESİ)

Kromatin iplikler kromozom durumuna geçer. Her kromozom, iki kromatitten oluşur. Homolog kromozomlar yan yana gelerek birbirine sarılır. Bu olaya sinapsis denir. Sinapsis sonucu her biri dört kromatitten oluşan tetratlar oluşur. Homolog kromozomlar arasında GEN (parça) ALIŞ VERİŞİ meydana gelir. Bu olaya Krossing-Over denir. Bu olayla aynı türün bireylerinde farklı özellikler ortaya çıkar, kalıtsal çeşitlilik (varyasyon) artar. Çekirdek zarı ve çekirdekçik erir. Eşlenen sentriyoller hücrenin kutuplarına çekilirken aralarında iğ iplikleri oluşur.

2.EVRE (METAFAZ EVRESİ)
Mayoz Bölünme 2. evresinde homolog kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilerek iğ ipliklerine tutunurlar.

3.EVRE (ANAFAZ EVRESİ)

Mayoz Bölünme 3.evresinde homolog kromozomlar iğ ipliklerinin kısalmasıyla birbirinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilirler. Kromozom sayısı bu evrede yarıya iner.

4.EVRE (TELOFAZ EVRESİ) 

Mayoz Bölünme 4.evresinde kromozomlar kutuplarda toplanır. Çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur. Sitoplazma boğumlanarak ikiye bölünür ve 2 tane haploit hücre oluşur. Oluşan bu hücreler kalıtsal bakımdan birbirinden farklıdır.

MAYOZ II

Mitoz bölünmeye benzer fakat interfaz evresinde DNA eşlemesi görülmez. Kromatitler birbirinden ayrılır. Profaz II, Metafaz II, Anafaz II, ve Telofaz II evresi ve sitoplazma bölünmesi sonunda n sayıda kromozom taşıyan dört yavru hücre oluşur. Bu hücrelerden biri gelişerek dişilerde yumurta oluşturur, diğer üçü atılır. Erkeklerde ise dördü de sperm hücrelerine dönüşür.

Mayoz Bölünmenin Önemi ;

Mayoz bölünme ile türe ait kromozom sayısı korunur.
Tür içi biyolojik çeşitlilik sağlanır.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Karasal Biyomlar (orman, çayır, çöl, tundra)

Karasal Biyomlar (orman, çayır, çöl, tundra) Ders Notu İndir

Karasal biyomlar, aynı iklim koşullarını paylaşan büyük ekosistem tiplerinden oluşurlar. Her biyomun kendine özgü iklim tipi, bitki örtüsü ve hayvan türü vardır. Bir bölgede hakim olan genel iklim koşulları tarafından belirlenen ve kararlı bir yapı gösteren bitki komünitelerinin oluşturduğu bitki örtüsü tipleri, karasal biyomların belirlenmesinde ve adlandırılmasında etkili olur. Örneğin ılıman bölge çayır biyomunda çeşitli otsu bitki türleri baskın durumdadır ve genellikle iklimin tropikal ya da kutup bölgelerine göre daha ılıman olduğu orta enlemlerde bulunurlar. Karasal biyomlar haritada çok keskin sınırlarla gösterilmiş olsa da doğada birbirlerinden net sınırlarla ayrılmazlar. Biyomlar arasındaki geçiş alanları çok dar veya çok geniş olabilir. Başlıca karasal biyomlar orman, çayır, çöl ve tundra biyomları olarak gruplandırılabilir.

A. ORMAN BİYOMLARI

Orman biyomları genellikle tropikal ve ılıman iklim kuşaklarında yayılış gösterirler. Bu kuşaklar birbirinden farklı iklim şartlarına sahiptir. Buna bağlı olarak, bu kuşaklarda yayılış gösteren orman biyomlarının kendilerine özgü karakteristik bitki örtüsü tipleri bulunur. Orman biyomları; iğne yapraklı ormanlar, ılıman bölge yaprak döken ormanları ve tropikal yağmur ormanları olmak üzere üç bölümde incelenebilir.

1. İğne Yapraklı Ormanlar (Tayga)

İğne yapraklı ormanlar yüksek enlem ve yüksek rakımda yer alır. Dünya üzerinde bölgesel değil daha çok parçalı yayılışa sahiptir. Başlıca; Kuzey Amerika’nın kuzeyi, Asya ve Avrupa kıtalarının kuzey kesimleri ile hemen hemen her iklim bölgesindeki dağlık alanların yüksek kesimlerinde yayılış gösterir. Her dem yeşil olan iğne yapraklı ormanların baskın bitki örtüsünü Çam (Pinus), Ladin (Picea) ve Göknar (Abies) cinslerine ait kozalaklı ağaç türleri oluşturur. Kuzey bölgelerde iğne yapraklı ormanların yayılış gösterdiği alanlarda, şiddetli don olaylarının görüldüğü ve kar örtüsünün uzun süre yerde kaldığı soğuk kış mevsimi hakimdir. Az yağış alan bu bölgelerde sıcak dönemlerin görüldüğü kısa süren yaz ayları, bitki türlerinin kısa büyüme mevsimini oluşturur. Ülkemizin Doğu Karadeniz Bölgesi’nde bu ormanlar hakimdir. Geyik, boz ayı, kurt, vaşak, sansar, zerdava, oklu kirpi, baykuş, tilki, kartal, uçan böcekler ve kuşlar bu biyomun önemli hayvan türleridir.

2. Ilıman Bölge Yaprak Döken Ormanları

Ilıman bölge yaprak döken ormanları, Kuzey Amerika’nın doğusu, Avrupa’nın batı ve orta kısımları, Çin ve Japonya dahil Asya’nın doğu bölgesinde yer alır. Düzenli, bol yağışlı ve yaz aylarının nispeten uzun ve ılık olduğu orta enlemlerin ılıman kuşak özelliklerini gösteren bu ormanlarda geniş yapraklı ağaçlar hakimdir. Yaz ve kış ayları arasındaki sıcaklık farkının fazla olması, ağaçların kışın yapraklarını dökmesine neden olur. Yaprak döken ormanlarda tipik olarak Meşe (Quercus), Karya (Carya), Amerikan kayını (Fagus grandifalia), Şeker akçaağacı (Acer saccharum), Ihlamur (Tilia) ve Kestane (Castanea) ağaçları yer alır. Yaprak döken bu ağaç türlerinin çok sık olarak yan yana duruyor olması bu biyomun en çarpıcı özelliğidir. Ayrıca bu ormanlardaki ağaçlar yağmur ormanlarındaki ağaçlardan daha kısa boylu ve seyrektir. Ağaçların altında çalı ve ot tabakası iyi gelişmiştir. Ağaç türleri kış mevsiminden önce yapraklarını dökerek soğuk kış koşullarına uyum sağlarken, ilkbaharla birlikte tekrar yapraklanır.

Bu biyomda sincap, geyik, tilki ve ayı gibi birçok memeli ile kartal, ağaçkakan, ardıç kuşu gibi birçok kuş türü yaşar. Ülkemizin Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki Fırtına Vadisi’nde bu tip ormanlar yer alır.

3. Tropikal Yağmur Ormanları

Tropikal yağmur ormanları, ekvator kuşağı çevresindeki Orta ve Güney Amerika, Afrika, Avusturalya ve Asya gibi düşük enlemli alçak rakımlı bölgelerde yer alır. Yoğun yağış ve yüksek nem oranına sahiptir. Genellikle herdem yeşil olan ve geniş yapraklı ağaç türlerinden oluşan bu ormanlar, yeryüzündeki en yüksek tür çeşitliliğine sahiptir. Ilıman bir ormanda en fazla 10 ağaç türü bulunurken, tropikal yağmur ormanı 400’den fazla ağaç türü içerebilir. Örneğin 13 km²’lik bir yağmur ormanında 450 ağaç, 1000 bitki, 400 kuş, 58 yarasa, 130 kurbağa ve sürüngen türü bulunur.

Tropikal yağmur ormanları, diğer ormanlarda nadiren bulunan belirgin bitki tiplerine sahiptir. İnce, uzun boylu ve genelde herdem yeşil ağaçlar, yapraklarını aynı anda dökmezler. Yağmur ormanlarında, ağaçların yanında ağaçlar kadar uzun boylu olabilen odunsu yapılı “dev otsu” bitkiler de bulunur. Ağaç eğreltileri, palmiyeleri, bambular dev otsu bitkilere örnek olarak verilebilir. Ayrıca, ancak bitkilerin üzerinde yetişebilen fakat ondan su ve besin almayan epifit bitkiler, ağaçların dallarını ve gövdelerini sarar. Benzer şekilde, odunsu sarmaşıklar olan “liyana”lar da, ağaçların net görünmesine engel olur.

Tropikal yağmur ormanlarında yıllık ortalama yağış miktarı yüksektir ve tüm yıla düzenli yayılır. Yıl boyunca yüksek olan ortalama sıcaklık değeri 18 °C’nin altına düşmez. Tropikal yağmur ormanlarında mevsimler arası farklılık görülmez. Yaz ve kış mevsimleri arasında sıcaklık farkı neredeyse yoktur. Gün uzunluğu yıl boyunca çok az değişir ve düzenli seyreden iklim koşullarından dolayı canlıların üreme olayları yıl boyunca devam eder.

Tropikal yağmur ormanlarının karakteristik hayvan türleri arasında kuş, yarasa, kurbağa, yılan, maymun, puma, jaguar, geyik, timsah vb. bulunur. Ayrıca bu biyomlar böcek türleri bakımından oldukça zengindir.

Tropikal yağmur ormanları ile çöller arasındaki bölgelere savan denir. Kurak iklime uyum sağlamış küçük yapraklı ve çoğunlukla dikenli ağaçlar, çimenler ve otlar bulunur. Savan biyomunda afrika antilopları, zebra, aslan gibi iri vücutlu hayvanlar ile termitler yaygındır.

B. ÇAYIR BİYOMLARI (Ilıman Bölge Çayırları)

Ilıman bölge çayırları (veya otlakları), yağış bakımından çöl ve orman alanları arasında yer alır. Yani yağışların çölleşmeye izin vermediği, ancak orman oluşumu için yetersiz kaldığı alanlarda çayırlar oluşur. Çayır biyomlarına, dağların yüksek kesimleriyle ılıman karasal iklim bölgelerinde rastlanır.

Bu alanlarda yağış değerleri sıcaklığa, yağışın yıl içindeki dağılımına ve toprağın su tutma kapasitesine bağlı olarak yıllık ortalama 250–1000 mm arasındadır. Bu bölgelerde iklimin en belirleyici özelliği, uzun dönem kurak süren yaz ayları ve karlarla kaplı soğuk kış aylarıdır. Bunun bir sonucu olarak, çayır alan bitkileri düşük toprak nemine, yoğun güneş ışığına, kurutucu özellikteki güçlü rüzgârlara, aşırı sıcak yaz aylarına ve aşırı soğuk kış aylarına uyum sağlamışlardır.

Çayır biyomlarında, toprak besin elementleri ve organik maddeler bakımından (humus) oldukça zengindir. Çayırlar ayrıca toprağı korur, suyu tutar, kaynak sularını toplar ve kirlenen havayı temizler. Çayır alanların besince zengin ve derin topraklı olması, bu alanların tarım alanları olarak kullanılmasına yol açar. Özellikle mısır, buğday ve arpa gibi diğer tahıl türleri, tarımı yapılan ve yüksek verim alınan bitkiler arasındadır. Günümüzde ise doğal çayırlık alanların büyük bir bölümü tarım alanlarına dönüştürülmüştür.

Çayır biyomlarında karakteristik olarak iri vücutlu ve otçul olan yerli memeliler ile bunlarla beslenen avcı hayvanlar bulunur. Ayrıca, yer sincabı, tarla faresi ve kır köpekleri gibi tünel kazıcı birçok hayvan türü de bu alanlarda yaşar. Ancak doğal çayır alanların meralara dönüştürülmesiyle birlikte, bu yerli hayvanların yerini sığır, koyun ve keçi gibi evcil otçul hayvanlar almıştır.

Ülkemizde İç Anadolu, Doğu ve Güney Doğu Anadoluda, Erzurum Kars platolarında geniş çayırlar yer alır.

Orta enlemlerin kıyı bölgelerinde dağılım gösteren biyoma maki adı verilir. Yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Maki biyomunda küçük boylu ağaçlar, çalılar, çok çeşitli yabani otlar ve çimenler vardır. Bu bitkilerde susuzluğa ve yangınlara karşı adaptasyonlar gelişmiştir. İç Anadolu ve Akdeniz bölgemizde görülen bu biyomda geyik, keçi gibi hayvanların yanı sıra kuş, sürüngen ve birçok böcek türü bulunur.

C. ÇÖL BİYOMU

Çöller, yıllık ortalama yağış miktarının 250 mm’den az olduğu ya da bazı durumlarda yağışın 250 mm’den daha fazla olduğu ancak, yıl içinde düzensiz dağılım gösterdiği bölgelerdir. Çöllerin varlığını belirleyen en önemli faktör, yağışın yıl içindeki dağılım şeklidir. Örneğin yılda yaklaşık 300 mm yağış alan yarı kurak bir alanda, yağış her ay olmak üzere yıl içinde düzenli dağılım gösterirse, bu alanlarda çayırlıklar oluşabilir. Ancak aynı miktarda yağış, bir veya iki ay içinde yoğunlaşarak yağıp, geri kalan aylar yağış almazsa, bu alan çöl özelliği gösterir.

Çöller, en aşırı sıcaklık dalgalanmalarının görüldüğü biyom tipidir. Günboyu yoğun güneş ışığı alan bu alanlarda, hem hava sıcaklığı (40°C veya üstü) hem de toprak sıcaklığı (60°C veya üstü) yüksektir. Bu alanlarda sıcaklık gün içinde ve mevsimler arasında büyük farklılıklar gösterir. Gündüz 55 °C’a çıkabilen sıcaklık geceleri eksili değerlere inmektedir.

Çöl ortamında bitki ve hayvan türleri için temel kısıtlayıcı etken, su kıtlığıdır. Bir yıllık çöl bitkileri, çok yıllık otsu bitkiler, etli gövdeli bitkiler ve çöl çalıları çöl ortamında yaşayan doğal bitki topluluklarını oluşturur. Bu bitki formları, çöl bölgelerindeki başlıca su kaynağı olan, yeraltı suyu veya yüzey suyunu alabilmek için çeşitli uyumlar kazanmışlardır.
Örneğin yüzey toprağının çok kuru olduğu çöllerde, yerin 9 m derinliğinden 60 m derinliğine kadar olan alt kısmındaki yeraltı sularını kullanabilen çöl ağaçları, oldukça uzun köklere sahiptir.

Tek yıllık çöl bitkileri, yağışın oldukça kısa sürdüğü dönemlerde hızlı bir şekilde yetişerek çiçek açarlar. Çöl ağacı olan “Cercidium” bitkisi, derin topraklardaki yeraltı sularını çekebilecek uzun ve gelişmiş bir kök sistemine sahiptir.
Çoğunlukla çöl ortamını çağrıştıran etli ve kalın gövdeli (ya da etli ve kalın yapraklı) sukkulent bitkiler, su kıtlığına dayanabilmek için dört temel uyum mekanizması geliştirmiştir.

Bunlar;

suyun etkin bir ekilde saklanması,
yüksek su depolama kapasitesi,
yüksek sıcaklıklara karşı dayanma,
su varlığında, suyun çok hızlı bir şekilde alınmasıdır.
Etli gövdeli ya da yapraklı çöl bitkilerinde yüzey / hacim oranı çok düşüktür. Bu durum, terlemenin meydana geldiği yüzey alanının nispeten küçük olmasını sağlar. Örneğin, bir fıçı kaktüsünün her 1 cm²’lik dış yüzeyine karşılık, bitki içinde 9 cm³ doku sıvısı bulunur. Ayrıca kaktüslerin epidermisini örten mumsu kütikula tabakası ve sahip oldukları az sayıdaki stoma alttaki dokulardan su kaybının en az düzeyde olmasına neden olur.

İki farklı fıçı kaktüsü bitkisinden alınan enine kesit şekli: a) Kıvrımlı yüzeyler gövdenin genişleyerek su depolamasını sağlar. b) Gövdedeki depo suyunu kullanmış ve su stresi altında bulunan bitkinin kıvrımlı yüzeyi büzülmüştür.

Çöl biyomlarının karakteristik olan başka bir bitki formu ise çöl çalılarıdır. Çöldeki çalı formları arazide oldukça seyrek bir şekilde ve düzenli aralıklarla büyürler. Bitkiler arasındaki bu seyrek ve düzenli dağılış su gibi kıt bir kaynak için bitkiler arası rekabeti azaltır. Çöl bitkileri gibi çöl hayvanlarıda yüksek sıcaklık ve su kıtlığına karşı bazı uyum mekanizmaları geliştirmişlerdir. Örneğin sürüngenler ve bir çok böcek türü suyu geçirmeyen dış örtüleri ve boşaltım maddesi olarak ürik asit atmaları sayesinde kuraklığa uyum sağlarlar. Ayrıca çöl farelerinin bir çok türü hiç su içmeden, sadece kuru tohumlarla beslenerek çok uzun zaman yaşayabilirler.

Güney Afrika’da Kalahari Çölü, Kuzey Afrika’da Sahra Çölü ve Arabistan Çölü büyük çöllere örnektir. Ülkemizde ise gerçek anlamda çöl bulunmamaktadır. Fakat karasal iklimin egemen olduğu ve bitki örtüsünün aşırı tahrip edildiği Karapınar ve Tuz Gölü çevresi çölleşmeye hassas olan bölgelerimizdir.

Düşük sıcaklıklar ve su kıtlığının görüldüğü alanlara ekolojik açıdan soğuk çöller adı verilir. Orta Asya’da soğuk çöller yer alır. Bu tip çöl alanlarında soğuk iklim koşullarına dayanıklı liken ve yosun gibi bitki türleri bulunur. Çin’deki Taklamakan Çölü bu çöl tipine örnektir.
 

D. TUNDRA BİYOMU

Tundra biyomu, yeryüzündeki karasal alanların %20’sini oluşturan arktik bölgedeki geniş bir alanı kapsar. Kuvvetli rüzgârların ve çok düşük sıcaklıkların görüldüğü bu alanlarda, toprak tabakası sürekli donmuş görünümdedir. Kışın ortalama sıcaklık −30 °C’nin altına düşerken, yazın 10°C’den düşüktür. Tundra biyomunda çoğunlukla otsu bitki türleri ile bodur çalılar, ağaçlar ve likenler karışık olarak bulunur. İri gövdeli misk öküzleri, ayı, kurt, tilki, ren geyikleri tundrada yaşayan hayvanlardır.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Hücre Zarından Madde Geçişleri (Pasif Taşıma)

Hücre Zarından Madde Geçişleri (Pasif Taşıma) Ders Notu Konu Özeti İndir

Hücrelerin canlılıklarını korumaları ve sürdürebilmeleri için madde alışverişi yapabilmeleri gerekir. Madde alışverişi sayesinde hücrede gerçekleştirilecek metabolik faaliyetler için ihtiyaç duyulan organik ve inorganik maddelerin alınması, metabolik olaylar sonucu oluşan artık maddelerin ve ürünlerin de dışarı atılması gerçekleşir. Böylece hücre içi madde dengesi korunmuş olur.

Hücre zarından madde geçişlerini taşınan maddelerin büyüklüğüne göre ikiye ayırabiliriz:

1. Küçük Moleküllerin Geçişi: Pasif taşıma ve aktif aşıma olmak üzere iki şekilde gerçekleşir.

2. Büyük Moleküllerin Geçiş: Endositoz ve ekzositoz olmaküzere iki şekilde gerçekleşir.

Hücre zarından madde geçişlerini enerji harcanıp harcanmamasına göre ikiye ayırabiliriz:

A. Enerji (ATP) harcanmayan geçişler: Pasif taşıma

B. Enerji (ATP) harcanan geçişler: Aktif Taşıma, endositoz ve ekzositozdur.

Şema ile topluca gösterecek olursak;

1. Pasif Taşıma: Küçük boyutlu moleküllerin hücre zarından enerji harcanmadan doğrudan geçmesi ile olan taşımadır.

Pasif Taşımanın Özellikleri:

• Küçük boyutlu moleküller taşınır.
• Hücre enerji harcamaz.
• Taşıma çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğrudur. Çift yönlü olarak gerçekleşebilir.
• Canlı ve cansız hücrelerde görülür.
• Sıcaklık ve hareket difüzyonu hızlandırır.
• Geçişme moleküllerin kinetik enerjisiyle gerçekleşir.
• Geçişme iki ortam arasında madde yoğunluğu dengeleninceye kadar devam eder, sonra durur.
• Pasif taşıma, difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon ve ozmoz olmak üzere üç şekilde gerçekleşir.

A. Difüzyon: Küçük moleküllerin yüksek yoğunlukta bulundukları ortamdan düşük yoğunlukta bulundukları ortama doğru yaptıkları yer değiştirme hareketine difüzyon denir.

Difüzyon, hem canlı hem de cansız ortamlarda gerçekleşebilir.

Basit Difüzyon: Moleküller, zarda bulunan fosfolipit tabakasından zarın her iki tarafındaki yoğunlukları eşitleninceye kadar geçiş yapar. Enerjinin harcanmadığı ve taşıyıcı proteinlerin kullanılmadığı bu olayda yağda çözünen ve yağı çözen maddeler ile gazlar fosfolipit tabakadan doğrudan geçer. Maddelerin zardan bu şekilde geçişine basit difüzyon denir.

Hücre zarından difüzyon ile geçemeyen moleküller; Nişasta, glikojen, protein, yağ, disakkaritler (maltoz, sakkaroz, laktoz), dipeptit, ATP, RNA vb.

Hücre zarından difüzyon ile geçebilen moleküller; Riboz, deoksiriboz, glikoz, früktoz, galaktoz, O₂, CO₂, amonyak, üre, su ve suda çözünmüş mineraller, monomerler (amino asit, gliserol, yağ asitleri) vb.

Bir maddenin difüzyon hızı;

• Zardaki protein kanalının sayısı arttıkça difüzyon hızı artar.
• Molekülün büyüklüğü arttıkça difüzyon hızı azalır.
• Ortam sıcaklığı arttıkça moleküllerin kinetik enerjileri artacağından difüzyon hızı da artar.
• Difüzyon yüzeyinin genişliği arttıkça difüzyon hızı artar.
• İki ortam arasındaki yoğunluk farkı arttıkça difüzyon hızı artar.
• Molekülün yapısal özellikleri vb. durumlardan etkilenir.

Difüzyon sırasında enerji harcanmaz, enzim kullanılmaz, canlılık şart değildir.

B. Kolaylaştırılmış Difüzyon: Su ve suda çözünen bazı maddeler, hücre zarındaki fosfolipit tabakadan genelde geçemez ancak protein yapılı özel taşıyıcılar üzerinden veya proteinlerin oluşturduğu kanallardan geçebilir. Moleküllerin bu şekilde zardan geçişine kolaylaştırılmış difüzyon denir.

• Amaç difüzyonun daha hızlı gerçekleşmesini sağlamaktır.
• Yalnızca yüksek derişimden düşük derişime doğru olur.
• Kolaylaştırılmış difüzyonda enerji harcanmaz, madde sahip olduğu kinetik enerji ile yer değiştirir. Glikoz, fruktoz, galaktoz, amino asitler, iyonlar, tuzlar gibi suda çözünebilen maddeler bu yolla hücre içine alınır.

Diyaliz: Seçilmiş moleküllerin seçici geçirgen zardan difüzyonuna diyaliz denir.

Diyaliz, bir çözeltideki çözünmüş belirli maddelerin, seçici geçirgen zarın diğer tarafına konulan farklı bileşime sahip bir çözelti aracılığı ile değiştirilme işlemidir.

Diyaliz genellikle çözünebilen maddelerin konsantrasyonunu düşürmeyi amaçlar.

Hemodiyaliz: Böbrek hastalarında, böbrekler tarafından süzülüp atılamayan zararlı maddeler ile suyun fazlası seçici geçirgen bir zardan geçirilerek madde yoğunlukları özel olarak ayarlanmış diyaliz sıvısına alınmasıdır.

Bu işlem sırasında hastadan alınan kan, diyaliz makinesi yardımıyla kanın içeriği düzenlenir ve hastaya geri verilir.

C. Osmoz Osmoz suyun difüzyonudur.

Suyun çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğru seçici geçirgen zardan geçişine osmoz denir.

Yukarıdaki düzenekte suyun osmozla seçici geçirgen zardan geçişi gösterilmiştir. Başlangıçta Z kolundaki sükroz yoğunluğu yüksek, Y kolundaki sükroz yoğunluğu düşüktür. Sükroz, seçici geçirgen zardan geçemeyecek kadar büyüktür; daha küçük olan su molekülleri çok bulunduğu Y kolundan daha az bulunduğu Z koluna doğru geçer.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizma) Nedir?

GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizma) Nedir? Ders Notu Konu Özeti İndir

GDO Nedir?

Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar. Bir canlının gen diziliminin değiştirilmesi ya da ona kendi doğasında bulunmayan bambaşka bir karakter kazandırılması yoluyla elde edilen canlı organizmalara kısaca GDO adı veriliyor. 

Bir canlıdan diğerine gen aktarımı, bir çeşit kesme, yapıştırma ve çoğaltma işlemi olup, genetik mühendisleri tarafından uygulanıyor. Aktarılacak gen önce bulunduğu canlının DNA sından kesilerek çıkarılıyor. Sonra vektör adı verilen taşıyıcı virüs ile bu gen dna molekülüne yapıştırılıyor. 

Bu yöntemle elde edilen bitkiler, ilaçlara yada zararlılara karşı daha dirençli oluyor.Bu da kimyasal böcek ilaçlarının kullanılmasıın azaltıyor.Günümüzde mısır ve pamuğun zararlılara, soya ve kanolanın böcek ilaçlarına, papaya ve kabağın da virüslere karşı dirençli olmasında GDO teknolojisi kullanılıyor. 

Genlere müdahele ederek bitkilerin lezzet ,besleyicilik yada dayanıklılık gibi özellikleri geliştirilebiliyor ve aynı zaman da istenmeyen durum ve olaylara daha kolay müdahele edilebiliyor. Genetiği değiştirilmiş organizmaların özellikle aşı ve ilaç yapımında kullanılması önem kazanıyor.Dünyamızın geleceği için son derece önem taşıyabilecek bir çalışma olan susuzluğa dayanıklı bitki geliştirme çalışmaları ise halen devam ediyor.

Açlığa Çare Mi?

Ayrıca genetik müdahale ile daha bol ürün elde edilmesi de teorik olarak mümkün.Bu özelliklerinden dolayı,GDO’yu savunanlar, bunun dünyada artan gıda ihtiyacının karşılanması konusunda cevap olabileceğini savunuyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın yaptırdığı bir araştırma ise GDO’lu ürünlerin daha yüksek verim sağladığının genel bir doğru olarak kabul edilemeyeceğini ortya koydu. Bu rapora göre verimin daha yüksek olduğu bölgeler olduğu gibi daha düşük olduğu bölgeler de var.

GDO’nun Çevreye ve İnsan Sağlığına Etkileri 

GDO teknolojisindeki gelişmeler ve bu tür bitkilerin daha yaygın olarak kullanılması ile birlikte GDO’lu ürünler hakkında tartışmalar da yoğunlaştı. GDO’lu ürünler özellikle insan sağlığı ve çevreye etkileri konusunda eleştirilerin merkezine yerleşti.

Konuyu sağlık açısından ele alan bazı bilimadamları, GDO içeren yiyeceklerin insan sağlığına zararlı olaileceğini savnuyor. Gen bitkinin içine yerleştirildiği için, onu tüketenlerin de risk altında olacağı, sağlık konusundaki eleştirilerde sık sık dile getiriliyor. GDO’ların hedef olan ürün hariç diğerlerinde nasıl bir etki yaptığı bilinmiyor. Zaman zaman bu gıdaların kansere yol açacağı iddiaları dil getirilse de bunun doğruluğunu kanıtlayan bir araştırma henüz yapılmadı.

GDO’lu bitkilere getirilen eleştiriler önemli bir bölümü de doğal çevreye olan etkileri ile ilgili. Karşıt görüştekiler GDO içeren ürünlerinin tohumları çevreye karışıarak doğal ürünleri etkileyip yapısnı bozabileceğini savunuyor. GDO’lu ürünlerin doğal ortama yayılıp yaygınlaşması sonucunda böcek nüfusunun olumsuz etklilenmesi ve tüm ekosistemin çökme olasılığı da dile getirilen bir başka eleştiri. GDO’lu ürünlerin biyoçeşitliliği tehlikeye sokacağı ve biyolojik kirliliğe neden olacağı da yaygın endişeler arasında.

Hangi ürünler GDO’lu olabilir?

Pek çok GDO lu ürün var; Mısır, patates, domates, pirinç, soya, buğday, kabak, balkabağı, ayçiçeği, yer fıstığı, bazı balık türleri, kolza, kasava, papaya.
Bunların dışında çalışmaların devam ettiği ürünler bulunmaktadır; Muz, ahududu, çilek, kiraz, ananas, biber, kavun, karpuz, kanola.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Fotosentez

Fotosentez Ders Notu Konu Özeti İndir

Yeryüzünde tüm canlılar için enerji kaynağı güneştir. Güneş ışığı ve CO2 ile sudan organik madde üretilmesi olayına fotosentez denir.Fotosentezde bu olayı gerçekleştiren klorofildir.Klorofil,kloroplastlarda bulunan  maddedir.

Işık Enerjisi Ve Klorofil:

Klorofil pigmenti ışığı emerek bir dizi reaksiyonla organik madde ve oksijen üretimini sağlar..Klorofil a(C55H72O5N4 Mg) ve klorofil b(C55H70O6N4Mg) şeklindedir.

Klorofil güneş ışınlarının bütün dalga boylarını kullanamaz.Işık bandı denilen görebildiğimiz mor,mavi,yeşil,sarı,turuncu, kırmızı ışınları emer.Tüm ışınlarda da aynı hızda oluşmaz.

Klorofil,emdiği ışın sayesinde elekron fırlatır.Bu olay sonrasında açığa çıkan enerjiler ATP üretimini sağlar.

Fotosentez sırasında oluşan tepkimeler zinciri iki büyük devre halinde gerçekleşir:

1-Işıklı devre

2-Karanlık devre( Karbon tutma reaksiyonları)

Fotosentezin ışıklı devresinde ışık şarttır .Bu devrenin sonunda Oksijen,ATP,NADPH2 oluşur.(burada üretilen oksijen fotosentez sonucu ortaya çıkan oksijendir.)

Fotosentezin karanlık evresinde ışık şart değildir.Bu devrenin sonunda C6H12O6 (glikoz )oluşur.

Bitkiler glikozu kullanarak bazen de yanına topraktan aldığı bazı maddeleri ekleyerek diğer organik bileşikleri oluşturabilir.

1-Işık reaksiyonlarının mekanizması:

a)Devirli fotofosforilasyon:

1-Elektronu fırlatan klorofil klorofil pozitif haline gelirler.

2-Ferrodoksin tarafından tutulan elektron,sırasıyla plastokinon ve sitokromlara oradanda aynı klorofile geri gönderilir.(bu enzimler ETSnin üyeleridir)

3-Elektron aktarımı sayesinde oluşan enerji ATP üretiminde kullanılır.

4-Devirli fotofosforilasyonda 2ATP kazanılır. 

2ADP+2P———ışık ve klorofil——à2 ATP

b)Devirsiz fotofosforilasyon:

Devirsiz fotofosforilasyonun mekanizması kısaca şöyle gerçekleşir:

1-PSI güneş ışığını emerek elektron fırlatır.

2-Fırlatılan elektron ferrodoksin tarafından NADP ye aktarılır.

3-Ortamda fotoliz olmuş suyun hidrojenlerini NADP alarak NADPH2 haline gelir.

4-Suyun OH- iyonları ise kendi aralarında tekrar suyu ve atmosfere verilecek Oksijen moleküllerini oluşturur.

5-Işığı emen PSII den fırlatılan elektronlar,plastokinon ve sitokromlara geçerek PSI e aktarılır.

6-Bu aktarım sırasında PSII den ETS ye aktarılan elekronların fazla enerjileri ADP leri ATP ye dönüştürür.

7-PSII deki elektron eksiği fotolizden kaynaklanan elektronlarla kapatılmıştır.

8- Devirsiz fotofosforilasyon sonucunda;

1 ATP 2NADPH2 ve oksijen üretilmiştir.

 2NADP+ADP+2H2O————-ışık ve klorofil——-à2NADPH2+ATP+O2

2-Karanlık devre reaksiyonları (karbon tutuma reaksiyonları)nın mekanizması:

Fotosentezin bu bölümünde ışık kullanılmaz.Bu reaksiyonlar mitakondrinin sıvı bölümünde yani stromasında meydana gelir.Bu mekanizma kısaca şöyle gerçekleşir:

1-Önceki devrelerden gelen ATP ile aktifleşen 5Clu bir bileşik(ribuloz difosfat),havadaki CO2 i tutarak 6 C 2 fosfatlı lı kararsız bir bileşiğe dönüşür.(hegzos difosfat)

2-Bu bileşik hemen parçalanarak 3 C’lu iki mol PGA ya dönüşür.

3-PGA; ışıklı devreden gelen ATP ile aktifleşerek NADPH2 den aldığı hidrojenlerle PGAL haline gelir.

4-PGAL lerin bir kısmı enzimlerle fruktoza dönüşürken bir kısmı başlangıçtaki 5 C’lu bileşiği oluşturur.(böylece bu reaksiyonlar devamlı tekrarlanabilir.)

5-Fruktoz ,fosfatlarını atarak glikoza dönüşür.

6-Glikozlar birleşerek disakkaritleri ve nişastayı oluşturur.

7-Aminoasit ve yağ asitleri üretilmesi PGA ların oluşumundan sonra olur.

8-Karbon devri sırasında bir mol fruktoz için 18 ATP ve 12NADPH2 ve 6 CO2 kullanılır.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Enerji Ve Hayat

Enerji Ve Hayat Ders Notu Konu Özeti İndir

A) METABOLİZMA

Hücrelerde meydana gelen yapım, yıkım ve dönüşüm reaksiyonlarının hepsine birden metabolizma denir.

1. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA=ASİMİLASYON=BİYOSENTEZ)

• Hücrelerde küçük moleküllerden büyük moleküllü maddelerin yapımına denir.
• Önemli özümleme olayları; protein sentezi, enzim sentezi, nükleik asitlerin sentezi, ATP sentezi vb.

2. YADIMLAMA(KATABOLİZMA=DİSİMİLASYON=YIKIM)

• Büyük moleküllü maddelerin daha küçük moleküllere ayrıştırılmasına denir.
• Önemli yadımlama olayları oksijenli ve oksijensiz solunum, her türlü sindirim, ATP’nin hidrolizi, nükleik asit yıkımı vb…
• Özümleme > Yadımlama ise; organizma büyümekte, gelişmekte veya gençlik dönemini geçirmektedir.
• Bitkilerin yapraklarında gündüzleri özümleme, geceleri ise yadımlama daha hızlıdır.
• Özümleme = Yadımlama ise; gelişme tamamlanmış ve dengeli bir metabolizma vardır.
• Özümleme < Yadımlama ise; organizma küçülmekte veya yaşlılık dönemini geçirmektedir.
• Canlıların metabolizma hızları yapılan iş, faaliyet, yaş, ortam sıcaklığı gibi durumlarda farklıdır. Herhangi bir iş yapmadan sadece canlı kalabilmek için yapılan en düşük metabolizmaya bazal metabolizma denir. İnsanlar uyurken, bakteriler spor halindeyken, hayvanlar kış uykusundayken bazal metabolizma yaparlar.

B) ATP(ADENOZİN TRİ FOSFAT)

Yapısında Adenin organik bazı, 5C’lu Riboz şekeri ve 3 tane de fosforik asit bulunur.

• ATP ⇒ ADP + P + 7300 kalori enerji
• ATP’nin asıl kaynağı güneştir.
• Bütün canlı hücreler ATP sentezi yapmak zorundadır. Buna fosforilasyon denir.
• ADP + P + enerji   ⇒ enzimler ⇒  ATP
• ATP’nin üretildiği hayatsal olaylar:

1) Fotosentez(=fotofosforilasyon)

 a) Devirli fotofosforilasyon

 b) Devirsiz fotofosforilasyon

2) Oksijenli solunum

 a) Substrat düzeyinde fosforilasyon(Glikoliz ve krebs evresinde)

 b) Oksidatif fosforilasyon(ETS’de)

3) Fermantasyon (Glikolizde)

4) Kemosentez (Kemosentetik fosforilasyon olarak)

C) FERMANTASYON

• Oksijensiz solunum, anaerobik solunum, mayalanma da denir.
• Besinlerin oksijen kullanılmadan yıkılarak enerji üretilmesine denir.
• Besinler tam parçalanamaz ve parçalanma tam olmadığından az enerji üretilir.
• Sitoplazmada olur. 2 safhadır. a) Glikoliz evresi b) Son ürün evresi

 A) GLİKOLİZ SAFHASI 

• Glikozun pirüvik asite (pirüvata) kadar parçalanmasına denir.
• Reaksiyonlarda 2 ATP harcanarak 4 ATP üretilir. Net kazanç 2 ATP’dir.
• Sonuç olarak glikoliz sonucunda 4 ATP, 2NADH2 ve 2 pirüvat oluşur.
• Glikoliz safhasına kadar(=pirüvata kadar) olan reaksiyonlar enzimler,proteinler ve genler aynıdır. Son ürünlerin farklı olmasının sebebi ise son enzimlerin farklı olmasındandır.

 B) SON ÜRÜN SAFHASI 

ALKOL FERMANTASYONU

• Bira mayası, maya mantarlarında ve şarap bakterilerinde görülür.
• Bu canlılarda fermantasyon ürünleri üremeyi durdurucu etki yapar.

LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

• Omurgalıların çizgili kas hücrelerinde ve yoğurt bakterilerinde görülür. dersimiz.com
• Kas hücrelerinde laktik asit oluşturulmasının asıl sebebi glikoliz ürünleri olan pirüvat ve NADH2’nin uzaklaştırılamayarak ortamda birikmesidir. Ortamda yoğunluğu artan bu iki madde birbiriyle reaksiyona girerek laktik asit oluşturur. Laktik asit kolayca difüzyon olarak hücreler arası sıvıya geçer ve uzaklaştırılmış olur.
• Az miktarda oluşan laktik asit kasın daha iyi çalışmasını sağladığı halde kasta fazla miktarda birikirse kas sertleşir ve kasılmaz olur.
• Yorgunluk hissi verir. Aşırısı kramp yapar.
• Kanla karaciğere taşınır. Sonra iki yol izler.

1.si yeterli oksijen geldiğinde pirüvata tekrar dönüşerek CO2 ve H2O’ya parçalanır.

2.si ise glikoz sentezlenir.

• Fermantasyonu meydana getiren enzimler tahrip edilirse fermantasyon meydana gelmez. Buna pastorizasyon (=kaynatma) denir.
• Anaerobik bazı bakteriler amino asitleri de fermante ederek çok kötü kokulu ürünler oluştururlar. Buna pütrifikasyon denir. Yemeklerin bozulmasıyla çeşitli kokuların oluşması azotlu ve kükürtlü fermantasyon ürünlerinden dolayıdır.

D) OKSİJENLİ SOLUNUM

• Aerobik solunumda denir.
• Besinlerin O2’nin varlığında CO2 ve H2O’ya kadar parçalanarak enerji elde edilmesi olayına denir.
• Besinler tamamen parçalanır. Bundan dolayı da enerji tam olarak açığa çıkar.
• İki amaç için yapılır.

          1.si enerji üretmek

          2.si bazı ara bileşiklerin eldesi

• 3 basamaktan oluşur. a) Glikoliz b) Krebs c) ETS

A) GLİKOLİZ

• Glikozun pirüvata kadar parçalanmasıdır.
• Fermantasyonla aynıdır. (yani bütün canlı hücreler yapar.)
• Bir glikozun reaksiyona girmesi ile 4ATP, 2NADH₂ ve 2 pirüvat oluşur. 

B) KREBS ÇEMBERİ(SİTRİK ASİT ÇEMBERİ)

• Mitekondride olur.
• Ortamda oksijen varken pirüvat mitekondriye girerek Asetil Co-A’ya dönüşür.Pirüvattan Asetil Co-A oluşurken 2CO₂ ve 2NADH₂ açığa çıkar. Bu olay mitekondri zarındaki enzimlerle  gerçekleştirilir.
• Asetil Co-A (2C’lu) mitekondride oksala asetik asitle(4C’lu) birleşerek sitrik asiti oluşturur.
• Sitrik asit kademeli olarak C’larını uzaklaştırarak tekrar oksala asetik asiti oluşturur.
• 1Asetil Co-A’dan krebste 2CO₂,1ATP,1FADH₂ ve 3NADH₂ oluşur. Glikoz için 4CO2,2ATP, 2FADH2 ve 6NADH₂ oluşur.
• Krebste yapılan ATP sentezi substrat düzeyinde fosforilasyondur.
• Krebs devrine ‘karbon yolu reaksiyonları’ da denir.

C) ETS (SON OKSİDASYON=OKSİDATİF FOSFORİLASYON)

• ETS(elektron taşıma sistemi) NAD, FAD, koenzim Q, sitokrom b, sitokrom c, sitokrom a ve oksijen şeklinde dizilen elektron yakalayıcı elemanlardan meydana gelir.
• Bu diziliş sırası elektrona karşı gösterdikleri çekim kuvvetine göredir.
• H₂’ler NAD ile aktarılırsa 3ATP, FAD ile aktarılırsa 2ATP enerji üretilir.
• Prokaryot hücrelerde ETS enzimleri hücre zarının sitoplazmaya doğru yaptığı kıvrımlar (mesozom) üzerinde bulunur.
• ETS’ de ATP sentezi oksitlenme ve redüklenme reaksiyonları şeklinde geçtiği için bu devreye oksidatif fosforilasyon denir.
• Oksitlenme; molekülün H₂ molekülü vererek yükseltgenmesine denir.
• Redüklenme; molekülün H₂ molekülü yakalayarak indirgenmesine denir.

E) SOLUNUMDA DİĞER ENERJİ KAYNAKLARI

• Hücre enerji ihtiyacını öncelikle karbonhidratlardan sağlar.
• Karbonhidratlar olmazsa yağlar kullanılır. Yağlar önce yağ asidi ve gliserole dönüştürülür. Yağ asitleri 2C’lu Asetil Co-A’ ya dönüşerek solunuma katılır. Gliserol ise fosfogliseralhite dönüşerek reaksiyonlara katılır.
• Yağlarda olmazsa enerji ihtiyacı proteinlerden sağlanır.Proteinler aminoasitlere dönüştürülür.Aminoasitlerden 3C’lu olanlar pirüvata,2C’lu olanlar Asetil Co-A’ ya,4C’lu ve 5C’lu olanlar ise doğrudan krebs devrine katılırlar.
• Solunum sonucunda oluşan son ürünler CO₂, H₂O,ATP ve ısıdır. Ancak proteinler solunuma katılmışlar ise NH3, üre, ürik asit, H₂S gibi farklı ürünlerde oluşur.
• Yağ asitleri ve aminoasitler farklı sayıda C taşıdıkları için farklı sayıda ATP, H₂O ve CO₂ oluştururlar. Mesela yağ asitleri az oksijen çok hidrojen atomu taşır. Bunun için solunum sonucunda az CO₂ çok H₂O oluştururlar. Bundan dolayı yağlar kurak ortam hayvanlarında iyi bir su deposu kaynağıdır.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Dişi Üreme Sistemi

Dişi Üreme Sistemi Ders Notu konu Özeti İndir

üreme organları dişi ve erkekte farklı yapılar içermektedir.

Üreme sistemi; sinir sistemi ve hormonal sistemin etkisi altındadır.

Dişilerde Üreme Sistemi

Dişi üreme sistemi; yumurtalıklar, döllenme borusu(fallop tüpü), rahim ve vajinadan oluşur.

Yumurtalıklar:

• Oogenezin gerçekleştiği yerdir.
• 2 adet yumurtalık bulunur.
• Dişi bireyde oogenez henüz anne karnındayken başlar ve birincil oosit oluşumundan sonra, profaz I aşamasında ergenliğe kadar duraklama dönemine girer.
• Ergenlikte hormanların etkisiyle mayozu tamamlamaya başlar.
• Her ay bir ya da iki yumurta oluşur.
• Mayoz, kadınlarda menopoza kadar yani yaklaşık elli yaşına kadar sürer.
• Yumurtalıkta salınan yumurta fallop tüpüne ilerler.

Döllenme Borusu (Fallop Tüpü)

• Yumurtanın rahime gönderilmesini sağlar.
• İç yüzeyi silli epitel ile kaplıdır.
• Döllenme sadece burada gerçekleşebilir.
• Bazı enfeksiyonlar nedeniyle borunun tıkanması kısırlığa neden olur.

Rahim

• Göbek deliğinin hemen altında, idrar kesesinin arkasında bulunur.
• Normalde portakal büyüklüğünde olmasına rağmen, gebelik sırasında yüzlerce kat büyüyebilme, sonra tekrar eski haline dönebilme yeteneğine sahiptir.
• Kılcal damarları ile zengindir ve bir embriyonun tutunup yerleşmesini ve dış etkilerden korunmasını sağlar.

Vajina

Yumurtanın ya da embriyonun dışarı çıkmasını sağlayan yer.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Canlılar Arasındaki Beslenme İlişkileri Ve Yaşama Birlikleri

Canlılar Arasındaki Beslenme İlişkileri Ve Yaşama Birlikleri Ders Notu İndir

CANLILIK VE ÇEVRE

Canlılar Arasındaki Beslenme İlişkileri Ve Yaşama Birlikleri

1) Ototroflar (Üreticiler)

• İnorganik maddelerden organik madde sentezlerler.
• En fazla bulunan gruptur.
• İki tiptir.

A) Fotosentetikler:

• Işık enerjisini kullanırlar.
• Klorofilleri vardır.
• Örnek: Yeşil bitkiler,bakteriler ve mavi-yeşil algler.

B) Kemosentetikler:

• Kimyasal enerjiyi kullanırlar.
• Klorofilleri yoktur.
• Örnek: Nitrit bakterileri, nitrat bakterileri, azot bakterileri, kükürt bakterileri, demir bakterileri

2) Heterotroflar (Tüketiciler)

• Hazır besin kullanırlar.
• 3 tiptir.

A) Holozoik Canlılar: Katı besinlerle beslenirler.

I) Etçiller (Karnivor)

II) Otçullar (Herbivor)

III) Hem etçil hem otçullar (Omnivor)

B) Simbiyotik Canlılar:

    I) Mutualizm            ⇒        (+,+)    ⇒       Mantar ve su yosunu (Liken)

    II) Kommensalizm  ⇒        (+,0)     ⇒       Köpek balığı, echenes balığı  

    III) Parazitlik           ⇒        (+,-)     ⇒       Bit, pire, kene

Tam parazitlik: Sindirim sistemi iyi gelişmemiş, insan ince bağırsağında yaşayan yassı kurtlar tam parazittir.

Yarı parazitlik: Ökseotu gibi bitkinin gövdesine sarılarak su ihtiyacını karşılayan parazitlerdir.

C) Saprofit Canlılar:

• Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırırlar.
• Enzim sistemleri iyi gelişmiştir.
• Hücre dışı sindirim yaparlar.
• Örnek: Çürükçül bakteriler, mantar ve küfler.

Öglena ve böcekçil bitkiler hem ototrof hem de heterotrofturlar.

Protookoperasyon: Bir arada yaşayan iki türün belirli bir süre birbirlerinden yararlanmaları olayıdır. Timsah-Kürdan kuşu.

YAŞAMA BİRLİKLERİ

Birey – Populasyon – Komünite – Ekosistem – Biyosfer

Populasyon: Aynı türden canlıların oluşturduğu topluluğa denir.

Komünite: Farklı populasyonların oluşturduğu topluluğa denir.

Ekosistem: Canlıların yaşamış olduğu cansız çevreye denir.

Biyosfer: Ekosistemi tamamen çevreleyen yapıya denir.

Ekoton: Sınır bölgesidir.Buradaki tür sayısı en fazladır.

Mikroklima: Farklı iklim ortamları. dersimiz.com

Habitat: Canlının adresidir yani ekosistemde yaşadığı yerdir.

Ekolojik Niş: Canlının habitattaki görevidir.

Süksesyon: Baskın türün değişmesidir.  

Flora: Bitki topluluğuna denir.

Fauna: Hayvan topluluğuna denir.

Ekosistem   >>>>  Uludağ

Komünite   >>>>   Uludağ’da yaşayan canlılar

Populasyonlar   >>>>  Uludağ’da yaşayan çamlar

Topluluklar     >>>>    Uludağ’da yaşayan çam toplulukları 

POPULASYON

Populasyonu etkileyen faktörler:

• Doğum
• Ölüm
• Salgın hastalıklar
• Savaşlar
• Doğal afetler
• Besin miktarı
• Yaşama alanı
• Artık miktarı
• Göç (İçe göç-Dışa göç)

Bir populasyonda ;                                                        

1. Doğum oranı > Ölüm oranı

    İçe göç > Dışa göç

• Populasyon büyür.
• Ortam şartları iyidir.
• Genç miktarı çoktur.                                                       

2. Doğum oranı < Ölüm oranı

   İçe göç < Dışa göç

• Populasyon küçülür.
• Ortam şartları kötüdür.
• Yaşlı birey fazladır.

3. Doğum oranı = Ölüm oranı

    İçe göç = Dışa göç

• Populasyon dengededir.
• Ortam şartları normaldir.
• Bireyler eşit sayıdadır.

Bir populasyonda yaşanabilen maksimum birey sayısına taşıma kapasitesi denir.

Bir populasyondaki birey sayısı populasyonun yoğunluğu belirler.

• Besin piramidinde üreticilerden tüketicilere doğru gidildiğinde sayıda azlık,irilik ve biyokütlede azlık görülür.
• Beslenme seviyelerinde enerji transferindeki hiyerarşi “kim kimi yer” sorusunun cevabına göre belirlenir.
• Besin piramidinde yukarılara doğru çıkıldıkça enerji kaybı olur.

İç Parazitlik (endoparazit): Bağırsakta yaşayan solucan ve kurtlar,bakteriler,mantarlar ve bazı bir hücreliler bu gruptandır. Enzim sistemleri olmadığı için kompleks besinleri sindiremezler.

Dış Parazitlik (ektoparazit): Canlının dışında yaşayan parazitlerdir. Enzim sistemleri ve sindirim sistemleri vardır. Bit, pire, tahta kurusu, kan emici sinekler bu gruba girer.

• Parazit bakterilerin sindirimle ilgili enzim sistemleri gelişmemiştir.
• Bütün parazitlerde üreme sistemi gelişmiştir.

AZOT DEVRİ

• Azotun asıl kaynağı havadır. Fakat bitkiler havadaki serbest azotu doğrudan alamazlar.
• Havadaki azot toprağa iki şekilde bağlanır.

1. Bazı bitkilerin köklerindeki yumrularda yaşayan azot bağlayıcı bakterilerle.

2. Şimşeğin elektrik enerjisi sonucu atmosferdeki azotun oksijenle birleşmesiyle NO2^– , Bununda suyla birleşmesiyle HNO3 oluşur ve buda toprağa karışır.

Nitrifikasyon: Bitki ve hayvan hücrelerinde bulunan organik azotun yeşil bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesidir. 3 safhadır.

Ayrışma: Çürükçül bakterilerin azotlu besinleri ayrıştırarak NH ‘e dönüştürmesidir.

Nitritleşme: Nitrit bakterilerinin NH₃’ü HNO₃’e dönüştürmesidir.

Nitratlaşma: Nitrat bakterilerinin HNO₃‘ü nitrat tuzuna dönüştürmesidir.

Denitrifikasyon: Bitkiler tarafından kullanılmayan nitrat tuzlarının denitrifikasyon bakterileri tarafından parçalanarak atmosfere serbest azot olarak göndermesidir.

HAYVAN TOPLULUKLARI

1. Organize olmuş gerçek topluluklar.

• Bal arısı, karınca toplulukları insan toplulukları gibi
• Topluluktan ayrılan birey tek başına hayatını sürdüremez.

2. Belli amaçlarla belli zamanlarda oluşan topluluklar

• Antarktika kıyılarındaki adalarda üreme mevsiminde bir araya gelen, üreme bitince de dağılan kral penguenler bu tür topluluktur.
• Tüm hayatı boyunca sürü halinde yaşayan canlılara örnek fillerdir.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Bitkiler, Çiçekli ve Çiçeksiz Bitkiler

Bitkiler, Çiçekli ve Çiçeksiz Bitkiler Ders Notu Konu Özeti İndir

Doğada bilinen canlı çeşitlerinin 500.000 kadarını oluşturan bitkiler, ökaryot ve çok hücreli canlılardır. Hücreleri arasında gelişmiş bir organizas­yon ve iş birliği vardır.

Yeşil bitkilerin en önemli özellikleri, karbondioksit, su ve mineral gibi inorganik maddelerden organik maddeleri sentezleyebilmelendir. Bir başka deyişle canlıların doğrudan enerji kaynağı olarak kullanmadıkları ışık enerji­sini kimyasal bağ enerjisine dönüştürüp depolayabilirler.
Bitkiler Çiçeksiz Bitkiler (Tohumsuz Bitkiler) ve Çiçekli Bitkiler (Tohumlu Bitkiler) olarak ikiye ayrılır. Çiçeksiz bitkiler kendi içinde

a) Damarsız Çiçeksiz Bitkiler (kara yosunları)

b) Damarlı çiçeksiz bitkiler (eğrelti otu) olarak ikiye ayrılır.

Çiçekli bitkiler de

a) Açık tohumlu bitkiler (Kozalaklı bitkiler)

b) Kapalı Tohumlu Bitkiler şeklinde ikiye ayrılır.

Kapalı tohumlu bitkiler de

a) Tek çenekli bitkiler

b) Çift çenekli bitkiler şeklinde gruplandırılır.

1. Çiçeksiz (Tohumsuz) Bitkiler:

Çiçek ve tohum oluşturmazlar. Üremeleri eşeysiz veya eşeyli üreme­nin birbirini takip ettiği döl almaşı (metagenez) şeklinde olur. Kara yosunları ve eğrelti otları çiçeksiz bitkilerin ençok bilinen gruplarıdır. Bu iki gruptan başka Ciğer otları, Kibrit otları ve At kuyrukları da vardır.

a) Kara Yosunları: İletim demetleri yoktur. Nemli yerlerde yaşarlar. Döl almasıyla eşeyli ürerler. Gerçek yapraklar olmayıp yaprağımsı yapıları vardır.

b) Eğrelti Otları: Gerçek kök ve yaprakları yoktur. İletim demetleri vardır. Yapraklar yer altı gövdelerine dönüşmüştür.

2. Çiçekli (Tohumlu) Bitkilerin Özellikleri:

Üreme organları çiçeklerdir. Gerçek kök, gövde ve yaprakları vardır. İletim demetleri gelişmiştir. Tohumlu bitkilerde genel olarak eşeyli üreme hakim olsa da eşeysiz üreme çeşitlerinden olan vejetatif çoğalma hemen he­men tüm türlerde görülür. Bu özellik seracılıkta, çiçekçilikte ve hatta ziraatta birçok önemli bitkinin çoğaltılmasında kullanılmaktadır. Tohumlu bitkiler iki alt bölüme ayrılır. d e r s i m i z . c o m

a) Açık Tohumlular: Kozalaklı bitkiler olarak da bilinirler. Her zaman yeşil, çoğu iğne yapraklı, ağaç ve çalı­lardan meydana gelen, çok yıllık bitki­lerdir. Otsu formu yoktur. Tohum tas­lakları ovaryum tarafından örtülmemiştir. Tohum meyve içinde değil, ko­zalak yapraklarının altında açıkta bu­lunur. Bu nedenle açık tohumlu bitkiler olarak adlandırılmışlardır. Gerçek çi­çek ve tohum taslakları yoktur. Erkek ve dişi organ genellikle farklı çiçekler­de bulunur. Çenek sayısı değişkendir. Çam, ardıç, ladin, göknar ve sedir ağacı bu grubun bilinen örneklerindendir.

Açık tohumlu bitkiler odun boruları (ksilem) ve soymuk borularından (floem) oluşan vasküler sisteme sahiptirler. Odun yapıları gövdede bir daire üzerine dizilmiş açık kollateral iletim demetleri içerir. Bu nedenle de ikincil kalınlaşma gösterirler. Açık tohumlularda polen üretimi oldukça fazla olup, her bir erkek kozalak birkaç milyon polen üretebilir. Bazı türlerin polenlerin­de, polenin rüzgarla uçmasını sağlayan 2-3 hava keseciği bulunabilir. Dişi ko­zalak genelde erkek kozalağa benzer. Bir eksen üzerinde sarmal dizilmiş makrosporofillerden oluşmuştur. Her bir makrosporofılin üst kısmında iki to­hum taslağı bulunur. Tohum taslaklarında da makrosporangiyumlar yer alır.

Tozlaşmaları genelde rüzgarla olur. Tohumların olgunlaşma süreleri 1-3 yıl arasındadır. Günümüzde 600 ile 1000 türle temsil edilmektedirler.

b) Kapalı Tohumlular: Kapalı tohumluların gerçek çiçek ve tohum taslakları vardır. Tohum taslakları ve tohumları meyve ile örtülü olduğundan kapalı tohumlu bitkiler olarak adlandırılırlar. Sayıları 250 bine yakın türden oluşur. Meşe, kayın, gürgen, karaağaç gibi yapraklı ağaçlar ve bütün meyve ağaçları bu gruba dahildir. Odunsu ve otsu çeşitleri vardır. Çok yıllık olanla­rın bazıları kışın yaprağını döker, bazıları dökmez. Çenek sayısına göre tek çenekli ve çift çenekti olmak üzere ikiye ayrılırlar.

1. Tek Çenekliler (Monokotiledonlar): Tohumlarında tek çenek bu­lunur. Çoğu bir yıllık otsu bitkilerdir. Buğday, mısır, lale, muz, soğan, hur­ma, orkide ve bir çok ot türü bu sınıf içinde yer alır. Hiç birinin gövdesinde kambiyum bulunmaz. Bunun için boyları uzun, gövdeleri incedir. Yapraklan genellikle ince, uzun ve paralel damarlı, kökleri saçak köktür. İletim demet­leri gövdede düzensiz dağılmıştır.

2. Çift Çenekliler (Dikotiledonlar): Tohumlarında çift çenek vardır. Gövdelerinde kambiyum halkaları bulunur. Bu sayede iletim demetleri göv­deye düzenli olarak dizilmiştir. Yaprakları ağsı damarlı çok yıllık odunsu bitkilerdir. Bu sınıfa örnek olarak Baklagiller, Gülgiller, Kabakgiller, Asma­giller gibi bir çok takım örnek verilebilir. Bezelye, badem, ceviz, elma, do­mates, ayçiçeği, gül gibi bitkiler çift çenekli bitkilerdendir.

İşinize Yarayabilir

Biyoloji Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar