Siyaset Felsefesinin Temel Soruları

 Siyaset Felsefesinin Temel Soruları Ders Notu İndir

İktidar, kaynağını nereden alır? Meşruiyetin ölçütü nedir? Egemenliğin kullanılış biçimleri nelerdir? Bürokrasi nedir? Bürokrasiden vazgeçilebilir mi? Sivil toplum nedir? Bireyin temel hakları nelerdir? En iyi yönetim biçimi hangisidir? Herkesin memnun olabileceği bir yönetim biçimi olabilir mi? Birey-devlet ilişkisi nasıl olmalıdır? Eşitlik nedir? Adalet nedir? soruları siyaset felsefesinin temel sorularıdır.

1. İktidarın Kaynağı ve Meşruiyetin Ölçütü Nedir?

İktidarın meşruiyet sorunu, iktidarın kaynağıyla yakından ilgilidir. Çünkü, her iktidar kendi kaynağının ilkelerine, dayanaklarına bağlı kaldığı sürece meşru sayılabilir. Devleti yönetenler, iktidarlarını bir meşruiyete dayandırmazlarsa, o iktidar sürekli olamaz. Bu nedenle meşruiyetin ölçütü iktidarın kaynaklarına dayalı olarak açıklanabilir. Bu açıklamalar genel olarak dört tanedir.

a) İktidar kaynağını “insanın doğasından” alır. İktidar, toplumun içten ve dıştan gelebilecek tehlikelere karşı korunma ihtiyacından doğar. İnsanları koruma, temel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılama, ahlaki olarak olgunlaşma ve erdemli insanlar yetiştirme gibi işlevleri yerine getiren iktidar meşru sayılır. Önemli temsilcileri Platon, Aristoteles, Farabi ve İbn-i Haldun.

b) İktidarın kaynağı “Tanrı”dır. Devlet, Tanrı’nın istediği bir kurumdur. İktidar sahipleri Tanrı’nın yeryüzündeki temsilcileridir. İktidar, toplumu Tanrı’nın koyduğu bu yasalara uygun şekilde yönettiği sürece meşrudur. İslam toplumlarında ve Orta Çağ Avrupa’sında benimsenen anlayıştır. Önemli temsilcisi St. Augustinus (354-430).

c) İktidar kaynağını “toplumdaki bireylerin birlikte yaşama isteğinin bir sözleşmeye dayalı olarak ortaya koymasından” alır. Yani devlet ortak iradenin (sözleşmenin) bir ürünüdür. İktidar, ortak iradenin isteği sayılan şeyleri gerçekleştirmesiyle meşru sayılır. Hobbes’e göre, insan doğal durumunda kendi varlığını tehdit eder. İnsanlar birbirlerine karşı duydukları sevgiden değil de birbirlerinden korktukları için bir araya gelerek bir takım haklarını kullanma yetkilerini üstün güce yani devlete devretmişlerdir. Devlet var olmazsa insanlar birbirlerine zarar verirler. Yani devlet, insanların zorunlu olarak bir arada yaşama isteğinden doğmuştur. Önemli temsilcileri T.Hobbes, J.Locke ve J.J.Rousseau.

d) Marksizm anlayışına göre, devlet hizmet ettiği sınıfın çıkarlarını korumasıyla meşru kalır. d e r s i m i z . c o m

2. Egemenliğin Kullanılış Biçimleri Nelerdir?

Max Weber (1864-1920) egemenliğin kullanış biçimlerini geleneksel, karizmatik ve rasyonel egemenlik olmak üzere üç gruba ayırmıştır.

a) Geleneksel egemenlik: Egemenliğin halka değil de belli kişilere veya ailelere ait olduğu ve egemenliğin babadan oğula geçtiği yönetim şeklidir. Egemenliği toplumun gelenek, görenek ve inançları belirler. Toplumda geçerli olan kurallar bunlarla ilgilidir. Mesela; krallık, monarşi, şeyhlik gibi.

b) Karizmatik Egemenlik: Yönetenin (liderin) kendisinde üstün özellikleri olduğuna inanıldığı egemenlik biçimidir. Yönetene gelenek veya yasalar nedeniyle değil, inandıkları ve güvendikleri için itaat ederler. Yöneten, gerçekleştirdiği olumlu üstün başarılarından dolayı yönetme gücünü kendinde bulur. Mesela; peygamberlerin, geçmişinde kahramanlık gösteren birinin otoritesi (Atatürk) gibi.

c) Rasyonel (Akılcı) / Yasal (Demokratik)

Egemenlik: Egemenliğin, yazılı kurallara yani rasyonel hukuka dayandırıldığı otoritedir. Hukuk kuralları hem yöneteni hem de yönetileni bağlar. Hiç kimsenin gücü ve yetkisi sınırsız değildir. Devletin örgütlenme yapısında kuvvetler ayrılığı (yasama, yürütme ve yargının farklı ellerde toplanması) ilkesi geçerlidir. Günümüz toplumların çoğu buna örnektir.

3. Bürokrasiden Vazgeçilebilir mi?

Bürokrasi devletin, yasalarla belirlenmiş görevlerini yerine getiren memurların oluşturduğu hiyerarşik (kademeli) yapılanmadır. Bürokratlar bu memur grubunda yönetici olan kişilerdir. Müsteşar, vali, kaymakam, müdür, şef birer bürokrattır. Bürokratlar hem uzman hem de kalıcıdırlar.

Devlet, işlerini işbölümü ve uzmanlaşmaya dayalı olarak ast üst ilişkisi içinde görevlendirdiği bu memur topluluğu vasıtasıyla yürütür. Bu örgütlenmede memurların görev ve yetkileri ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Herkes bir üstteki amirinin yasalara uygun emirlerine uymak zorundadır. Sahip olunan yetkilere memura değil görevine (makamına) aittir. Memur bu yetkileri ancak görevde kaldığı sürece kullanabilir ve bir başkasına devredemez. Fakat yönetim sorumluluğuna sahip olan siyasiler ise gelip geçicidirler.

Max Weber’e göre bürokrasiden vazgeçmek mümkün değildir. Çünkü bürokrasi, devletin yönetim işlevini düzenli, güvenli ve sürekli bir biçimde yerine getirebilmesini sağlamaktadır.

Bürokrasiyi vazgeçilmez kılan özellikler

• Yasal kural ve yaptırımlara dayanması
• Devamlılığı sağlanmış bir görevliler kadrosunun olması
• Yazılı belge ve işlemlere dayalı çalışma geleneğine sahip olması
• Mevki, bilgi ve yeteneğe göre verilmiş yönetme yetkisi ve sorumluluğunun olması
• İş bölümü ve uzmanlaşmaya dayalı olması
• Açık-seçik bir hiyerarşik yapının olması

4. Sivil Toplumun Anlamı Nedir?

Sivil toplum, devlet kurumlarının dışında kendini yönlendirebilen, hak ve özgürlüklerini savunabilen özgür ve özerk vatandaşlardan oluşan topluluklardır. Demokrasinin gelişmesiyle bir takım kesimler kendi hak ve çıkarlarını korumak amacıyla örgütlenmeleri sonucu ortaya çıkmıştır. Sivil toplum bir nevi toplumun kendi kendini yönlendirmesidir. Dernekler ve sendikalar sivil topluma örnektir.

Sivil toplumun işlevleri

• Bireysel hak ve özgürlükleri devletin tek taraflı baskısından koruyarak güvence altına almak .
• Bireylerin ve toplumun istek ve kaygılarını dile getirmek, hak ve çıkarlarını korumak.
• Toplumda demokratik anlayışın, yönetimde demokratik ilkelerin yerleşmesine katkıda bulunmak .
• İktidar karşısında kamuoyu oluşturup baskı kurarak siyasi kararların alınmasında etkili olmak .
• İhtiyaç sahiplerine yardım, sağlık, eğitim gibi konularda gönüllü kamu hizmetinde bulunarak bu alanlarda devletin yükünü azaltmak.

5. Bireyin Temel Hakları Nelerdir?

Temel haklar; insanın doğuştan sahip olduğu dokunulamaz, vazgeçilemez haklarıdır. Günümüzde bireyin temel hak ve özgürlükleri yasalarca güvence altına alınmıştır. Temel haklar üç grupta toplanır.

a) Kişisel Haklar (Koruyucu Haklar): Bireyi devletin ve toplumun gücüne karşı koruyan haklardır. Bu nedenle bu haklara “koruyucu haklar” denir. Örneğin; yaşama hakkı, kişi güvenliği, özel yaşamın gizliliği, konut dokunulmazlığı, din ve vicdan özgürlüğü, haberleşme ve düşünce özgürlüğü gibi.

b) Toplumsal ve Ekonomik Haklar (İsteme Hakları): Sosyal devlet ilkesinden dolayı bireyin devletten isteyebileceği haklardır. Bu nedenle bu haklara “isteme hakları” denir. Kişisel haklara göre ikinci plandadır. Örneğin; ailenin korunması, eğitim-öğretim hakkı, çalışma ve sözleme özgürlüğü, sağlık hakkı, sosyal güvenlik hakkı ve mülkiyet hakkı gibi.

c) Siyasal Haklar (Katılma Hakları): Vatandaşın devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklardır. Bu nedenle bu haklara “katılma hakları” denir. Örneğin; seçme, seçilme ve siyasal etkinliklerde bulunma hakkı, siyasi parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma hakkı, kamu hizmetine girme hakkı, dilekçe hakkı ve vatandaşlık hakkı gibi.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Siyaset Felsefesinin Tanımı ve Kavramları

Siyaset Felsefesinin Tanımı ve Kavramları Ders Notu İndir

SİYASET FELSEFESİ NEDİR?

Siyaset kelimesi, “idare etmek” manasına gelir. Günümüzde siyaset en genel anlamıyla ülke, toplum ve devlet yönetimiyle ilgili tüm etkinliklerdir.

Siyaseti konu edinen birçok disiplin vardır. Bunlardan biri olan siyaset felsefesi; devleti, siyasal otoriteyi, siyasal otoritenin (iktidarın) kaynağını, kullanış biçimini, siyasal otoriteyle (devlet) birey arasındaki ilişkiyi ele alan felsefe disiplinidir. Siyaseti konu edinen diğer bir disiplin olan siyaset bilimi ise; devleti, siyasal kurumları ve rejimleri, bu kurumların ve rejimlerin oluşmasında, değişmesinde rol oynayan tutum ve davranışları ele alır.

Siyaseti konu edinen bu iki disiplinin devlet ve yönetim olgusuna yaklaşımları birbirinden farklıdır. Siyaset bilimi; siyasette “olanı” inceler ve açıklar.

Siyaset alanına giren tüm olguları, bilimsel yöntemlerle araştırır, genel sonuçlara ve yasalara ulaşmaya çalışır. Siyasal olaylarla ilgili değer yargılarında bulunmaktan kaçınarak objektif olmaya çalışır. Oysa siyaset felsefesi “olması” gerekeni ele alır. Var olandan hareketle olması gerekeni yani ideal olan devlet tanımını ve özelliklerini ortaya koymaya çalışır. Siyasal olaylarla ilgili değer yargılarında (iyi- kötü) bulunur. Var olmuş devletleri iyi ve kötü gibi değer yargılarında bulunarak sınıflar.

SİYASET FELSEFESİNİN KAVRAMLARI

Birey: Bir toplumu oluşturan ve toplumun bir üyesi olan insandır.

Toplum: Temel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için bir araya gelen, birbirleriyle ilişki kuran, ortak bir kültürü paylaşan, aynı toprak parçası üzerinde yaşayan insan topluluğudur.

Sivil toplum: Devlet kurumlarının dışında kendini yönlendirebilen, hak ve özgürlüklerini savunabilen özgür ve özerk vatandaşlardan oluşan topluluklardır.

Devlet: Siyasi sınırları tespit edilmiş belirli bir toprak parçası üzerinde egemenliğe sahip en büyük siyasi kurumdur (örgütlenmedir). Kendini oluşturan insan topluluğu üzerinde denetim ve yaptırıma sahiptir. dersimiz.com

İktidar: Bir toplumda halkı yönetme gücüne sahip olan kişi ya da kişilerdir.

Yönetim: İktidarı elinde bulunduran kişi ya da grupların toplumu idare etmesidir.

Meşruiyet: İktidarı elinde bulunduranların, yönetme gücünü yasalara uygun olarak sürdürmeleridir. Bir eylemin yazılı yasaya, hukuka uygunluğudur.

Egemenlik: Devletin, iktidar gücünü hiçbir iç veya dış baskı olmadan kullanmasıdır.

Hak: Bireyin başka bireylerden veya kurumlardan isteyebileceği, talepte bulunabileceği her şeydir.

Hukuk: Gerek bireyler arası ilişkileri gerekse bireyin devlet ile olan ilişkilerini düzenleyen, yaptırım gücünü devletten alan yazılı kurallar ve yasalar sistemidir.

Yasa: Bireylerin toplum içindeki davranışlarını düzenleyen, buyruk niteliği taşıyan yazılı hukuk kurallarıdır.

Adalet: Herkese hak ettiğini vermektir.

Demokrasi: İnsan hak ve özgürlüklerinin anayasa ile güvence altına alındığı; katılıma, çoğulculuğa ve hukukun üstünlüğüne dayalı yönetim anlayışıdır.

İnsan Hakları: İnsanın doğuştan sahip olduğu dokunulamaz, vazgeçilemez haklarıdır.

Laiklik: Din işlerini devlet işlerinin dışında tutan yönetim anlayışıdır. Devletin bütün dinlere eşit mesafede olması ve inanç hürriyetinin güvence altına alınmasıdır.

Bürokrasi: Devletin, yasalarla belirlenmiş görevlerini yerine getiren memurların oluşturduğu hiyerarşik (kademeli) yapılanmadır.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Sanat Felsefesi (Estetik)

Sanat Felsefesi (Estetik) Ders Notu İndir

Estetik kavramı 18. yy’da ilk kez A.G.Baumgarten tarafından kullanılmıştır. Baumgerten estetiği “güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatı” olarak tanımlamıştır. Estetik eski Yunanca’da “aistheisis” sözcüğünden gelir ve duyusal algı, duyularla algılamak ve görmek anlamına gelir. Estetik duyusal alana ait bilgileri konusu içine alır, inceler ve araştırır. Ancak duyusal alandaki bütün bilgileri değil, güzellik olgusunun bilgisini ortaya koymaya çalışır. Buradan estetiğin konusu olan güzel sadece sanattaki güzellik değildir. Aynı zamanda doğadaki güzel de estetiğin konusuna girer. Bundan dolayı estetiğe “güzellik felsefesi” de denmektedir.

Estetik ile sanat felsefesi arasında bir ayrım yapmak gerekir. Sanat felsefesi insanın meydana getirdiği eserleri ele alan, sanata dair yaratmaların ve zevklerin anlamını inceleyen bir felsefe dalıdır. Estetik her güzeli (hem doğadaki hem de sanattaki güzeli) kendine konu edinir ve konusu daha geniştir. Sanat felsefesi ise sadece sanattaki güzeli kendine konu edinir, konusu estetiğe göre daha dardır ve sanatçının farklı toplumlardaki yerini ve işlevini araştırır, sanatçı-sanat eseri- beğeni gibi kavramları irdeler.

Sanat Eseri: İnsanda güzel duygular uyandıran duygu, düşünce ve hayal dünyasını geliştiren eserlere denir.

Sanat: Sanatçının nesnel olarak güzel olana değişik açılardan estetik bir şekil ve görünüm vermesi, onu yeniden oluşturmasıdır.Sanat estetik heyecan uyandıracak eserleri bize veren çalışmadır. Bu çalışmayı yaparak eser veren kişiye sanatçı denir. Sanat eserinin beğeni ya da haz duygusu yaratan özelliği estetik değerdir.

 Zanaat, maddi ihtiyaçları karşılamak için el becerisiyle yapılan iş anlamında kullanılır. Bu nedenle sanat ve zanaat birbirinden farklıdır.

Sanat konusunu, sanat tarihi, sanat sosyolojisi gibi bilim dalları da ele alır. Ancak onların sanata bakışı felsefeninkinden farklıdır. Felsefe sanatı bütün olarak ele alır, akıl ve mantık ilkelerine dayalı açıklamalar yapar. Her filozof kendi sistemi ile tutarlı olacak şekilde öznel sonuçlar ortaya koyar. Oysa bilimler sanatı nesnel gerçekliğin bir yönü olarak ele alır, bilimsel yöntemlerle inceler ve kesin sonuçlara ulaşmaya çalışır.

Sanatı Açıklayan Felsefi Görüşler:

Felsefi açıdan sanata bakıldığında akla gelen ilk soru şudur: ‘’Bir sanat eseri nasıl oluşur?’’ ya da “Sanatçı eserini nasıl ortaya koyar?” Bu soruya şöyle cevaplar verilmiştir.

Taklit olarak sanat: Sanatı, doğanın taklidi olarakgören bu yaklaşıma göre sanatçı doğada bulunanları eserlerine yansıtır. Bu yaklaşıma yansıtma (mimesis) teorisi denir. Yansıtma teorisinin en önemli temsilcisi Platon’dur. Ona göre gerçek dünya, idealar dünyasıdır. İçinde yaşadığımız dünya (fenomenler dünyası) idealar dünyasının bir yansıması, gölgesi ve bir kopyasıdır. dersimiz.com

Her sanat eseri sanatçı tarafından taklit edilerek oluşturulur. Sanatın yansıttığı şey asıl gerçekler olan idealar değil, ideaların kopyası olan nesnelerdir, duygusal dünyadır. Yani sanat eseri taklidin taklididir. O yüzden sanat bizi asıl gerçeklikten uzaklaştıran zararlı bir etkinliktir.

Aristotales’e göre ise sanatın konusu doğadır. Sanat doğanın başlamış olduğu şeyi insan eliyle tamamlamaktır. Bu nedenle sanat mükemmel bir etkinliktir.

Yaratman olarak sanat: Bu görüşe göre sanat mükemmel olanı arayan bir etkinliktir. Doğanın görünüşünde mükemmellik yoktur. Sanatçı doğadan yararlanarak mükemmeli arar. Ancak hayal gücü ve yeteneğini kullanarak mükemmeli ortaya çıkarabilir. BenedettoCroce’a göre sanatçı doğada modelini değil esin kaynağını bulur. Doğa güzelliği sanatçı tarafından müdahale edilip hayal gücü ile zenginleştirilerek ifade edilir.

Oyun olarak sanat: Buna göre sanat ile oyun arasında bazı benzerlikler vardır. Sanatın da oyunun da amacı kendi içindedir. Her ikisi de fayda amacı gütmez, her ikisi de insanı günlük korkulardan sıkıntı ve kaygılardan kurtarır. İnsanı özgür bir dünyaya götürür.Bu yaklaşımın en önemli temsilcisi Friedrich Schiller’dir.Ona göre “insan oynadığı sürece insandır.”

GÜZELLİK

Doğada ve Sanatta Güzel: Estetiğin temel kavramı “güzel”, temel problemi ise “güzelliğin ne olduğu” dur.

Güzellik problemini felsefede ilk olarak Platon incelemiştir. Platon’a göre “güzel bir ideadır” Güzelliğin mutlak ve değişmez olduğunu, doğada gördüğümüz güzelliklerin, güzel ideasından pay aldıkları oranda güzel göründüklerini düşünmüştür.

Aristoteles’e göre güzellik oran, uyum ve düzendir. Bu onların en büyük ayırıcı özelliğidir. Yani bütün içinde parçaları birbiriyle uyumlu düzenlenmiş, parçaları birbirine göre simetrik duran, bir de gereğinden fazla büyük ya da küçük olmayan varlıklar güzeldir. Aristo’ya göre güzel belli bir sınırlılığı gösterir. Bu nedenle algı ve kavrayış gücünü aşan yüce varlıklara, uçsuz bucaksız okyanus ya da çöllere güzel denemez.

Hegel’e göre güzellik “mutlak ruhun nesnelerde görünür hale gelmesidir.” Ona göre güzellik düşüncede, akılda, ruhta bulunur.

Kant’a göre güzellik hiçbir amaç gütmeden öne sürülen genel ve zorunlu hükümler alanıdır. Ona göre güzel, çıkarsız olarak hoşa gidendir. Güzel aynı zamanda herkesin hoşuna gitmelidir. Çünkü hoş olanda kişisel bir yan bulunur. Güzel olanda ise insanlar duygularını başkalarının da paylaşmasını beklerler. Güzel zorunlu olarak hoşa gitme özelliği taşır. “Güzel yargısı” evrensel ve zorunludur.

Doğadaki güzel ile sanattaki güzel arasındaki ilişki çok tartışılan bir konudur.

Natüralist ve realist düşünürlere göre doğa bütün güzelliklerin kaynağıdır. Sanat eserleri, doğadaki güzelliği yansıttığı ölçüde güzeldir.

Romantiklere göre ise doğal güzellik ancak sanat güzelliği yoluyla kavranabilir. Sanattaki güzellik insan yaratıcılığının sonucu ortaya çıkar. Bu nedenle sanattaki güzellik doğa güzelliğinden üstündür. Kant bunu “Doğa bir sanat eseri olarak görüldüğü zaman güzeldir.” Şeklinde ifade etmiştir.

İster doğa nesnesi olsun, ister sanat eseri olsun insanlarda estetik haz uyandıran objelere güzel denilmektedir.

GÜZELLİĞİN KAYNAĞI:

Güzellik değeri ile ilişkisi olan doğruluk, iyi, hoş ve yüce gibi değerler vardır. Bazı düşünürler güzelliğin kaynağını bunlarda aramıştır. Bu değerler estetik değerlerdir.

Doğruluk (Hakikat) ve Güzellik:

Güzellik estetikle ilgili bir kavramdır. Doğruluk ise bilginin (önermenin) içeriği ile ilgili bir kavramdır. Güzellik duyulara seslendiği halde doğruluk akılla anlaşılır.

Platon’a göre güzellik ve doğruluk aynıdır. Mutlak doğrular olan idealar aynı zamanda güzeldirler. İdealar doğruluğun kendileridir. Platon “Gerçek ve doğru olan bir şeyden daha güzel ne olabilir” anlayışını ortaya koyar.

Kant güzellik ve doğruluğun hiçbir ilişkisinin bulunmadığını savunur. Ona göre doğruluk bilgiyle, akılla ilgili bir önermedir. Doğru olan bir şey bize estetik haz veremez. Örneğin “su 100 derecede kaynar” önermesi doğrudur ancak estetik değeri yoktur. Öte yandan bir sanat eserinin doğru olması söz konusu değildir.

Güzellik ve İyilik:

Estetikte güzellik ve iyilik uzun süre özdeş gibi görünmüştür. Platon güzel ile iyinin aynı şey olduğunu söylemiştir. Kant’a göre güzellik ve iyilik farklı şeylerdir. Güzele duyulan hoşlanma duygulara dayanırken, iyiye duyulan hoşlanma akla dayanır. Güzellik hiçbir ilgi olmadan da hoşa gidebilir İyi de ise kavrama olmadan yargıya varılamaz. Güzellik algılanır, iyilik kavranır.

Güzellik ve Yücelik:

Aristo’ya göre güzellik yücede farklıdır. Güzellik sınırlı bir obje ile ilgilidir. Yücelik ise sınırsızlık ve sonsuzluktan gelir. Kant’a göre güzellik hoş duygular uyandırırken, yücelikte saygı ve hayranlık vardır. Kant’a göre iki tür yüce vardır:

-Matematiksel yüce: Bir denizin sınırsızlığı ya da matematiğin mükemmelliği.

-Dinamik yüce: Kavranamayan bir büyüklük biçiminde kendini gösterir. Kopan fırtınalar, kabarmış ve dalgalı deniz gibi. Yani ölçüleri aşan büyük bir kuvvet olarak kendini gösterir.

Yüce, insanı aşan bir büyüklük ve sınırsızlıktır. İnsana ezilmişlik duygusu verir.

Güzel ise şekil yönünden belirli ve sınırlıdır. Güzel insana haz ve canlılık verir.

SANAT ESERİNİN NİTELİKLERİ:

Sanat eserinin konusu estetik gerçekliktir.

Estetik gerçeklik:Estetik obje, estetik suje, estetik değer, estetik yargı unsurlarından oluşur.

Estetik Suje: Sanat eserini algılayan, kavrayan ve ondan estetik heyecan duyan insandır. Yani sanat eserinin değerini fark eden, …

Estetik Obje:Estetik sujenin kendisine yöneldiği sanat eseridir.

Estetik Değer: Bir sanat eseri karşısında sujenin ortaya koyduğu değer estetik değerdir. Yani güzel değeridir.

Sanat eserinin duyusal değeri, sanat eserine yönelen insan haz duymasıyla ortaya çıkar.

-Estetik yargı: Estetik değerler,estetik yargılar halinde ortaya koyulur.Örneğin bir sergide beğenilen bir tablonun karşısındaki insan estetik sujedir.Tablo ise estetik objedir. “Bu tablo güzeldir.” İfadesi estetik yargıdır.Bu yargıdaki “güzel” değeri estetik değerdir.

-Sanat eseri tektir. Çünkü onu yaratan sanatçı, yaratma sırasındaki duygularını yalnız bir kez yaşayabilir ve ifade edebilir. Örneğin M.Akif İstiklal Marşını bir kez daha yazamayacağını söylemiştir.

-Sanat eseri sanatçılardan izler taşır. Mesela Reşat Nuri Güntekin “Çalıkuşu” eserini başka bir sanatçı aynı şekilde yazamaz.

-Sanat eseri özgündür. Sanatçı, eserini yaparken duygularını, düşüncelerini ve kendi sanat anlayışını eserlerine yansıtır.

-Sanat eserinin kendiliğinden bir değeri vardır. Mesela bir heykelin değeri konulduğu alana uygun olduğu için değildir, ifade ettiği toplum kültürüyle ilgili ve kendine özgüdür.

SANATA VE SANATÇIYA  ETKİ EDEN UNSURLAR:

Bir çağın sanatını iyi değerlendirebilmek için o çağın toplumsal koşullarını, düşünce akımlarını, dinsel, ahlaki ve siyasi özelliklerini bilmek gerekir. Çünkü sanat bir toplumun ortak duygu ve düşüncelerinin ortak zevkinin ifadesidir. Bu duygu ve düşüncelerden etkilenerek bunları kendi potasında eriterek yansıtan kişi ise sanatçıdır.

Sanatçı ve sanat üzerinde toplum özellikle dil, din, çevre, kültür gibi unsurlarıyla etkilidir. Bunun dışında yetenek, sezgi, duygu gibi kişisel etkenler de sanat üzerinde etkili olmaktadır.

Sanatta dille sağlanan iletişim önemlidir. Sanatçı bir duyguyu, bir düşünceyi iletebildiği ölçüde sanatçıdır. Bu yüzden dil, sanatın can damarlarından biridir.

Sanat ve sanatçı üzerinde tarih boyunca dinin de etkili olduğu görülmektedir.

En eski çağlardan beri iklim, ısı, toprak, yer şekilleri, bitkiler, hayvanlar, mevsim değişmeleri, depremler gibi doğa olayları insan yaşamını dolayısıyla da sanatı etkilemiştir.

Toplumsal çevre de özellikle kültür aracılığıyla sanatı ve sanatçıyı etkiler. Çünkü insan ve toplum birlikte sürekli olarak değişir. Toplumsal olaylar, sanatın alt yapısını oluşturur. Onlar olmadan sanat eserini anlamak imkânsızdır.

Sanatsal yaratmada yeteneğin belirli bir ağırlığı vardır.

Sanat, alışılmışın dışına çıkıldığı yerde başlar. Sanatçının özgünü arayışı, alışılmışın dışına çıkma deneyimini gerekli kılar.

ORTAK ESTETİK YARGILAR VAR MIDIR?

İnsanın bir sanat eseri karşısında “bu güzeldir” “bu güzel değildir” gibi beğeniye dayalı verdiği yargılara estetik yargı denir.

Ortak estetik yargılar var mıdır sorusuna iki farklı cevap verilmektedir.

1. Ortak Estetik Yargılarının Varlığını Reddedenler: Bunlara göre estetik yargıların insanlara göre değiştiğini, insanın iç dünyasının ve ruhsal yapısının bu yargıları belirlediğini her insanda değişiklik gösteren bu yargıların ortaklaşa var olamayacağını söylemişlerdir. En önemli temsilcileri İtalyan Benedetto Croce’dir. Croce’a göre sanatçı çevreden aldığı izlenimleri kendi içinde bir senteze ulaştırır ve ifade eder. Bu ifade sanatçının ruhunda bir kez ortaya çıkar. Sanatçı boya, sözcük gibi araçlarla iç dünyasını dışa yansıtır. Dışa yansıtılan bu güzellik karşısında bireylerin estetik yargıları fa farklılık gösterir. Bireylerde sanatçının eserinden kendi ruhsal yapılarına göre farklı izlenimler alırlar. Bu nedenle ortak estetik yargılarından söz edilemez.

2. Ortak Estetik Yargılarının Varlığını Kabul Edenler: Bu görüşün öncüsü Aristotales’tir. Aristo’ya göre estetik yargılarda da herkesin ortaklaşa kabul edebileceği, doğru olan orta bir yol vardır. Bu yol orantıyı ve belli bir büyüklüğü gösteren matematiksel düzendir. Bu nitelikleri taşıyan sanat eseri için herkes aynı estetik yargıda bulunur.

Ancak bu yaklaşımın en önemli temsilcisi Immanuel Kant’tır. Kant’a göre “bu tablo güzeldir” yargısına varan insan, herkesin bu yargıyı paylaşmasını ister. Çünkü bu duygu, bu yargıyı ifade eden insanın özel bir duygusu değil, herkeste bulunan ortak bir duygudur. Ortak estetik duygu adını alan bu duyguyu doğuştan getiririz. Bu duygu apriori(deney öncesi)dir. Ortak estetik duygu nedeniyle herkes aynı estetik yargıya ulaşır.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Hayatın Anlamı Ve Felsefenin İşlevi

 Hayatın Anlamı Ve Felsefenin İşlevi Ders Notu İndir

Bugün için kesin bilgiler olarak nitelediğimiz bilim ve tekniğin sunduğu bilgiler insanın yaşamı için yeterli bilgiler değildir. Çünkü insanın dini, sanatsal, siyaset, ahlâk vb. yönleri de vardır. Bu alanlarla ilgili düşüncelerinde ve sorunlarında bilim ve teknik insana pek bir şey veremez. Ama insan insan olmanın bir gereği olarak yinede bu alanlara ilişkin konular ve sorunları merak eder. Genellikle varoluşumuzun, hayatımızın anlamı ile ilgili en genel ve en temel metafizik sorulardır bunlar.

Niçin buradayım, hayatımızın bir amacı bulunmakta mıdır? Nasıl yaşamalıyım? Yaşamımız salt bir düş olabilir mi?, İnsanın veya evrenin bir başlangıcı veya sonu var mıdır? vb.

Felsefe ile uğraşan insanların çoğu, tek tek her birimizin bu tür soruları ele alıp incelemesinin büyük önem taşıdığına inanır. Hatta bazıları, sorgulanmamış bir hayatın yaşanmaya değer olmadığını ileri sürer. (Ör:Sokrates) Yaşamına temel aldığı ilkeleri, yaşamının anlamını hiç sorgulamadan sıradan bir varoluşu devam ettirmek hiç bakımdan geçirilmemiş bir araba sürmeye benzetilebilir. Şimdiye kadar hep yeterince iyi bir biçimde çalışmış oldukları için arabanızın frenlerine, direksiyon ve motoruna güvenmekte haklı olmuş olabilirsiniz, ama bu güvende bütünüyle haklı olmayabilirsiniz de. Fren pedalları hatalı olabilir. Ve sizin onlara en ihtiyaç duyduğunuz bir anda iflas edebilirler. Aynı şekilde hayatınızı kendilerine dayandırdığınız ilkeler de bütünüyle sağlam olabilir, fakat siz bundan, dek onları incelemiş oluncaya, emin olmayabilirsiniz.

            İşte bu noktada felsefe yaşamımız ile ilgili konularda bize kesin sonuçlar veremese de sorduğu sorular ve ulaştığı cevaplarla ile yaşamımızı anlamlandırmada bize bir bütüncül bakış açısı kazandırır ve ruhsal bir hazza ulaştırır.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Geçmişten Geleceğe Felsefenin Fonksiyonu

 Geçmişten Geleceğe Felsefenin Fonksiyonu Ders Notu İndir

Felsefe akla dayanan bir etkinlik olması bilimdeki gibi bir kesinliği olmaması nedeniyle öznel bir etkinliktir. Öznel olması dolayısı ile onu ortaya koyan kişi (filozof) ve toplumun izlerini taşır. Genellikle filozofların ilgilendiği konular ve sorunlar o çağa özgü ya da o toplumu ilgilendiren sorunlardır. Bu nedenle felsefe her dönemde farklı amaçlarla kullanılmıştır.

İlkçağda; (felsefenin başlangıç dönemlerinde) insanı mitolojik açıklamalardan uzaklaştırmış, akla dayalı açıklamalara yöneltmiştir. Filozoflarca ilk çağda doğanın varlığı ve nasıl meydana geldiği soruşturulmuştur. İlk çağ felsefesine doğa felsefesi denmesi bu yüzdendir.

Ortaçağda; Felsefe Avrupa da (skolâstik dönem) dinin etkisi ilekilisenin boyunduruğu altına girmiştir. Dini birtakım inanç ve fikirleri akıl yoluyla temellendirmeye yönelik bir etkinliğe dönüşmüştür..

Yeni ve yakın çağda Rönesans ve reform hareketleri hümanizm akımı ile desteklenmiştir.

Aydınlanmayı başlatan en önemli kişilerin filozoflar olduğunu görüyoruz. 19 ve 20 Yüzyılda ise Bilimdeki gelişmeler ile birlikte bilimde yöntem sorunu vb. bilimsel sorunları ele almış, bilimdeki hızlı gelişmelerle felsefe bu seferde bilim tarafından sınırlanmak istemiş, bu nedenle bilimsel kavramların çözümlenmesine yönelmiştir.

Çağımızda ise; Dil, iletişim, insanın evrendeki durumu teknoloji, küreselleşme vb. konuları ele almaktadır.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Felsefi Kavramlar

 Felsefi Kavramlar Ders Notu Konu Özeti İndir

KAVRAMLAR

Kümülatif: Biriken, yığılan

Genel-Geçer: Herkes tarafından aynı biçimde kabul edilen (objektif, sübjektif olmayan)

Mitos: tanrıların tarihçesini, dünyanın yaradılışını, tanrıların hayatlarını ve tabiatüstü varlıkları anlatan inanç ve duygulara dayanan eski dönemlere ait masallardır.

Tutarlılık: Akıl ve mantık ilkeleri ile uyumlu olma(Akla mantığa uygunluk)

Sistemlilik: Belli bir yöntem-yol ile elde edilmiş olma (Örn bilimsel felsefi, dini bilgi sistemlidir.)

Doğrulanabilirlik-Yanlışlanabilirlik: Deney, gözlem ya da diğer bilimsel yöntemlerle sınama yolu bir önerme ile ilgili olarak doğru yada yanlış yargı verebilme

Refleksiyonlu Bilgi: Kendi üzerine dönen sadece düşünülen şeyi değil ait olduğu düşünceyi de sorgulayan bilgi. Örneğin 1- bilgi nedir? 2)Bilginin ne olduğu bilinebilir mi? vb.

Temellendirme: Ortaya atılan görüş ve iddialar için dayanak ve gerekçe bulma faaliyetidir.

Açık-seçiklik: Bulanık olmama, kolayca anlaşılabilir olma

Önerme: Doğru veya yanlış bir iddia,yargı bildiren cümle.Örneğin:Bütün kuş dört ayaklıdır.Bütün insanlar akıllıdır.Önermeleri doğru da, yanlışta olsa bir yargı bildirir.Bu nedenle bu cümleler önermedir. 

Dogma: Doğruluğu sınanmadan benimsenen bir öğretinin yada ideolojinin temeli yapılan sav(iddia).

Dogmatik olma: Eleştiriye, kuşkuya, sorgulamaya kapalı olma. 

Mutlak olma: Değişime kapalı olma.            

Olgu: Deney ve gözlem konusu olan olaylar. Ör: Yağmurun yağması, suyun kaynaması,metalin genleşmesi gözlenebilir ve deney ile sınanabilir.Bu nedenle bu olaylar olgudur,olgusal olaylardır.

Tümdengelim: Genel yargılardan akıl yolu ile tek tek sonuçlar çıkarılmasına dayanan akıl yürütme biçimi.

             Örneğin:Bütün metaller genleşir(genel bir yargı)——ÖNCÜL

                                  Bakır bir metaldir. ——————————-ÖNCÜL

                                  Bakırda genleşir.(  SONUÇ ÖNERMESİ—-akıl yolu ile öncül önermelerden 

                                                               çıkarılır.)

Tümevarım:Tek tek deney ve gözlemlerden akıl yolu ile genel yargılara, ilkelere ulaşmaya yönelik bir akıl yürütme biçimidir..Tümdengelimin tersidir.

Örneğin: Bakır metaldir genleşir.(tekil bir yargı)——-ÖNCÜL

               Demir metaldir genleşir(tekil bir yargı)–—ÖNCÜL

                Bütün metaller genleşir(Genel bir yargı. Akıl yolu ile ulaşılır.)SONUÇ ÖNERMESİ.

Metafizik: Tanrı, ruh, ölümsüzlük vb. soyut(deney ve gözlem dışı)konuları ele alan felsefe disiplinidir. Ayrıca metafizik kelimesi duyularla algılanamayan, deney ve gözlem dışı anlamında da kullanılır. Örn:Ruh metafizik bir kavramdır.          

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Felsefenin Özellikleri

 Felsefenin Özellikleri Ders Notu İndir

FELSEFENİN ÖZELLİKLERİ:

1-)Felsefe akla dayanan (düşünme yasalarına dayanan) bir etkinliktir. Bilimler gibi deneysel yöntemi kullanmaz. Bu nedenle felsefe bir bilim değildir. Bir disiplindir.

2-)Felsefi sorular ve bilgiler onu ortaya koyan kişinin ve içinden çıktığı toplumdan izler taşır. Bu nedenle felsefe farklı çağlarda ve toplumlarda geçerli sorunlara cevap aramak için farklı amaçlarda kullanılmıştır. (Örn: ilk çağlarda evrenin soruşturulması,  Skolâstik dönemde Ortaçağda dini bilgilerin aklileştirilmesi, yeniçağda Rönesans ve reform hareketlerinin hümanizm akımıyla desteklenmesi vb.)

3-)Felsefede önemli olan felsefi sonuçlardan çok bu sonuçlara ulaşma çabasıdır. Bu nedenle felsefe soru sorma çok önemlidir. Filozof sorduğu sorulara cevap bulduğunda bu cevaplardan yeni sorular üretir. Tekrar cevaplar arar. Bu döngü hiç bitmez. Felsefi etkinlik sürekli devam eden bir süreçtir. Bu nedenle felsefede yeni ve özgün bir soru ortaya atmak felsefi bir probleme cevap vermekten daha önemlidir.

4-)Felsefe düşünme üzerine düşünmedir. Refleksiyonlu bir bilgidir. Sadece düşünülen değil düşüncenin kendiside sorgulanır. Felsefede daha önce düşünme ve diğer yollarla elde edilmiş tüm bilgiler bilimde, vb. diğer alanlarda tekrar eleştiri süzgecinden geçirilir.

5-)Özellikle felsefe bir meydan okuma; bir karşı çıkmadır.Felsefenin temelinde şüphe, eleştiri ve sorgulama önemli yer tutar.

6-)Felsefi düşüncenin bir özelliği onun analitik(ayırıcı) ve sentetik(birleştirici) işlevidir.(Analitik işlev; filozofun dünyayı anlamak ve kavramak için her türlü bilgi, algı ve sezgi sonuçlarını analiz etmesi yani çözümlemesidir. Sentetik(birleştirici) işlev ise; filozofun çözümlenmiş aydınlanmış verilerden hareketle dünyayı yeniden inşa etmesi, bir bütünlüğe kavuşturmasıdır. Felsefe tarihinde bazı filozoflar analitik bazıları ise sentetik yaklaşımı benimsemişlerdir.)

7-)Felsefede kesinlik yoktur. Çoğunlukla bütün filozoflar birbirinin görüşlerinden şüphe etmişlerdir. Hatta bazı filozoflar kendi ulaştıkları bilgilerden bile şüphe etmiş yeni buldukları cevaplarla eskilerini terk etmişlerdir. Örn: Wittgenstein

8-)Felsefe bir insan etkinliğidir. Ve insanın merak ve hayretinden doğmuştur.

Bir felsefe sorusu nedir?(Felsefe Sorularının Özellikleri)

ü  Felsefi sorular genellikle rahatsız edici bir sorunun açıkça kanıtlanamadığı noktada ortaya çıkan genel ve temel kavramlarla ilgili sorulardır.

ü  Başarıyla yanıtlayabildiğimiz 2 türden soru vardır. İlki Görgül (gözlem ve bilimlerle doğrulanabilen) sorular, İkincisi matematikte olduğu gibi bir biçimsel (formel, zihinsel) sistem içerisinde bir şeyle başka bir şey arasında ilişki kurmaya yarayan biçimsel sorular. Felsefi sorular işte bu iki kategoriye de girmeyen tüm insanları ilgilendiren genel sorulardır. Bu nedenle varlık nedir?, Hak nedir? Her şeyin bir amacı var mıdır? vb. sorular felsefi sorulardır. Merak ve şüpheye dayanırlar.

ü  Bilimde olduğu gibi kesin yanıtları yoktur. Bu nedenle kesin olarak doğrulanması ya da yanlışlanması pek mümkün değildir.

ü  Kendi içinde tutarlı olmasına rağmen öznel olduğu için genel-geçer değildir. Örneğin Platonun İlk Çağ’da ortaya attığı İdealar kuramı kesin olarak ne doğrulanabilmiş ne de yanlışlanabilmiştir.

ü  Felsefi sorularla ilgili bir başka özellik ise bu soruların ağırlığının “nedir?” kilit taşına dayanmasıdır? Oysa bilim öncelikle “nasıl?” sorusuna yanıt aramaktadır. Felsefede derin düşünme öncelikle kavramların anlamlarının sorgulanması ile başlar. Çünkü sağlam bir düşünme ; akıl yürütmede kullanılan kavramlar doğruluk için kilit bir özellik taşır. Varlık nedir? Hak nedir gibi. Nedir deki anlam kavramların dildeki anlamıdır. Ancak burada felsefenin sadece dildeki anlamı sorguladığı sonucu çıkmamalıdır. Felsefe sorusu dünyaya yönelmiş buradaki varlık, nesne, olay ve olguları ifade eden dilin anlamında derinleşmeyi, derin düşünceyi başlatır. Oysa Günlük dil anlama ilgisizdir. Sokak kapısı kapalı mı? sorusu belli bir dünya durumunun üzerinde aydınlanmaktadır. Dikkat tek tek sözlerde ya da bu sözlerin birlikteliğinde değil, bu sözler aracılığı ile dünya olaylarının üzerinde yoğunlaşmıştır. Oysa felsefe de soru ise bu kavramların anlamları karşısında duraksama ile başlar, bu kavramların anlamında derinleşme ile devam eder.

Felsefi temellendirme nedir? :Sahip olduğumuz bilgiler nasıl edindik? Böyle bir soruya filozofun verdiği cevap ile bir psikologun verdiği cevap farklıdır. Bu farklılık, filozofun ortaya koyduğu görüşlerini, akla dayanarak ve aşama aşama açıklamış, kullandığı kavram ve sözcükleri açık seçik hale getirmiş, önermeler arasında bir tutarlılık sağlamasından ileri gelir. Bir filozof niçin böyle düşündüğünü, deney ve gözlemlerine dayanarak değil, akılsal çıkarımlarla açıklar; Görüşlerini gerekçelendirir; açıklamalarını mantıksal bir bütünlük içerisine yerleştirebilir. Buna temellendirme denir. Temellendirme ortaya atılan görüş ve iddialar için dayanak ve gerekçe bulma faaliyetidir.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Felsefede Tutarlı Düşünmenin Önemi

 Felsefede Tutarlı Düşünmenin Önemi Ders Notu İndir

FELSEFEDE TUTARLI DÜŞÜNMENİN ÖNEMİ

Felsefi düşünmede ve filozofların ortaya koydukları felsefi görüş ve sistemlerde tutarlılık büyük önem taşır. Felsefe sorularına filozoflar tarafından verilen cevaplar birbiriyle farklıdır. Tek bir doğru cevabı olmadığı için doğrulanmaları da pek mümkün değildir. Örneğin Herakleitos ile Platon’un felsefi görüşleri arasında tutarlılık aramayız. Aynı konuda aynı yargıya varmalarını beklemeyiz. Hatta birbirine zıt görüşler de ileri sürebilirler. Ancak felsefede önemli olan görüşlerin doğrulukları değil, kendi içinde tutarlı olup olmadıklarıdır. Filozofların görüşlerinin tutarlı olup olmadıklarını sorgulamanın en genel yöntemi temel önermelerinin birbiriyle tutarlı olarak birleştirilip birleştirilmediğidir. Bunu sağlamayan felsefi cevap ve görüşler değer taşımazlar ve tutarsızdırlar.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Felsefe İle Tanışma-Felsefenin Konuları(Alt Dalları)

Felsefe İle Tanışma-Felsefenin Konuları(Alt Dalları) Ders Notu İndir

Felsefe İle Tanışma-Felsefenin Konuları(Alt Dalları)

FELSEFENİN KONULARI(ALT DALLARI)

Bilgi Felsefesi(Epistemoloji):Bilgi sorununu ele alır.Bilginin özünü,ilkelerini, yapısını,kaynağını araştırır.

Ele aldığı Sorunlar

Bilgi nedir? Öğeleri nelerdir? Nasıl oluşur?              Bilginin kaynağı akıl yada diş dünyamıdır?

Doğru mutlak bilginin ölçütü nedir?                         Bilgi mutlak mı? Yoksa göreli(rölatif)midir?

Bir şey bilinebilir mi?                                                Bir şeyi nasıl biliriz?

Bilgimiz nesneleri doğru olarak yansıtıyor mu?        Vb.                                        

Varlık Felsefesi(Ontoloji):Tek tek varlıkları değil genel olarak varlığı inceleyen felsefe disiplinidir.Varlığın özünü, ilk nedeni ve ilkelerini araştırır.

Ele aldığı Sorunlar

Varlık var mıdır? Yok mudur? Nedir?                      Varlığın özü nedir? Değişkenmidir?

Evren sonlumudur? Başlangıcı var mıdır?                Evrende özgürlük var mıdır?

Kaç türlü varlık vardır?                                             Varlığın niteliği nedir?

İnsanın varlık amacı nedir?                                       Evrende amaçlılık varmıdır?

Vb.

Ahlak Felsefesi(Etik):İnsanın yapıp etmelerini(eylemlerini) konu edinir. Bunların ilkelerini inceler.İnsan eylemleri ile ilgili kavramları(iyi, kötü, vicdan, özgürlük, erdem, mutluluk vb.) ele alır.

Ele aldığı Sorunlar

Ahlakın kaynağı nedir?                                             Ahlaki eylemin bir amacı var mıdır?

İnsan eylemlerinde özgür müdür?                             Ahlak yargılarının niteliği nedir?

Tüm insanların benimseyeceği ahlâk yasaları var mıdır?Ahlak yargılarının niteliği nedir?

İyi ve kötü nedir?                                                      İyilik doğuştan mı? Yoksa sonradan mı kazanılmıştır?        Vb.                       

Siyaset felsefesi: Siyaset felsefesi devlet ve devlet şekilleri, iktidar, egemenlik, meşruiyet, gibi kavramları araştırır.Siyasal olayların ve kurumların oluşumunu açıklamaya çalışır.Bunları siyasal düzenle ilişkileri açısından değerlendirir.Ana konusu devlettir.

Ele aldığı Sorunlar

İktidar kaynağını nereden alır?                                 Egemenliğin kullanılış biçimleri nelerdir?

Sivil toplumun bürokrasinin anlamı nedir?                Meşruiyetin ölçütleri nelerdir?

Devlet nasıl yönetilmelidir?                                      En iyi yönetim biçimi hangisidir?

Devlet-birey ilişkisi nasıl olmalıdır?                          Bireyin temel hakları nelerdir?

Vb.

 Bilim Felsefesi: Felsefeye özgü düşünme ve çözümleme yönteminden yaralanarak bilimin yapı ve işleyişini aydınlatmayı amaçlayan felsefe dalıdır.

Ele aldığı Sorunlar

Çeşitli bilimler arasında ortak noktalar var mıdır?                Varsa buna dayanarak bilimleri sınıflandırmak mümkün müdür?”                                                                    Bilim nedir?                                      

Bilgiler topluluğu mudur?                                                     Bilimde her şey olup bitmiş midir?

Estetik: Güzel olan’ı(hem doğadaki, hem de insan yapısı) araştıran felsefe dalıdır. Sanat felsefesi de güzeli konu edinir fakat sanat felsefesinin konusu sadece insan yapısı güzelliklerdir.(sanat eseri)Yani sanat felsefesinin konusu Estetiğe göre daha dardır. Bunun yanında sanat fels. sanat eseri ile ilgili kavramların analizi ve problemlerin çözümü ile de uğraşır.

Ele aldığı Sorunlar

Sanat nedir?                                                                          Sanat eserinin işlevi nedir?

Bir nesneyi güzel yapan şey nedir?                                       Herkesin güzel dediği bir nesne olabilir mi?

Ortak estetik yargılar var mıdır?                                           Vb.

Din felsefesi

Din felsefesi dini konu edinen, dinin insanın var oluşunun kaynağı insanin doğasının ve kaderinin kaynağı ve değerler ile ilgili sorunları ele alarak sorgulayan felsefe disiplinidir. 

Ele aldığı Sorunlar

Tanrı var mıdır? Onun varlığını gösteren kanıtlar gösterilebilir mi? Vahiy mümkün müdür?

Evren Yaratılmış Bir Varlık mıdır? Yoksa Yaratılmamış (Ezeli ve Ebedi) Bir Varlık mıdır?

Ölüm bir son mudur?                                                                        Ölümden sonra bir hayat var mıdır?

Ruh var mıdır? Nedir? Ölümsüz müdür?                              Vb.

 Ayrıca bunların dışında tarih, eğitim, tarih gibi felsefe alanları da vardır.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Felsefe İle Tanışma-Felsefenin Anlamı

Felsefe İle Tanışma-Felsefenin Anlamı Ders Notu İndir

A-FELSEFENİN ANLAMI:

    İnsanoğlu ilk çağlardan günümüze kadar içinde yaşadığı evreni, bu evrenin nasıl yaratıldığı, kim tarafından yaratıldığı, evrenin yasalarını, insanın evrendeki yerinin, yaşamın amacının ne olduğu gibi soruları merak etmiştir.

Bu sorulara ilk çağlardan günümüze kadar birçok insan tarafından çeşitli cevaplar aranmıştır. Fakat ilk çağlarda bu sorulara verilen cevaplarla mitoloji, diğer inançlar ve duygular iç içedir.

Felsefi düşüncenin ilk örnekleri Eski Yunanda ortaya çıkmıştır. İlk çağlarda Thales  diğerleri gibi bu soruları mitolojiye, diğer inanç ve duygulara sarılmadan sadece bağımsız gözlem ve deneyimlerine dayanarak açıklamıştır. Evreninin ana maddesinin (Arche) su olduğunu söylemiştir. Ulaştığı sonuçlar yanlış olsa da yöntemi bugünkü bilimsel yönteme benzer bir yöntemdir. Bu nedenle felsefe tarihinde ilk defa düşünceyi sistemli bir biçimde kullanarak akla ve deneyimlerine dayalı bilgi üretmeye çalıştığı için THALES ilk filozof kabul edilir.

Felsefenin tanımları: Felsefenin günümüze kadar çeşitli tanımları yapılmakla beraber geçerli bazı tanımları şunlardır.

ü  Sokrates:        Felsefe, neleri bilmediğini bilmektir. (Bilgi)

ü  Platon:           Doğruyu bulma yönünde düşünsel bir çabadır. (Düşünce Etkinliği)

ü  Aristoteles:     İlkelerin, ilk nedenleri dolayısıyla da Tanrının bilimidir. (Doğanın ve Tanrının araştırılması)

ü  Agustinus:      Tanrıyı bilmektir. (Yaratıcının bilgisine ulaşma etkinliği)

ü  Anselmus:       İnanılanı anlamaya çalışmaktır. (Dini dogmaların akıl ile temellendirilmesi

ü  R. Bacon:       Deneye ve gözleme dayanan bilimsel veriler üzerine düşünmektir. (Bilim üzerine düşünme etkinliği)

ü  Descartes:       Felsefe bilgeliktir; insanın bilebileceği her şeyin incelenmesidir.( Evren ve evrendeki varlıkların bilgisine ulaşma çabası)

ü  Campanella:    Eleştiridir.(Varolan bilgilerin sorgulanması etkinliği)

ü  Kant:              Bilginin nasıl mümkün olacağını öğrenmektir. (Bilgimizin kaynağını ve doğruluk ölçütlerini araştırmaktır.)

ü  Jaspers:           Yolda olmaktır.(Ulaşılan bilgilerden yeni sorular türeterek sürekli arama araştırma çabası)

ü  Heidegger:      Varlık üzerine düşünmektir. (Varlıkları bilme , araştırma  ve sorgulama çabası)

Yukarıdaki tanımlarda da görülebileceği gibi felsefenin tanımı onu ortaya koyan felsefeciler ve ortaya koyuldukları çağın ve toplumun izlerini taşımaktadır. Bu nedenle felsefenin tanımını da yapmak oldukça zor bir uğraştır, ayrı bir felsefi çabadır.

 Her ne kadar farklı tanımları da olsa çoğu çevrelerce felsefe yaşadığımız evreni, insanı, toplumu anlamak için sürdürülen bir tür bilgi üretme faaliyeti; aramaya, araştırmaya, sorgulamaya dayanan bir tavır olarak anlaşılmıştır.

Felsefe sözcüğü yunanca iki kelimenin philo (Sevmek, peşinden koşmak) ve Sophia(bilgelik kelimelerinin birleşmiş halidir. Öyleyse “philosophia” yani felsefe bilgiyi sevmek, bilginin veya hikmetin peşinden koşmak, bilgi veya bilgeliği aramak anlamlarına gelmektedir. Özel olarak Antik Yunanlılar için “bilgelik sevgisi” veya “hikmet arayışı” anlamına gelir.

Felsefe; varlık, bilgi, gerçek, adalet, güzellik, doğruluk, akıl ve dil konularında genel ve temel sorunlarla ilgilenen düşünsel bir etkinliktir. Bir mitolog, din adamı, bilim insanı ve sanatçı da düşünmektedir, filozof da. Fakat filozofun düşünme biçimi onlarınkinden farklıdır ve buna mitolojik, dini, bilimsel veya sanatsal düşünme değil, felsefi düşünme denir. Felsefi düşünme akla ve mantığa dayanan düşünceler arasında tutarlılığın olduğu bir düşünmedir. Bununla birlikte her dönemde felsefe farklı işlevler görmüştür yani her dönemde felsefeye yüklenen anlamlar farklı olmuştur. Örneğin ilk çağda felsefe doğanın araştırılması, Orta Çağ Hristiyan dünyasında dini kavramların temellendirilmesi, Yeni Çağda aklın aydınlanması, yakın çağda dil ve bilim kavramlarının açıklığa kavuşturulması, günümüzde ise dil, sanat, toplum ve bilim üzerine çözümlemeler yapılması gibi amaçlara yönelik kullanılmıştır.

Felsefenin içinde merak etme ve şüphe duyguları önemli yer tutar. İnsanın merak etme duygusu doğuştandır. Ancak büyüdükçe diğer bazı duygular gibi onu da kaybedebiliriz. Mevcut bilgilerimizle düşünmeye, hatta aynı biçimde düşünmeye başlarız Çocukken merak ettiğimiz birçok şeyi merak etmekten, araştırmaktan, sorgulamaktan vazgeçeriz. Aslında filozofların sordukları sorular çocukken sorduğumuz soruların daha sistemli ve karmaşık biçimleridir. Bu anlamda felsefe merak ve şüphe etme yeteneğini öldürmeme, merak edileni araştırma, şüphe duyulanı sorgulama etkinliğidir.

İşinize Yarayabilir

Felsefe Grubu Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar