1. ÜNİTE: 10. BÖLÜM DEĞERLENDİRME SORULARI

A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimeleri kullanarak tamamlayınız.

Cevap: 1. hareketli 2. kasnak 3. iş, enerji 4. kerpeten 5. kayıp

1. Hem öteleme hem de dönme hareketi yapan makaralara hareketli makara denir.
2. Kasnak, dönme hareketini daha uzaktaki bir noktaya kayış veya zincir yardımı ile ileten basit makinedir.
3. Bir basit makinede iş veya enerji kazancı sağlanamaz.
4. Makas ve kerpeten aynı tip kaldıraçlardır.
5. Eğik düzlemde yoldan kayıp vardır.

B. Aşağıdaki cümlelerin başına doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

Cevap: 1. Y 2. D 3. Y 4. D 5. Y

1. (Y) Kaldıraç sistemlerinin hepsinde kuvvet kazancı sağlanır.
2. (D) Sürtünmelerin ve basit makine ağırlıklarının ihmal edildiği sistemlerde kuvvet kazancı oranında yoldan kayıp vardır.
3. (Y) Günlük hayatta bazı basit makineler %100 verimle çalışabilir.
4. (D) Birbirine perçinlenmiş iki kasnak aynı yönde dönerler.
5. (Y) Vidayı sıkmak için kullanılan anahtarın kol uzunluğu artırılarak, vidanın bir turda daha fazla ilerlemesi sağlanır.

C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Günlük hayatınızda kullandığınız basit makinelere örnekler veriniz. Bu basit makinelerin kullanım amaçlarını belirtiniz.

KALDIRAÇLAR

> Yükün arada olduğu kaldıraçlar

Örnek: El arabası, ceviz kıracağı

– Kuvvetten kazanç sağlanırken, yoldan kayıp vardır.

> Kuvvetin Yük ile Destek Arasında Olduğu Kaldıraçlar

Örnek: Tenis raketi, cımbız

– Yoldan kazanç sağlanırken, kuvvetten kayıp vardır.

EĞİK DÜZLEM

Örnek: Vidalar, zikzak yollar

– Kuvvetten kazanç sağlandığı oranda yoldan kayıp gerçekleşir.

ÇIKRIK

Örnek: Kahve değirmeni, olta.

– Kuvvetten kazanç sağlanırken, iş ve enerjiden kayıp vardır.

DİŞLİ ÇARKLAR

Örnek: Bisiklet ve otomobillerde bulunan dişliler.

– Bazen hızdan bazen de kuvvet ve yoldan kazanç sağlanır.

2. Bir vidanın tahta bir blokta ilerleme miktarı nelere bağlıdır? Açıklayınız.

Cevap: Metal veya tahtadan yapılmış, iki yüzeyi birbirine birleştirmek için veya yüzeye bir cismi monte etmek için kullanılan, basit makinelere vida denir. Vidayı tahtaya veya herhangi bir yüzeye vidalamak için tornavida ile kuvvet uygulayarak döndürmek gerekir.  Vida üzerinde iki diş arası uzaklık vida adımı olarak isimlendirilir. Vidanın  tam tur atması durumunda bir vida adımı kadar ilerleme sağlanır. Bu esnada zemin vidaya  R kadarlık bir tepki kuvveti uygular.

3. Basit makinelerde kullanılan prensipler nelerdir?

Cevap: Günlük hayatta işimizi kolaylaştıran aletlere basit makineler denir. Bu basit makineler kuvvetin doğrultusunu, yönünü ve değerini değiştirerek günlük hayatta iş yapmamızı kolaylaştırır. Basit makineleri kuvvet, yol, hız veya zamandan kazanç sağlamak için kullanırız. Fakat hepsinden aynı miktarda kazanç sağlanmaz. Birinden kazanç varsa, diğerlerinden aynı oranda kayıp vardır. Örneğin; kuvvetten kazanç sağlanmışsa yoldan, zamandan ve hızdan kayıp vardır. Basit makineler ile iş veya enerjiden kesinlikle kazanç sağlanamaz, sadece iş kolaylığı sağlar. Kuvvet kazancı, yükün kuvvete oranı olarak ifade edilir

4. Desteğin uçta, yükün ortada ve kuvvetin diğer uçta olduğu kaldıraç tipine günlük hayatta kullanılan basit makinelerden örnekler veriniz.

Cevap: El arabası, ceviz kıracağı, menteşeli kapılar, gazoz açacağı, delgeç.

Aşağıdaki problemleri çözünüz.
1. Ağırlıkları 3P ve P olan cisimler ile P ağırlıklı makaralardan oluşan şekildeki sistem dengededir. Buna göre Ti, T2 ve T3 gerilmelerinin P cinsinden değerlerini bulunuz (Sürtünmeler önemsizdir.)

Cevap: T₁ = 2P   T₂ = 2P   T₃ = P

2. Eğik düzlem üzerindeki 3P ve P ağırlıklı cisimler ile P ağırlığındaki makaralardan oluşan şekildeki sistem dengededir. Buna göre; X cisminin ağırlığı kaç P kadardır? (Sürtünmeler önemsizdir. sin 30° = 0,5°)

Cevap: 3

3. 120 N ağırlığındaki K cismi ağırlıkları 30’ar N olan sürtünmesiz makaralar ve F kuvveti ile şekildeki gibi dengededir.
Buna göre;
a) F kuvvetinin büyüklüğünü

Cevap: 75 N

b) Tavana bağlı ipteki gerilmeyi (T)

Cevap: 255 N

c) Sistemin verimini bulunuz.

Cevap: % 80

4. Yarıçapları şekildeki gibi verilen kasnaklardan L ve M eşmerkezlidir. K saat ibresinin yönünde 12 devir yaptığında diğer kasnakların hangi yönde kaçar devir yapacağını bulunuz.

Cevap: L ve M saat ibresinin yönünde 24’er tur; N, saat ibresinin tersi yönünde 36 tur.

D. Aşağıdaki test sorularını çözünüz.

Ağırlığı önemsiz bir çubuk kullanılarak X cismi üç değişik şekilde dengede tutuluyor. Dengeleyici kuvvetler F^ F2 ve F3 olduğuna göre bu kuvvetler için verilen; önermelerinden hangisi ya da hangileri doğru olabilir?

Cevap: D

2.Yarıçapları sırasıyla r, 3r, r ve 2r olan K, L, M ve N dişli çarklardan oluşan sistem şekildeki gibidir. L ve M dişlileri birbirine perçinlenmiştir. K dişlisi I yönünde 6 devir yaptığında N dişlisi hangi yönde kaç devir yapar?

Cevap: C

11. SINIF TUTKU YAYINLARI FİZİK DERS KİTABI CEVAPLARI