2. ÜNİTE ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI

1. Aşağıdaki ekolojik birimleri verilen örneklerle eşleştiriniz. Eşleşmeyen kavramı açıklayınız.

1. I – Habitat; organizmanın ya da populasyonun doğal olarak yaşadığı/yerleştiği alan; II – C; III – B; IV – A; V – Ç

2. Bir akarsu ile orman arasındaki geçiş bölgesi ekoton olarak adlandırılır. Ekotonla ilgili aşağıda verilen soruları yanıtlayınız.

A) Ekotonu tür çeşitliliği açısından değerlendiriniz.

Cevap: Ekoton iki komünite arasındaki geçiş bölgesi olduğundan iki komüniteye ait canlıları içerir.

B) Ekotonda bulunan türler arası rekabeti değerlendiriniz.

Cevap: Canlı çeşitliliği arttığından aynı kaynakları kullanan farklı türden canlıların rekabeti de artar.

3. 1960’lı yıllarda Dünya Sağlık Örgütü, Borneo’da sıtmaya karşı yoğun olarak DDT kullandı ve sivrisineklerin tamamına yakın kısmını öldürmeyi başardı. DDT her yere bulaştı. Ancak bu arada eşek arıları ve diğer avcı uçucu böcekler de öldü. Eşek arıları, tırtıl ve diğer yer böceklerini yiyen dengeleyici canlılar olduklarından Borneo’da tırtıl ve böcek popülasyonu şiddetle arttı. DDT’li yüzeylere sürünen bu böcekleri ve ölmüş böcekleri yiyen kertenkelelerle kuşlar, kısa sürede öldü. Bu kertenkeleleri yiyen birçok kedi de yok oldu ve DDT’den daha az etkilenen farelerin popülasyonu normalin çok üstünde arttı. Beklenmedik bu gelişmeler üzerine Borneo hükümeti, komşu ülkelerden kedi istemek zorunda kaldı. Sivrisineklerle mücadelede DDT kullanımına son verildi.

Yukarıdaki metne göre aşağıdaki soruları yanıtlayınız.

A) Borneo adasındaki ekolojik dengenin bozulmasının temel sebepleri nelerdir?

Cevap: Sıtma hastalığının yayılmasında etkili olan sivrisinekleri ortadan kaldırmak için DDT kullanımı ekolojik dengenin bozulmasına neden olmuştur.

B) Sıtmaya neden olan sivrisinekleri yok etmesine rağmen Borneo Adası’nda DDT kullanımına niçin devam edilmemiştir?

Cevap: DDT kullanımı diğer canlıları da etkileyerek çeşitli canlıların sayılarının azalmasına ve bu canlılarla beslenen canlıların aşırı çoğalmasına neden olmuştur. Ekolojik denge bozulmuştur

C) Borneo Adası hükümeti niçin komşu ülkelerden kedi istemek zorunda kalmıştır?

Cevap: DDT’ye maruz kalan canlılarla beslenen kedilerin yoğunluğu azalmıştır. Kedilerin yok olması normalin üzerinde farelerin artmasına neden olmuştur.

Ç) Borneo Adası kilit taşı türü hangisidir?

Cevap: Eşekarıları.

4. Bakteri popülasyonunun zamana bağlı birey sayısındaki değişime ait grafik aşağıda verilmiştir.

A) I. zaman aralığında birey sayısındaki değişimin nedenleri neler olabilir?

Cevap: Populasyon yoğunluğu dengededir. Ölümler ve dışa göçlerin toplamının doğum ve içe göçlerin toplamına oranı yaklaşık eşittir.

B) II. Zaman aralığında birey sayısı değişimi nasıldır? Bu değişimin nedenleri neler olabilir?

Cevap: Birey sayısındaki artış içe göç ya da doğumlar sayesinde olmuş olabilir. Rekabet azalmış, kaynaklar artmıştır. Bu evrenin sonunda çevre direnci giderek artmıştır.

C) III. Zaman aralığında birey sayısı değişimi nasıldır? Nedenleri neler olabilir?

Cevap: Ölümler ve dışa göçler artmış olabilir. Populasyon taşıma kapasitesini aşmış, çevre direnci ve rekabet etkili olmuştur.

5. Popülasyonda besin miktarına bağlı birey sayısındaki değişimi gösteren grafik aşağıda verilmiştir.

A) Hangi zaman aralıklarında ortamdaki besin, popülasyondaki bireyler için yeterlidir? Niçin?

Cevap: I. evrede populasyon dengededir. II. evrede besin açısından rekabet azdır. Populasyon taşıma kapasitesinin üstünde olsa da büyümeye devam etmiştir. IV’de küçülen populasyon büyümeye devam etmiştir.

B) Hangi zaman aralığında tür içinde rekabet en fazladır? Açıklayınız.

Cevap: II. evrede rekabet giderek artmıştır. Bu evrenin sonunda rekabet etkisini göstermiş, III. evrede populasyonun büyüklüğü giderek azalmaya başlamıştır. Populasyon taşıma kapasitesine ulaşınca populasyonun azalmasına ölüm oranında artmaya neden olabilecek hastalıklar gibi diğer faktörler etki etmiş olabilir.

6. Üç farklı komünitenin kesişme bölgesi verilmiştir.

Buna göre
I. En fazla tür A bölgesinde bulunur.
II. C bölgesinde yaşayan tür B bölgesinde yaşayamaz.
III. En fazla birey D bölgesinde bulunur.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

7. Belirli bir bölgede yaşayan 3 canlı türünden sudaki cıva (Hg) birikimine karşı birey sayısında oluşan değişme aşağıdaki grafikte verilmiştir.

Buna göre hangi canlılar sudaki cıva birikimine karşı gösterge tür olarak kabul edilebilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: A

8. Popülasyon büyüklüğünün değişimine
I . Yaşlı bireylerin oranı I I. Ortamdaki besin miktarı I II . Popülasyondaki canlıların beslenme biçimi
ifadelerinden hangileri etki etmez?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Cevap: C

9. Komüniteyle ilgili
I. Birden fazla tür bulundurur.
II. Aynı türün bireylerinden oluşur.
III . Süksesyon sonucunda birey sayısı değişebilir.
ifadelerinden hangileri söylenemez?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

10. Popülasyon büyüklüğünü denetleyen
L İç göç
II. Salgın hastalık
III . Sosyal davranış
faktörlerinden hangileri popülasyon büyüklüğünü denetleyen dış faktörlerdir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: C

11. Popülasyonla ilgili
I. Baskın türler barındırır.
II. Aynı türe ait bireylerden oluşur.
III . Bireyler arasında yaş dağılımı vardır.
ifadelerinden hangileri yanlıştır? 
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: A

12. Popülasyonla ilgili
I. Popülasyonun dağılımı
II. Popülasyonun yaş dağılımı
III. Popülasyon habitatının coğrafik özellikleri
ifadelerinden hangileri popülasyonun dinamiğini oluşturur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: E

Aşağıdaki tabloda bitkilere ait bazı özellikler verilmiştir.

13. Tabloya göre bu bitkilerin beslenme biçimi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevap: A

14. Aşağıda verilen komünite ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Karasal ekosistemlerde canlı çeşitliliğini en çok etkileyen faktör enlemdir.
B) Komüniteyi oluşturan farklı türler kullandıkları kaynaklar aynı ise rekabete girerler.
C) Komünitedeki tür çeşitliliği komünitenin büyüklüğünü etkiler.
D) Aynı türden olan canlıların ekolojik nişleri farklıdır.
E) Sucul ekosistemlerde çeşitlilik suyun derinliğine ve kirliliğine göre değişir.

Cevap: D

15. A, B ve C canlılarından oluşan bir ekosistem- de popülasyon büyüklüğü grafikte verilmiştir.

Buna göre
I. Birinci grafikte baskın tür Adır.
II . Bu ekosistemde süksesyon yaşanmıştır. II I.15 yıl sonrasında ekosistemdeki canlı sayısı azalmıştır.
ifadelerinden hangisi söylenemez?
A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

16. Aşağıda yaşam birlikteliği örnekleri verilmiştir. Aşağıdakilerin hangisinde diğerlerinden farklı tipte birliktelik vardır?
A) Palyaço balığı ile anemon arasındaki ilişki
B) İnsan ile B ve K vitaminleri üreten bakteri
C) Söğüt ağacıyla birlikte yaşayan ökse otu bitkisi
D) Baklagiller ile baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteri
E) Liken birlikteliğini oluşturan mantar ile algler

Cevap: C

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Canlıların bir arada yaşamasının birçok etkinliği gözlenir. Bakıldığında fayda ve zarar tartışılmaktadır. Faydalı durumlar da göz önüne alındığında simbiyoz bir yaşam tarzı bulunmaktadır. Bu süreç, bitkilerin ve diğer canlıların sürekli arasında bir denge kurulur. Karşılıklı olarak birbirleri üzerinden beslenebilir ve destek alabilmektedir. Örnek olarak verilebilecek bir durum bitki kökleri ile bu kökler üzerindeki mantarlardır. Bu sürecin yaşanmasında iki tarafta fayda sağlarken bu simbiyotik ilişki ömür boyunca bu şekilde devam etmektedir. Dengeli bir şekilde bu süreç uzun zaman devam edebilir, kısa sürebilir ya da canlılığın sonuna kadar bu şekilde gerçekleşir.

Canlılarda meydana gelen bu birlikte yaşam, iki tarafın fayda sağlamasıyla bilinir. Ancak bunun dışında bir süreçte vardır ki bu süreç tüm canlılar içi bilindiği gibi faydalı geçmeyebilir. Parazitlik denen bu süreçte kişilerin geçimleri de bu derece etkilenir. Birinin fayda diğerinin zarar sağlaması ya da ki tarafından zararına olan canlılık ilişkileri de bulunmaktadır.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

2. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME

A) Aşağıdaki açık uçlu soruların yanıtını boş bırakılan alana yazınız.

1. Aşağıdaki grafiklerde 1950 ve 2050 (tahmini) yıllarına ait dünya yaş piramidi verilmiştir. Buna göre;

A) İki grafik arasındaki büyüme hızı farklarını yorumlayınız.

Cevap: I. Grafikte büyümekte olan/hızlı büyüyen bir popülasyonunu II. Grafik sıfır büyüme hızına sahip dengeli bir popülasyonu göstermektedir.

B) Dünya nüfusunun artmaya aynı hızda devam ettiği ve kaynakların popülasyona yettiği varsayılırsa 2050’den sonraki yaş piramidinin nasıl olmasını beklersiniz? Anlatınız.

Cevap: Yaşlı bireylerin oranı artar. Dengeli/sıfır büyüme hızı devam eder.

2.Dünya’nın nüfus artış hızını gösteren grafiğe göre nüfus yaklaşık 2000 yılda 3 milyar artarken 1960 yılından 2011 yılına kadar neredeyse 4 milyar daha artmıştır.Dünya nüfus artış hızının 1960-2011 yılları arasında gösterdiği değişimin olası sonuçlarını değerlendiriniz.

Cevap: Son 50 yıldaki nüfusun hızlı artışı kaynakların (besin, su gibi) azalmasına, rekabetin artmasına neden olur.

3. Türkiye nüfusunun 2075 yılına kadar olan tahmini değişimi aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Türkiye’de popülasyonun taşıma kapasitesinin yaklaşık 90 milyon kişi olduğu tahmin edilmektedir.

A) 2049 yılından sonra popülasyonun gerilemesinin sebepleri neler olabilir?

Cevap: Taşıma kapasitesinin üzerine çıkmıştır. Çevre direnci artmış olabilir.

B) Türkiye’de popülasyonun üzerindeki çevre direncini oluşturan faktörler nelerdir?

Cevap: Besin yetersizliği, su kaynaklarının azalması, hastalıklar, hava kirliliği gibi faktörler çevre direncini oluşturabilir.

4. Türkiye’ye ait 1955, 1985, 2000 ve 2023 (tahmini) yıllarına ait yaş grafikleri verilmiştir. Bu grafikleri inceleyerek;

A) 1955, 1985, 2000, 2023’te popülasyon büyüklüğünün değişimini karşılaştırmalı olarak yorumlayınız.

Cevap: 1955, 1985 ve 2000 yıllarında büyüyen bir popülasyona ait yaş grafikleri görülmektedir. 1955’te diğer yıllara göre hızlı nüfus artışı vardır. 1985 ve 2000 yıllarında nüfus artış hızı yavaşlamış olması rağmen 2023’te dengeli bir populasyonun grafiği verilmiştir.

B) Popülasyonun dengeye geldiği dönemde dengeyi sağlayan unsurların neler olabileceğini yorumlayınız.

Cevap: Populasyonların büyümesi sınırlı olamayacağından populasyon büyümesini sınırlayıcı faktörler populasyonun büyümesini yavaşlatmış ve populasyon dengeye gelmiştir. Çevre direncini oluşturan faktörler etki etmiş olabilir.

5. Aşağıdaki tabloda, Türkiye nüfusunun 1990 – 2015 yılları arasında yapılan sayımlara göre nüfus ve nüfus yoğunluğu verilmiştir.

Tablodaki bilgilere göre
I. Türkiye’nin nüfus yoğunluğu artmıştır.
II. 2005 yılındaki ölüm oranı 2010 yılına göre fazladır.
III. Türkiye’nin popülasyon yoğunluğu sabittir.
I V. Nüfus sabit hızda artmıştır.
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız IV C) I ve II D) I, II ve IV E) II, III ve IV

Cevap: A

6. Aşağıda popülasyona ait verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Çevresel sınırlamaların olmadığı ekolojik ortamda J tipi büyüme eğrisi görülür.
B) Popülasyon yoğunluğunun artması popülasyonun büyüme hızını artırır.
C) Hastalık, rekabet iklim koşulları gibi faktörler çevresel direnci oluşturur.
D) Büyüyen toplumlarda genç nüfus artar, yaş ortalaması azalır.

Cevap: B

E) Yaşama alanında bulunabilecek en fazla birey sayısına taşıma kapasitesi denir.

Bu canlılar için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) III nolu canlı çevreye en az uyum sağlayandır.
B) I nolu canlı az yavru üretir, yavru bakımı gelişmiştir.
C) II nolu canlı grubunda ölüm oranı sabittir.
D) III nolu canlı çevre direncinden en az etkilenir.
E) I nolu canlı grubunda hayatta kalma oranı yüksektir.

Cevap: D

8. Aşağıda verilen popülasyona ait bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Doğum oranındaki artış popülasyonun taşıma kapasitesine ulaşma süresini kısaltır.
B) Hastalıkların artması popülasyon yoğunluğunun artmasına neden olur.
C) Popülasyon içinde kalıtsal çeşitliliğin azalması bireylerin uyum yeteneğini azaltır.
D) Ölüm oranı azalırsa popülasyon yoğunluğu artar.
E) Dışa göçler ve ölümler popülasyon yoğunluğunu azaltır.

Cevap: B

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

7. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME

1. Sperm ve yumurtayı büyüklük, hareket özelliği ve hücre içinde bulundurduğu içerik yönünden karşılaştırınız. Bu hücreleri üreme sırasındaki görevleri benzerlik ve farklılıklarını yazınız.

Cevap: Yumurta döllenme sonrası oluşacak zigota besin sağlayacağı için bol sitoplazmalı ve büyüktür. Spermse yumurtaya ulaşmak için hareketlidir

2. Dişi üreme sistemini kontrol eden hipofiz hormonlarının miktarının zamanla değişimi grafikte gösterildiği gibidir.

Aşağıdaki soruları grafikte numaralandırılmış evrelere göre yanıtlayınız.

a) Ovulasyonun gerçekleştiği evrenin hangisi olduğunu yazınız.

Cevap: III

b) Folikülün olgunlaştığı evrenin hangisi olduğunu yazınız.

Cevap: I ve II

c) Folikül kesesi artığının korpus luteuma dönüştüğü evre hangisidir?

Cevap: IV

ç) FSH hormonunun kanda değişimiyle ilgili bir soru yazıp soruyu yanıtlayınız.

3. Aşağıda numaralarla verilen terimleri harflerle verilen ifadelerle eşleştiriniz. Eşleşmeyen terimin açıklamasını yazınız.

Cevap: I – B; II – A; III – D; IV – Ç; V – C; VI – Rahim ağzı: spermlerin dişi vücuduna bırakıldığı; rahimle vajinayı ayıran bölgedir.

4. Dişilerde LH maksimum düzeye ulaştığında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
A) Menstrüasyon kanaması gözlenir.
B) Ovaryumda yeni bir folikül gelişir.
C) Korpus luteum bozulur.
D) Ovulasyon gerçekleşir.
E) Folikülde mayozla yumurta oluşumu başlar.

Cevap: D

5. Cansu, insanda üreme sistemiyle ilgili aşağıda verilen bilgileri doğru, yanlış olarak işaretlemiştir.
I. Döllenme yumurta kanalında gerçekleşir. (D)
II. Sperm, oositin içine girdikten sonra oosit mayozu tamamlar. (D)
III. Spermatogenezin gerçekleşmesi için yüksek sıcaklığa ihtiyaç vardır. (D)
IV. Oogenez rahimde başlar. (D)
V. Döllenme sonrası embriyo servikse yerleşir. (Y)
VI. Progesteron, embriyonun rahimde tutunmasında etkilidir. (Y)
Bu işaretlemelerden hangileri yanlıştır?
A) I, II ve III B) II, III ve IV C) I, III ve IV D) III, IV ve VI E) III, IV, V ve VI

Cevap: D

6. İnsanlarda yumurtalıkla ve testisle ilgili
I. Hormon üreten hücreler bulundurma
II. Mayoz geçiren hücrelere sahip olma
III. Üretrayla bağlantılı olma
ifadelerden hangisi her ikisi için de ortaktır?
A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: C

7. Fetüs hücrelerinin anne beynine beyinde oluşan hasarları tamir etmek amacıyla göç ettiğine dair araştırmalar yapılmaktadır. Bu durum kanıtlanırsa Alzheimer ve felç gibi hastalıkların yol açtığı beyin hasarlarının tedavi edilmesine yönelik yeni yöntemler bulunabilir.
Yukarıdaki paragrafta fetüs ile anne arasındaki bağ anlatılmaktadır. Verilen bilgiye göre
I. Plasenta anneyle bebek arasında hücre geçişine izin verir.
II. Plasenta anneden bebeğe madde geçişini tek yönlü sağlar.
III. Annenin sinir sistemindeki rahatsızlıklar, plasentadan geçecek hücreler sayesinde onarılabilir.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Cevap: B

8. Plasentayla ilgili aşağıda verilen
I. Blastosistin rahim duvarına tutunmasıyla oluşur.
II. hCG salgılayarak korpus luteumun bozulmasını sağlar.
III. Embriyo ile plasenta arasındaki bağı göbek kordonu sağlar.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

9. Dişilerde hamilelik sırasında en hızlı değişimin gerçekleştiği, beyin ve omuriliğin şekillen meye başladığı evre aşağıdakilerden hangisidir?
A) İkinci üç aylık dönemde
B) Blastosist aşamasında
C) İlk üç aylık dönemde
D) Gastrula evresinde
E) Morula evresinde

Cevap: C

10. Endometriyumla ilgili
I. Rahmin iç duvarıdır.
II. Menstrüasyon döngüsünde mayozla kalınlığı artar.
III. Döllenmenin gerçekleştiği dokudur. ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: A

11. Aşağıdaki hormonlardan hangisi menstrual döngüde görev almaz?
A) LH B) FSH C) ACTH D) Progesteron E) Östrojen

Cevap: C

12. Erkek üreme sistemiyle ilgili
I. Spermin oluşumunda görevlidir.
II. Spermlerin beslenmesini sağlar.
III. Testosteron salgılar.
ifadelerinden hangileri sertoli hücreleri için doğrudur?
A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

13. Dişi üreme sisteminde yırtılan folikülün oluşturduğu korpus luteumla ilgili
I. Hormon salgılar.
II. Gebelikte varlılığını sürdürebilir.
III. Östrojen ve progesteron salgılar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: E

14. Döllenme ve embriyonik gelişimle ilgili
I. Zigot oluşumu vas deferenste gerçekleşir.
II. Zigot çok sayıda mitoz geçirir.
III. Embriyoda en büyük değişim ilk üç aylık dönemdedir.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: A

15. Embriyonik gelişimle ilgili verilen
I. Segmentasyonda hücreler büyümeden bölünür.
II. Fetüsün asıl büyük değişimi beşinci ayda gerçekleşir.
III. Zigotun oluşumu rahimde gerçekleşir.
IV. Embriyonun rahime tutunmasında progesteron hormonu seviyesi etkilidir.
ifadelerden hangileri yanlıştır?
A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, III ve IV

Cevap: B

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Ekosistemde yer alan tüm canlılar büyük öneme sahiptir. Canlıların bu derece önemli bir yere sahip olması, işleyişin de ilerlemesine bağlantılı olarak değişkenlik gösterir. İşleyişte mevcut olan bir aksaklık durumunda bu denge değişir ve sağlıklı bir sistem bozulur. Bu durumu kurtlar için değerlendirmemiz gerekirse, kurtlar etçil beslenen kocaman bir ailedir. Etçil beslenen her canlı bir diğer canlının yenmesine neden olmaktadır. Canlıların birbiri üzerinde yapmış olduğu bu durum neticesinde aşırı beslenmesi ile ot obur diye bildiğimiz canlıların sayısında bariz bir şekilde azalma söz konusu olmaktadır. Bu canlılığın olumsuz yönde etkilenmesi ile bilinir. Ot obur canlıların tükenmesi, canlıların bu süreçte neslinin tükenmesine sebep olurken etçil canlıların da artmasına sebep olmaktadır.

Normal şekilde kurt ailesinin üyelerinin beslenmesine devam etmesi beklenen bir durumdur. Çünkü beslenmenin olmaması durumunda otçul canlılar artar ve bu durumda etrafta bitkilerin azalmasına neden olur. Otların azalması birçok böcek türünde nesil tükenmesine neden olmaktadır. Bu durum bakıldığında böceklerden kurtulmak için mantıklı bir yöntem olabilir. Ancak bu yöntemde sadece böceklerin tükenmesi bile büyük bir sistem dengesizliğine neden olacaktır. Doğada bulunan her bir canlı birbiri ile kontak halindedir. Bu durumun değişmesi tüm sistemin yerle bir olması anlamına gelir.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Anne adaylarının, hamilelik döneminde dengeli beslenmesi, anne karnındaki bebeğin yeterli büyüme ve gelişmesi için de büyük önem taşıyor.

Hamileliğinizi öğrendiğinizden bu yana “Ne yesem?, Onu nasıl beslesem?, Hangi besinler bebeğimin sağlıklı gelişimini destekler?” gibi sorular aklınızı kurcalar. Aslında anne adaylarının bu kaygıları çok da yersiz değildir. Çünkü hamilelikte dengeli ve düzenli beslenmek, sağlıklı bir bebek dünyaya getirmek için atılması gereken en önemli adımdır. Medical Park Bahçelievler Hastanesi’nden Beslenme ve Diyet Uzmanı Emel Unutmaz Duman; hamilelikte dengeli beslenmeyle ilgili bilgiler verdi. Unutmayın ki, yediğiniz her şeyi artık bebeğinizle paylaşacaksınız. O nedenle, beslenme alışkanlıklarınızı hamilelikte tekrar gözden geçirmeniz gerekiyor.

Beyin gelişimi için yağ tüketimi önemli

Beynin katı kısmının yüzde 50-60’ı, yağlardan ve lipitlerden oluşuyor. Beslenmenin omega-3 yağ asitlerinden zengin olması, beyin ve sinirlerin uygun şekilde gelişimi için çok önemlidir. Omega-3’ün bebeğin anne rahmindeki gelişimi ve yeni doğmuş bebeğin gelişimindeki önemini kanıtlayan çok fazla bilgi bulunuyor. Omega-3 yağ asidi açısından zengin besinler; yağlı balıklar (somon, sardalye, uskumru vs.), ceviz, soya fasulyesi, tereyağı, mayonez ve yeşil yapraklı sebzelerdir.

Haftada 2-3 defa balık (taze ve iyi pişmiş), 5-6 fındık, 1-2 ceviz tüketerek ihtiyacınız olan omega-3’ü karşılayabilirsiniz. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken nokta; yağ asitlerinin birbiriyle dengeli alınmasıdır. Örneğin; siz yeteri kadar balık tüketebilirsiniz; fakat ayçiçeği, mısırözü ve soya gibi sıvı yağlarda bulunan omega-6’yı yeterli miktarda tüketmediğinizde, vücutta yağ asitlerinin kullanılırlığı azalacaktır. Bu yüzden zeytinyağı, soya ve ayçiçeği gibi yağları da günlük enerji ihtiyacınıza göre belirli miktarlarda düzenli tüketmelisiniz

Demir eksikliği Hamilelik döneminde demir eksikliği en fazla karşılaşılan problemlerden biridir. Bununla ilgili doktorlar gerekli olan destek vitaminleri verir. Ayrıca beslenmede dikkat edilmesi gereken şey, demirden zengin besinler almaya özen göstermektir. Demirin en iyi kaynakları et, yumurta, kuru baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzelerdir. Bununla ilgili anne adayı haftalık beslenme periyodunu bir öğün için; haftada 3 gün kırmızı et, haftada 2 gün balık ve haftada 2 gün kuru baklagiller olarak düzenleyebilir.

Protein aldığı öğün dışındaki öğünde ise sebzelerden özellikle koyu yeşil yapraklıları, gün aşırı almaya dikkat edebilir. Ayrıca demir içeren besinlerle birlikte mutlaka C vitamini içeren besinler yemeye özen gösterebilir. Bu öğünün dışında kalan öğünde ise koyu yeşil yapraklılara ağırlık verilebilir.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

6. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME

1. Sağlıklı bir insana ait üriner sistemin yapısı yandaki görselde verilmiştir. Aşağıdaki soruları görsele göre yanıtlayınız.

A) Hangi bölümde glikoz bulunmaz?

Cevap: I – IV

B) Böbreğe oksijen getiren bölüm hangisidir?

Cevap: II

C) Hangi damarda üre miktarı daha azdır?

Cevap: III

2. Böbreğin yapı birimi olan nefrona ait aşağıdaki görselde nefronun bölümleri numaralandırılmıştır. Buna göre

A) Böbrekte süzülmenin gerçekleştiği bölüm neresidir?

• Cevap: I den II ye

B) Geri emilimin gerçekleştiği bölüm neresidir?

Cevap: III, IV, V, VI

C) Salgılamanın gerçekleştiği bölüm neresidir?

Cevap: III, V

3. Böbreklerde oluştuktan sonra vücut dışına atılan metabolik atıkların üriner sisteme ait yapılardan geçiş sırasını havuzcuktan başlayarak sırasıyla yazınız.

Cevap: Havuzcuk -> Üreter -> İdrar kesesi -> Üretra

4. Sağlıklı bir insanın vücut sıvılarında
I. Na+ derişiminin artması
II. Ozmotik basıncın azalması
III. Sıvı hacminin azalması
olaylarından hangilerinin gerçekleşmesi ADH salgısının artmasına neden olur? ADH salgısının artması ne gibi sonuçlar doğurur?

Cevap: I ve III. ADH salgısının artması böbreklerden suyun geri emilimini artırarak ozmotik basıncın dengelenmesinde görev alır.

5. Glomerulus kılcallarına ait
I. İki atardamar arasında bulunması
II. Suya geçirgen olması
III. Madde geçişinin tek yönlü olması
IV. Kan basıncının damar boyunca sabit olması
özelliklerinden hangileri diğer dokulara ait kılcallardan farklıdır?
A) I ve II B) I ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV

Cevap: D

6. Sağlıklı bir insanda böbreklerde gerçekleşen
I. Suyun geri emilimi
II. Glikozun Bowman kapsülünden süzül- mesi
III. İlaçların nefron kanalına salgılama yoluyla geçişi
olaylarından hangileri gerçekleşirken böbrek hücreleri tarafından ATP harcanır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Cevap: C

7. Böbreklerin gerçekleştirdiği
I. Kanın mineral derişimini düzenlemek
II. Kanın pH’ını düzenlemek
III. Kanın ozmotik basıncını düzenlemek
olaylarından hangileri akciğerlerde de gerçekleşebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

Cevap: B

8. Üriner sistem rahatsızlığı olan bir bireyde
I. Çok az idrar çıkarma
II. Vücut sıvı dengesinin bozulması
III. Kanda pH dengesinin bozulması
olaylarından hangileri böbrek yetmezliğine ait belirtiler olabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap: E

9. Böbreğin yapısal birimi olan nefronda sodyumun geri emilmesini sağlayan hormon hangisidir?
A) Kortizol B) Adrenalin C) Aldesteron D) ADH E) Kalsitonin

Cevap: C

10. Glomerulus ile henle kulpunu saran kılcalların
I. Kan proteinine sahip olma
II. İki katlı epitel bulundurma
III. Süzülme ve geri emilim gerçekleştirme
ifadelerinden hangileri ortaktır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III

Cevap: A

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

5. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME

1. Tabloda verilen ifadelerin hangilerinin soluk alma, hangilerinin soluk verme sırasında gerçekleştiğini işaretleyiniz.

2. Aşağıdaki görselde solunum sisteminin yapısında bulunan işaretli bölümlerin adlarını yazınız.

3. Akciğer kılcal damarından geçmekte olan kanın madde miktarında görülen değişimleriyle ilgili grafikleri çiziniz.

4. Solunum hızı
I. Kanda karbondioksit miktarı artışı
II. Kan pH’ının artması
III. Omurilik soğanının uyarılması
IV. Kanda oksijen miktarının azalması
olaylarından hangilerine bağlı olarak artar?
A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

Cevap: D

5. Akciğerle alınan oksijenin vücut hücrelerine taşınması sırasında aşağıda verilenlerden hangisi en son gerçekleşir?
A) Oksijenin alyuvardaki hemoglobinle bir- leşerek oksihemoglobin oluşturması
B) Alveollere dolan havadaki oksijenin difüz- yonla akciğer kılcal damarına geçmesi
C) Plazmadaki oksijenin difüzyonla doku sıvısına geçmesi
D) Oksijence zengin kanın kalpten vücuda pompalanması
E) Doku kılcal damarında oksijenin hemoglobinden ayrılması

Cevap: C

6. Yiğit spor yapmayı seven bir gençtir. Yiğit’in yoğun egzersiz yapması sırasında soluk alıp vermesinin hızlanmasına neden olan en son olay aşağıdakilerden hangisidir?
A) Solunum merkezinin uyarılması
B) Hücrelerde karbondioksit miktarının artması
C) Kanın pH’ının düşmesi
D) Diyafram ve kaburgalar arası kasların uyarılması
E) Hücre solunumunun hızlanması

Cevap: D

7. Aşağıdakilerden hangisi bir solunum sistemi rahatsızlığı olan KOAH’ın nedenlerinden biri değildir?
A) Tütün mamullerinin kullanımı
B) Hava kirliliği
C) Toza maruz kalma
D) Genetik faktörler
E) Vücut sıvılarının bileşiminde bozulma

Cevap: E

8. Kalp ve akciğerde
I. Epitel hücre bulunması
II. Düz kas bulunması
III. Otonom sinir sisteminin kontrolünde çalışması
IV. Perikart zarının olması ifadelerinden hangileri ortaktır?
A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV

Cevap: B

9. Solunum sisteminin sağlıklı yapısının korunmasında
I. Yeterli ve dengeli beslenmek
II. Bağışıklık sistemini güçlendirmek
III. Spor yapmak
IV. Zararlı alışkanlıklardan uzak durmak ifadelerinden hangileri etkilidir?
A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

Cevap: E

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Şekilde de görüldüğü gibi böbrek üç kısımdan oluşur ve bu kısımlar şekilde yer almakta.

Şekilde kabuk yani korteks, öz yani medulla ve havuzcuk yani pelvis görülmekte.

Böbrekte yer alan bu kısımlar dıştan içe doğru bu şekilde sıralanır.

Her kısmın görevi ve yapısı farklıdır.

Şimdi böbreğin kısımlarını ayrı ayrı inceleyelim.

Kabuk (Korteks) Bölgesi

• Böbreğin kabuk yani korteks bölgesi idrarın oluştuğu önemli bir bölgedir.
• Burada proksimal ve distal tüp yer alır.
• Koyu kırmızı olan bu bölge en dıştadır.

Öz (Medulla) Bölgesi

• Böbreğin öz yani medulla bölgesi, ünlü malpighi piramitlerinin yer aldığı bölgedir.
• Bu bölge organın ortasında bulunur. Kabuk ile havuzcuğun arasındadır.
• Öz bölgesinde tuzun ve suyun geri emiliminin sağlandığı Henle kulpu yer alır.
• Henle kulpunun inen kolunda su geri emilirken, çıkan kolunda tuz geri emilir.
• Malpighi piramitleri, adından da anlaşılacağı üzere piramit şekline sahiptir.
• Bu piramitleri, öz bölgesindeki idrar toplama kanalları oluşturur.
• Kabuk bölgesinde oluşan idrar, idrar toplama kanallarına gelir.
• İdrar toplama kanalları idrarı havuzcuğa taşır.

Havuzcuk (Pelvis) Bölgesi

• Havuzcuk yani pelvis bölgesi, böbreğin en içte kalan çukur kısmıdır.
• Bu bölge çukur şeklinde bir boşluk olduğu için buna havuzcuk adı verilir.
• İdrar toplama kanallarından buraya gelen ve burada toplanan idrar üretere geçer.
• Üreter, idrarı idrar kesesine yani mesaneye getirir.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Canlıların belirli ortak özellikleri bulunmaktadır. Boşaltım, bu özelliklerden bir tanesidir. Bu doğrultuda her canlı metabolizmasında, canlılık reaksiyonları sonucunda dışarı atılması gereken artık maddeler bulunmaktadır.

İnsanda bu görevi gerçekleştiren sistem, boşaltım sistemidir. Boşaltım sistemi organları, böbrekler, idrar borusu, idrar kesesi ve üretradır. Boşaltımda bazı maddelerin zehir miktarları oldukça yüksek olduğundan bu maddeler daha az zehirli maddelere dönüştürülür. Zehirli bir madde olan amonyak, karaciğerde daha az zehirli olan üreye dönüştürülür.

Vücutta yer alan dolaşım sistemi kişinin sağlığı açısından önemli sinyaller vermektedir. Kanda taşınan birçok şey yararlıdır ve organlar tarafından tekrar tekrar kullanılabilir. Ancak bazı durumlarda bazı materyallerin dışarıya atılması gerekir. Bu durumda kanda belirli düzeylere sahiptir. Bu sahip olduğu düzeyde kişinin yaşına cinsiyetine bağlıdır. Ancak tahlil verildiğinde kan ürenin yüksek çıkmasının belirli neden bulunmaktadır. Bu nedenlere bakıldığında, öncelikli olarak böbrek yetmezliği akla gelir. Böbrek yetmezliği ciddi bir hastalıktır ve kişilerin tedavi süreçlerinde yakında ilgi ve alakalı olması gerekmektedir. Böbrek yeterince çalışamadığında yetmezlik tablosu gösterir ve kana normalden daha fazla üre salgılar.

Bu durumda böbrekler normalden fazla aktivite gösterir ve kişinin vücudunda değişiklikler gözlenmektedir. Kanda gözlenen ürenin artması sadece böbrek değil aynı zamanda karaciğer yetersizliğinden de kaynaklanmaktadır. Karaciğerde yeterli derece zararsızlaştırılmayan maddeler, üre olarak kanda sayıca fazla görünmektedir. Bu durum hayati bir önem taşır ve kandaki üre miktarının düşürülmesi gerekir. Bundan dolayı da kişilere diyaliz adı verilen uygulama önerilir ve uygulanır. Bunun amacı, kandaki ürenin uzaklaştırılarak organların işlevini düzgün bir şekilde yapmasını hedeflemektir. Organa unutmuş olduğu ya da eksiklik yaşadığı bu işlevi hatırlatmak, kişinin sağlığının korunmasına sebep olur. Bu sayede gerekli tedavinin yapılmasının ardından düzenli aralıklarda kontrol edilmesi de gerekir.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI