Damarlarımız içerisinde dolaşan kırmızı renkli sıvıya kan denir. Yetişkin bir insanda yaklaşık 4-5 litre kan bulunmaktadır. Kanın yapısını yaklaşık olarak %45 kan hücreleri ve %55 plazma denilen sıvı oluşturmaktadır. Kan plazmasının %90’ı sudan oluşurken geriye kalan %10’luk kısmında ise atık maddeler, hormonlar ve besinler (protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineral) bulunur.

Kan dokusunun görevi maddenin taşınmasını sağlamaktır. Ancak bunun yanında başka görevleri de bulunmaktadır. Kanın görevleri:

• Vücut hücrelerine gerekli besin ve oksijeni taşır.
• Vücut hücrelerinde oluşan atık maddelerin taşınmasını sağlar.
• Vücutta oluşan yaralanmalar sonrasında pıhtılaşarak kan kaybını engeller.
• Vücudun mikroplara karşı savunmasını sağlar.
• Vücut ısısının düzenlenmesini sağlar.
• Hormonların ilgili organlara iletimini sağlar.

Kanın görevleri detaylı olarak şöyle özetlenebilir.

1. Oksijeni (O₂) açığa çıkar. Açığa çıkan bu O₂ hücre dışına atılır. Kan, karbondioksiti solu­numla vücut dışına atılması için akci­ğerlere taşır.

2. Sindirim sisteminde besinlerden emilen yağlar, amino asit­ler, glikoz ve su, kanla dokulara, taşınır. Böylece hücreler için gerekli olan temel besin, enerji maddeleri ve su sağlanmış olur.

3. Kan, taşıdığı hor­monlar, vitaminler ve inorganik mad­deler aracılığıyla hücreler ve organlar arasındaki iletişimi ve düzeni sağlar.

4. Kan, çeşitli hücrelerin yardımıyla vü­cudu yabancı maddelerin, mikroorganizmaların ve toksinlerin etkisinden korur. Bu işlevi fagositoz ve vücutta su ve tuz dengesinin korunmasına yar­dım ederek tüm hücrelerin belirli bir gerginlik içinde görevlerini sürdürme­lerini sağlar.

6. Biyokimyasal tepkime­ler sonucu ortaya çıkan sıvıyı içine alır ve vücut yüzeyinden uzaklaşmasına yardım eder. Böylece vücut ısısını be­lirli sınırlar içinde sabit tutar.

7. Orga­nizmada hücrelerdeki biyokimyasal et­kinlikler sonucu ortaya çıkan asit ve bazları, tampon maddeleri (kanda bu­lunan bikarbonat, fosfat, protein ve hemoglobin) ile nötrolize eder ya da bu asit ve bazları akciğer ve böbreklere taşıyarak organizmadan uzaklaştırır.

8. Kan taşıdığı pıhtılaşma faktörleriyle gerektiğinde pıhtı oluşturur ve kan kaybını önler.

11. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI