9. Sınıf Meb Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 118 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Tasa Kuşu adlı metindeki tekerlemenin masala katkısını belirtiniz.
Cevap: Dikkat çekmek ve ilgi uyandırmak ve şaşırtıcı bir etki yaratmak için kullanılmıştır.

2. Masalın temasını ve konusunu belirtiniz.

• Tema: Kaygı
• Konu: Aşırı kaygının neden olduğu sıkıntılar

3. Masaldaki olağanüstülükleri belirtiniz.

• Tasa kuşu diye bir varlığın olması
• Tasa kuşunun Sülün kızı kanatları altına alıp bir bahçeye götürmesi
• Sülün kız tasalanınca kuşların dilinin tutulması
• Ağaçların Sülün kıza meyvelerinden vermemesi
• Sülün kız susayınca bütün bütün ırmakların kuruması
• “Oh dede” diye ak saçlı birinin ortaya çıkması, sonra bir anda yok olması
• Oh dedenin Sülün kızın dileklerini gerçekleştirmesi

4. Masal kahramanlarının kişilik özelliklerini belirleyiniz.

Sülün Kız: Aşırı kaygı duyan ve kötümserliği yüzünden pek çok sıkıntı yaşayan bir kız.
Anne: Kızının kaygılarını gidermeye çalışan, hayata olumlu bakan bir kişilik
Tasa Kuşu: Masalda avare insanlara musallat olup dünyayı zindan eden kuş olarak betimlenmiş.
Oh dede: Bir anda ortaya çıkarak Sülün kızın dileklerini gerçekleştiren ak saçlı bir ihtiyar.

5. Tasa Kuşu adlı metinde öne çıkan yapı unsurunun kurgudaki işlevini değerlendiriniz.
Cevap: Olay örgüsü, kişiler, yer ve zaman metnin yapı unsurlarıdır. Bu masalda yapı unsurlarından “olay örgüsü” öne çıkmaktadır. Olay örgüsü , olağanüstü veya gerçeğe yakın olaylardan oluşan ve metnin akışını sağlayan bir bütündür.

6. Tasa Kuşu adlı metindeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.
Açık ileti: Bir memleketin birinde Sülün kız derler bir kız varmış. Bir yanında kuşlar şakıyor yanık yanık… Bir yanında sular akıyor oluk oluk…
Örtük ileti: Masaldan çıkaracağımız derstir. Kötüler kaybeder iyiler her zaman kazanırdır.

9. Sınıf Meb Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 119 Cevabı

Türk ve dünya edebiyatındaki masallardan alınan aşağıdaki parçaları anlatım yönünden karşılaştırınız.
Cevap: Her iki masalda da sade, yalın bir dil kullanılmıştır. İki masalda da öyküleyici anlatım türü kullanılmıştır. İlk masalda halk söyleyişleri varken ikinci masalda yoktur. İlk masalda tekerleme varken ikinci masalda tekerleme ile giriş yoktur.

9. Sınıf Meb Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 123 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Şehzade ile Gulyabani adlı masalda bulunan kültürel ve mitolojik unsurları belirleyiniz.
Cevap: Hekim, Yüce Tanrı, Antik Yunan, Antik Yunan Kralı, Maymune, Cellat, İfrit, Şehzade ve Gulyabanidir.

2. “Beni koru ki Allah da seni korusun! Beni öldürme ki, Allah da senin canını almasın!” sözüyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.
Cevap: Bu sözle yapılan iyiliklerin karşılıksız kalmayacağını, iyilik yapanın iyilik bulacağını anlatıyor.

3. Masaldaki karşılaşmaları ve temel çatışmayı belirleyiniz.
Cevap: İyilik-kötülük çatışması

4. Masalın olay örgüsünü belirleyiniz.

• Kral Yunan, Hekim Rüyan‘ı huzuruna çağırtır ve kendisini öldüreceği şüphesiyle onu öldürteceğini söyler.
• Hekim Rüyan kendisini affetmesi için Kral’a yalvarır.
• Hekim ne kadar yalvarsa da Kral onu öldürmekte ısrar eder.
• Hekim son bir istek olarak evine gidip işlerini yoluna koymasını ister ve kitaplığındaki paha biçilemez sırlarla dolu bir kitabı da alıp Kral’a hediye edeceğini söyler.
• Kral adamlarıyla birlikte Hekim Rüyan’ın evine gitmesine izin verir.
• Hekimin getirdiği kitap zehirlidir ve Kral kitap yapraklarını çevirdikçe zehir kanına işlemeye başlar ve Kral ölür.
• Anlatıcı, eğer Kral Hekim Rüyan’ı affetseydi Tanrı’nın da sırası gelince onu bağışlayacağını söyler.

5. Metindeki zaman ve mekânın özelliklerini belirleyiniz.

Zaman: Masaldaki olaylar belirsiz bir zamanda geçmektedir.
Mekan: Masaldaki olaylar kralın sarayında geçmektedir.

6. Metinde anlatıcı ve bakış açısının işlevini belirleyiniz.
Cevap: III. tekil kişi ağzında anlatım vardır. Olaylar İlahi bakış açısıyla anlatılmıştır. Anlatıcı olayların öncesi ve sonrasıyla her şeyi bilir.

7. Şehzade ile Gulyabani metni ile Tasa Kuşu metnini biçim özellikleri açısından karşılaştırınız.
Cevap: Tasa Kuşu adlı metinde döşeme bölümü (tekerleme) ve dilek bölümü varken Şehzade ile Gulyabani adlı metinde bu bölümler yoktur.

9. Sınıf Meb Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 124 Cevabı

Hayvanlar birçok edebî eserde niçin insan gibi düşündürülmüş ve konuşturulmuştur? Aşağıdaki metinden hareketle tartışınız.
Cevap: İnsan gibi düşündürülüp konuşturulan hayvanların şahsında toplumda var olan insan tiplerini eleştirerek ahlaki dersler vermek amaçlanır.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 106 Cevabı

Gümüş bir dumanla kapandı her yer;
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı;
Sürüler, çimenler, sarı çiçekler,
Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı!
1. Yukarıdaki dörtlükte renkli olarak belirtilmiş kelimeleri çıkararak dörtlüğü okuyunuz. Aynı etkiyi hissettiniz mi? Bu çalışmadan hareketle bu kelimelerin türünü ve işlevini belirleyiniz.

Cevap: Renkli olarak belirtilmiş kelimeleri çıkarttığımızda şiirin anlamında daralmalar ve bozulmalar olur. Bu durum şiirin ahengini ve anlamını olumsuz etkiler. Bu kelimelerin türü sıfattır. Sıfatların metindeki işlevi betimlenen varlıklarla ilgili genel ve özel yönleri, nitelikleri ve bu niteliklerin duyularımız üzerinde yaptığı etki verilerek anlatımın daha estetik ve ahenkli olmasını sağlar.

2. Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık;
Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar.
İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık;
Biri benim, biri de serseri kaldırımlar.
İçimde damla damla bir korku birikiyor;
Sanıyorum, her sokak başını kesmiş devler…
Üstüme camlarını, hep simsiyah, dikiyor;
Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler.
Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi;
Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır.
Kaldırımlar, duyulur, ses kesilince sesi;
Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır.

a. Şiirde geçen sıfatları bulup bu sıfatların türünü belirtiniz.

• Kara: niteleme sıfatı
• kül rengi: niteleme sıfatı
• iki: sayı sıfatı
• serseri: niteleme sıfatı

b. Bulduğunuz sıfatların metindeki işlevlerini belirleyiniz.

• Kara: ismi nitelemiştir
• kül rengi: ismi nitelemiştir
• iki: sayı belirtmiştir.
• serseri: ismi nitelemiştir

3. Kardaş, senin dediklerin yok,
Halay çekilen toprak bu toprak değil.
Çık hele Anadoluya,
Kamyonlarla gel, kağnılarla gel gayrı,
O kadar uzak değil.
Yukarıdaki parçada noktalama işaretlerinin kullanılma amaçlarını belirleyiniz.

Cevap: Noktalama işaretleri, duygu ve düşüncelerimizi daha açık bir şekilde dile getirmek, tümcenin yapısını ve duraklama notalarını belirlemek , okuma ve anlamayı kolaylaştırmak , sözün vurgu ve tonlama gibi özelliklerini belirtmek için kullanılır.4. Aşağıda farklı şiirlerden alınmış dizelerdeki altı çizili kelimelerde düzeltme işareti neden kullanılmıştır?
Açıklayınız.
Tak, tak, ayak sesimi aç köpekler işitsin;
Yolumun zafer tâkı, gölgeden taş kemerler.

Cevap: Yazılışları aynı; anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur. Örneğin yukarıdaki dizelerdeki tak kelimesinin düzeltme işaretiyle yazılınca anlamı farklıdır.

tak: Tahta vb. bir şeye vurulduğunda veya silah patlayınca çıkan tok ve sert ses

tâk: Millî bayramlarda veya önemli bir olayı anmak için düzenlenen şenliklerde, geçit yapılacak caddelere geçici olarak kurulan, yazılar ve çiçeklerle süslenen kemer

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 108 Cevabı

1-6. soruları aşağıdaki şiire göre cevaplayınız.

OTUZ BEŞ YAŞ
Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder.
Dante gibi ortasındayız ömrün.
Delikanlı çağımızdaki cevher,
Yalvarmak yakarmak nafile bugün,
Gözünün yaşına bakmadan gider.
Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünürsünüz,
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?
Zamanla nasıl değişiyor insan!
Hangi resmime baksam ben değilim.
Nerde o günler, o şevk, o heyecan?
Bu güler yüzlü adam ben değilim;
Yalandır kaygısız olduğum yalan.
Hayal meyal şeylerden ilk aşkımız;
Hâtırası bile yabancı gelir.
Hayata beraber başladığımız
Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir;
Gittikçe artıyor yalnızlığımız.
Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış!
Her doğan günün bir dert olduğunu,
İnsan bu yaşa gelince anlarmış.
Ayva sarı nar kırmızı sonbahar!
Her yıl biraz daha benimsediğim.
Ne dönüp duruyor havada kuşlar?
Nerden çıktı bu cenaze? Ölen kim?
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar?
N’eylersin ölüm herkesin başında.
Uyudun uyanamadın olacak.
Kimbilir nerde, nasıl, kaç yaşında?
Bir namazlık saltanatın olacak,
Taht misali o musalla taşında.
Cahit Sıtkı Tarancı

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 109 Cevabı

1. Otuz Beş Yaş adlı şiirin ezberlenmesini kolaylaştıran unsurları örnekleyiniz.
Cevap: Bu şiirin ezberlenmesini kolaylaştıran unsurlar ölçü, kafiye, redif, aliterasyon, asonas gibi ahenk ögeleridir.

Örnek:

İlk bentteki “er” ve “ün” sesleri tam uyak; “n” sesi ise aliterasyondur.

2. Şiirdeki “Hayata beraber başladığımız / Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir” ve “Gökyüzünün başka rengi de varmış!/Geç fark ettim taşın sert olduğunu”dizelerinde anlatılmak istenenle ilgili neler söylenebilir?
Cevap: “Hayata beraber başladığımız / Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir” dizeleriyle Gençlik yıllarında her zaman beraber olduğu arkadaşlarının, dostlarının artık yanında olmadığını hepsiyle yollarının ayrıldığını ve hayatta yapayalnız kaldığını anlatmak istiyor.

“Gökyüzünün başka rengi de varmış! / Geç fark ettim taşın sert olduğunu.” dizeleriyle ise

Şair belli bir yaştan sonra artık gerçeklerin gözüne gözüktüğünü; artık hayatın tozpembeliğini aşıp gerçekleri görebildiğini anlatmak istiyor

3. Otuz Beş Yaş adlı şiirde söyleyicinin özellikleri ile ilgili neler söylenebilir?
Cevap: Otuz Beş Yaş adlı şiirde söyleyici yavaş yavaş yaşlandığının farkına varan, gençlik günlerindeki o enerjisinin ve canlılığın kalmadığını düşünen ve gittikçe ölüme yakın hisseden biridir.

4. Otuz Beş Yaş şiirinin ismi ile dize sayısı arasında nasıl bir ilgi kurulabilir? Açıklayınız.
Cevap: Şiir 35 dizeden oluşmaktadır. İnsan hayatının yarısını 35 yaş olarak düşünen şair toplam 35 dize yazarak şiirinin ismi ile dize arasında ilgi kurmuştur

5. Otuz Beş Yaş adlı şiirdeki sıfatları bularak bunların türünü ve metindeki işlevlerini belirleyiniz.

İlk bentte: delikanlı çağımızdaki: niteleme sıfatı

2.bentte:
bu: işaret sıfatı
çizgili: niteleme sıfatı
gözler altındaki mor: niteleme sıfatı
yıllar yılı dost bildiğim: niteleme sıfatı

3.bentte:
hangi : soru sıfatı
o (günler, şevk, heyecan): işaret sıfatı
bu: işaret sıfatı
güleryüzlü: niteleme sıfatı

4.bent:
hayal meyal: niteleme sıfatı
ilk: niteleme sıfatı
hayata beraber başladığımız: niteleme sıfatı

5.bent:
başka: belgisiz sıfat
her: belgisiz sıfat
bu: işaret sıfatı

6.bent:
her: belgisiz sıfat
bu: işaret sıfatı
kaçıncı: soru sfatı

7.Bent:
kaç: soru sıfatı
bir: asıl sayı sıfatı
taht misali: niteleme sıfatı
o: işaret sıfatı

6. Cahit Sıtkı Tarancı, Fransa’da öğrenciyken Fransa’nın Alman orduları tarafından işgaline tanık olmuş; Fransa’dan Cenevre’ye geçmek için tehlikeli bir yolculuğa çıkmıştır. Bu yolculuk esnasında bombalanan şehirleri, ölen insanları görmüş; ölüm korkusu benliğine yerleşmiştir.
Yukarıdaki bilgilerden yararlanılarak Otuz Beş Yaş şiiri ile şairin hayatı arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
Cevap: Cahit Sıtkı Tarancı, Fransa’da öğrenciyken Fransa’nın Alman orduları tarafından işgaline tanık olmuş, Fransa’dan Cenevre’ye geçmek için tehlikeli bir yolculuğa çıkmıştır. Bu yolculuk esnasında bombalanan şehirleri, ölen insanları görmüş, ölüm korkusu benliğine yerleşmiştir

7. Aşağıdaki şiirlerin konularına göre türlerini nedenleri ile belirtiniz.

Bu vatan toprağın kara bağrında
Sıradağlar gibi duranlarındır.
Bir tarih boyunca onun uğrunda
Kendini tarihe verenlerindir.
Orhan Şaik Gökyay

Şiirin Türü: Epik şiirdir.
Nedeni vatan, kahramanlık, cesaret gibi temaları işlemesidir.

***********

daha dokunmadan kurudu irem
çöllere bir türlü yağamıyorum
yeni bir koşunun başlangıcında
biraz deprem sonrası
biraz şehir hülyâsı
bir kalp yangınından geriye kalan
siyah gözlerine beni de götür
artık bu yerlere sığamıyorum
Nurullah Genç

Şiirin Türü: Lirik şiirdir.
Nedeni: Nedeni aşk gibi duygusal bir temayı işlemesidir.

***********

Ne atom bombası,
Ne Londra Konferansı;
Bir elinde cımbız,
Bir elinde ayna;
Umurunda mı dünya!
Orhan Veli Kanık

Şiirin Türü: Satirik Şiirdir
Nedeni: Nedeni ise bir kişiyi eleştirmesi, eleştirel bir anlatımı olmasıdır.

***********

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 110 Cevabı

Karanlıklar dağılırken sükûn ürperdi.
Her vagonda coştu yanık yanık türküler.
Masum yüzlü nefercikler bakıp gülerdi
Ellerinde, parıldayan keskin süngüler!
Al mendiller sallanarak her pencereden
Tiren kalktı yavaş yavaş bir gelin gibi.
Yeşil kırlar arasından akıp giderken
Ağaçların helecanla çırpındı kalbi!
Yusuf Ziya Ortaç, Yabancı Ellerde

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri şiirden hareketle uygun ifadelerle doldurunuz.

a. Şiirde .dörtlük nazım birimi kullanılmıştır.
b. Şiir ..13’lü hece ölçüsüyle yazılmıştır.
c. Şiirde .çapraz kafiye düzeni kullanılmıştır.
ç. Şiirde kişileştirme . ve .benzetme söz sanatlarına başvurulmuştur.

9. Hasan, halkın zevk ve anlayışını sade bir dille, hece ölçüsüyle yansıtan şiirleri beğendiğini söylemektedir. Buna göre Hasan’ın aşağıdaki şiirlerden hangisini beğendiği söylenemez?

Cevap: E

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 111 Cevabı

10. Her gün aynı manzara sıkıyor bizi niçin?
Önünde yapayalnız dursan bile şimdilik,
Cevdet Kudret Solok, Seyahat
Yukarıdaki dizelerle
I. için seni çekecek
II. yollar seni bir sabah
III. saracak iplik iplik,
IV. bir gün seyahat için.
bu parçalar kullanılarak sarmal uyak düzeni oluşturulmak istense son iki dizenin sıralanışı aşağıdakilerden hangisi olur?
A) I-IV ve II-III
B) II-III ve I-IV
C) III-I ve II-IV
D) III-I ve IV-II
E) IV-I ve II–III

Cevap: B

11. Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle!
Bir yaz günü geçtik Tuna’dan kaafilelerle
Şimşek gibi bir semte atıldık yedi koldan,
Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan.
Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Niteleme sıfatı kullanılmıştır.
B) Belgisiz sıfat kullanılmıştır.
C) Sayı sıfatı kullanılmıştır.
D) Bir ismi birden fazla sıfat nitelemiştir.
E) İşaret sıfatı kullanılmıştır.

Cevap: E

12. I. Alıntılarda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur. (Üç Nokta)
II. Tarihlerde gün, ay, yılı gösteren sayıları ayırmak için konur. (Nokta)
III. Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur. (Virgül)
IV. Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtmek için kullanılır. (Yay Ayraç)
V. Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur. (Kesme İşareti)
Yukarıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen noktalama işaretiyle uyuşmamaktadır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Cevap: D

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 112 Cevabı

13. “Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.” dizesinde şair “ben” sözünü kullanarak hangi edebî sanattan yararlanmıştır?
A) Kişileştirme B) Benzetme C) İstiare D) Mecazımürsel E) İntak

Cevap: D

14. Aşağıda verilen tanılayıcı dallanmış ağaçtaki bilgilerden bazısı doğru, bazısı yanlıştır. İlk ifadeden başlayıp, cevap oklarını takip ederek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap: Doğru çıkışa siz de yönelebilirsiniz.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 114 Cevabı

Hazırlık

1. Olayların abartılarak ve olağanüstü ögeler kullanılarak anlatılmasının nedenlerini tartışınız.
Cevap: Bunun nedeni dikkat çekmek, okurun veya dinleyenin ilgisini canlı tutmaktır.

2. Okuduğunuz veya dinlediğiniz bir masalın sizi etkileyen yönlerini belirtiniz.
Cevap: Olağanüstü özellikte kişi ve olayların olması, ders vermesi, iyilerin mutlaka kazanması, akıcı anlatımın olması vb.

3. Aşağıdaki görsellerle ilgili neler söyleyebilirsiniz?
Cevap: Masalsı bir dünyayla ilgili görsellerdir.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 102 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

Metni Anlama ve Çözümleme
1. “Bütün işin gücün yaşamak olacak.” sözüyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.
Cevap: “Hiçbir beklentiye girmeden, karşılık beklemeden” yaşanması gerektiği anlatılmıştır.

2. Yaşamaya Dair adlı şiirde dikilmesi istenen ağaç olarak niçin “zeytin” seçilmiştir? Açıklayınız.
Cevap: Zeytin ağacı uzun ömürlü ve dayanıklı olduğu için binlerce yıl yaşayabilen ve Anadolu’da “ölmez ağacı” olarak bilinen bir ağaçtır. Bu yüzden şair zeytin ağacını seçmiştir.

3. Şiirde ölümsüzlüğe ulaşmanın yolu olarak gösterilen nedir? Açıklayınız.
Cevap: Şiirde başkaları için fedakarlıkta bulunmak, başkalarını yaşatmak için yaşamak düşüncesi ölümsüzlüğe ulaşmanın yolu olarak gösterilmiştir.

4. Şiirde söyleyici ile hitap edilen kişi arasındaki ilişkiyi belirleyiniz.
Cevap: Şiirdeki söyleyici yaşamayı ciddiye alan, yaşama tutkuyla bağlı biridir. Hitap ettiği kişi de yaşama dört elle ve tutkuyla sarılmasını istediği kişilerdir.

5. Yaşamaya Dair adlı şiirin temasını belirleyiniz.
Cevap: Şiirin teması “yaşama sevgisi”

6. Yaşamaya Dair adlı şiirdeki evrensel değerleri belirleyiniz.
Cevap: Yaşamı sevmek, başkaları için fedakarlık yapmak, beklentiye girmemek, insanlığı sevmek, çalışmak

1. Etkinlik
a. Yaşamaya Dair adlı şiirdeki ahenk unsurlarını belirleyiniz.
Cevap: Nazım Hikmet denince akla öncelikle ölçüsüz, yerine göre sık ve seyrek uyaklar, uzun dizelerin ardından gittikçe kısalan kırık dize kümeleri gelir.

b. Yaşamaya Dair adlı şiirdeki imgeleri ve söz sanatlarını belirleyiniz.
Cevap: Bu şiirde serbest nazım özelliklerini görüyoruz. Şiirde belli bir ölçü ve uyak düzeni yoktur. Ahenk kafiye ve rediflerden daha çok kelime ve cümle tekrarları (..hem de… hem de; yaşamayı ciddiye alacaksın… vb) aliterasyon ve asonanslarla sağlanmıştır.

İkinci ve üçüncü birimde “in” sesleri kafiyeyi oluşturan seslerdir.

Tema: Yaşama sevgisi

SÖZ SANATLARI:

“büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın bir sincap gibi mesela” dizelerinde teşbih (benzetme) sanatı vardır.
“hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için /hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken,/hem de en güzel en gerçek şeyin” dizelerinde “hem de “bağlacının tekrarıyla tekrir sanatı yapılmıştır.

Epik Şiir – Lirik Şiir – Satirik Şiir – Didaktik Şiir – Pastoral Şiir

Kaldırımlar: Lirik Şiir
Yayla Dumanı:: Patoral Şiir
Akıncı: Epik Şiir
Kızılırmak Kıyıları: Satirik Şiir
Yaşamaya Dair: Didaiktik Şiir

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 103 Cevabı

Bir gün dolu dizgin boşanan atlarımızla
Yerden yedi kat arşa kanatlandık o hızla…

• Edebî sanat: Mübalağa(Abartma), İkinci dizede ise akıncıların ruhu kuşlara benzetilmiş ve kapalı istiare yapılmıştır.
• Açıklama: Bir olayın olduğundan daha çok gösterilmesi mübalağadır. İstiare, benzetmenin iki temel öğesinden sadece birinin (sadece benzeyen ya da sadece kendisine benzetilen) kullanılmasıyla yapılan edebî sanattır.

*************

Ilık karanlık şarkı söylerdi,
Ay ışığı öperdi susamış toprağı.

• Edebî sanat: Teşhis (kişileştirme
• Açıklama: Ilık karanlık ve ay ışığına insani bir özellikler kazandırılmıştır.

*************

Uzanıverse gövdem, taşlara boydan boya;
Alsa buz gibi taşlar alnımdan bu ateşi.

• Edebî sanat: Teşbih(benzetme)
• Açıklama: Taşlar buza benzetilmiştir

*************

İstanbul konuşması
En saf, en ince bize

• Edebî sanat: Mecaz-ı Mürsel (ad aktarması)
• Açıklama: İstanbul konuşması denilerek Türkçe kastedilmiştir.

*************

b. Edebî sanatların şiire katkısını bu örneklerden hareketle açıklayınız.

Cevap: Edebi sanatlar şiiri imgeli, sanatlı ve estetik bir hale getirir, anlatımı güçlendirir ve etkileyiciliği sağlar.

**********

Beni içerine aldın ağ gibi,
Doldun gözlerime bir rüya gibi;
Ben de güneş gibi, yüce dağ gibi
İçinde kaybolsam yayla dumanı!

a. Yukarıdaki dörtlükte geçen teşbihleri bulunuz.

“ağ gibi, rüya gibi, güneş gibi, dağ gibi” ifadelerinde teşbih vardır.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 104 Cevabı

Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?

Bin gemle bağlanan yağız at şâha kalkıyor,
Gittikçe yükselen başı Allah’a kalkıyor

yahut, kocaman gözlüklerin,
beyaz gömleğinle bir laboratuvarda
insanlar için ölebileceksin,

İçimde damla damla bir korku birikiyor;
Sanıyorum, her sokak başını kesmiş devler…
Üstüme camlarını, hep simsiyah, dikiyor;
Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler.

Öyle dalmış ki yüzyıllar süren uykusuna,
Uyandırmazsan,
Uyanacak değil.

a. Yukarıdaki dizelerde yer alan imgeleri bularak tabloya yazınız.

İmge Çağrıştırdığı Anlam
Şakaklarına kar yağması Saçların beyazlaması

Yüzdeki kırışıklıklar Çizgili yüz

b. Bu imgelerin sizde çağrıştırdığı anlamları karşılarına yazınız.

İmge: Kocaman gözlükler, beyaz gömlek

Çağrıştırdığı Anlam: Labaratuvar ortamında insanlık için çalışan bilimsel çalışma yapan insanlar

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Sayfa 105 Cevabı

ELSA’NIN GÖZLERİ
Öyle derin ki gözlerin içmeye eğildim de
Bütün güneşleri pırıl pırıl orada gördüm
Orada bütün ümitsizleri bekleyen ölüm
Öyle derin ki her şeyi unuttum içlerinde
Uçsuz bir denizdir bulanır kuş gölgelerinde
Sonra birden güneş çıkar o bulanıklık geçer
Yaz meleklerinin eteklerinden bulutlar biçer
Göklerin en mavisi buğdaylar üzerinde
Karanlık bulutları boşuna dağıtır rüzgâr
Göklerden aydındır gözlerin bir yaş belirince
Camın kırılan yerindeki maviliğini de
Yağmur sonu semalarını da kıskandırırlar.
……………………………
Ben bu radiumu bir pekbilent taşından çıkardım
Benim de yandı parmaklarım memnu ateşinde
Bulup yeniden kaybettiğim cennet ülke
Gözlerin Peru’mdur benim Golkond’um, Hindistan’ım
Kâinat paramparça oldu bir akşam üzeri
Her kurtulan ateş yaktı üstünde bir kayanın
Gördüm denizin üzerinde parlarken Elsa’nın
Gözleri Elsa’nın gözleri Elsa’nın gözleri.
Louis Aragon, Aşk Şiirleri, Türkçesi: Orhan Veli, Yayıma Hazırlayan: Fahri Özdemir
Elsa’nın Gözleri adlı şiiri Yayla Dumanı, Kaldırımlar, Kızılırmak Kıyıları, Yaşamaya Dair adlı metinlerle tür, biçim, üslup ve içerik açısından karşılaştırınız.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 94 Cevabı

1. Kızılırmak Kıyıları adlı şiirin temasını belirtiniz.
Cevap: Şiirin teması Anadolu’yu olduğundan farklı gösteren aydınlara bir çağrı olarak “Anadolu ve Anadolu’nun gerçeğidir.

2. “Çağlayan ne, / Akan kim, / Kızılırmak değil.” dizelerinde “çağlayan ne”, “akan kim” sözüyle şairin neleri ifade ettiğini belirtiniz.
Cevap: Bu ifadelerle sefaletle boğuşan Anadolu köylüsü anlatılmıştır.

3. Parça parça yarılmış öküz ardında,
Parmağı üç pare, tırnağı ak değil.
Utanır elin ayağın,
Korkarsın yakından görsen,
Eli el değil, ayağı ayak değil.
Bu bentte şair, Anadolu insanını nasıl betimlemiştir? Açıklayınız.
Cevap: Şaire göre Anadolu insanın elleri çatlamış, parmakları morarmıştır.

4. Şiirin son bendinde “Geçmiş zamanlar geleceklerden parlak değil.” dizesiyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.
Cevap: Anadolu’nun ve Anadolu insanının kaderinin geçmiş zamanlardan daha iyi olmayacağını anlatmak istiyor.

5. Kızılırmak Kıyıları adlı şiirde anlatılan Anadolu ile bugünkü Anadolu’yu kendi hayatınız ve çevrenizden hareketle karşılaştırıp sosyal ve kültürel bakımdan değerlendiriniz.
Cevap: Şiirde anlatılan Anadolu bazı aydınlar tarafından olduğundan farklı gösterilen, aslında ihmal edilmiş, sefalatle boğuşan insanların olduğu bir yerdir. Bu bilgiler ışığında bugünkü Anadolu sizce sosyal ve kültürel bakımdan nasıldır? Yorumu size bırakıyoruz.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 95 Cevabı

Aşağıdaki metinlerin dil ve anlatım yönünden farklarını belirleyiniz.
Cevap: Uçun Kuşlar adlı şiirde ahenkli, sanatlı, şiirsel bir dil ve anlatım kullanılmıştır.

Mehmet Kaplan’a ait metinde ise dil göndergesel işlevde olup, sade ve açık bir anlatıma sahiptir.

Şiirde anlam çağrışıma açıktır. Verilen düz yazıda ise anlam çağrışıma açık değildir.

Uçun Kuşlar
Uçun kuşlar, uçun doğduğum yere;
Şimdi dağlarında mor sünbül vardır.
Ormanlar koynunda bir serin dere,
Dikenler içinde sarı gül vardır.

O çay ağır akar, yorgun mu bilmem?
Meh-tâbı hasta mı, solgun mu bilmem?
Yaslı gelin gibi mahzûn mu bilmem?
Yüce dağ başında siyâh tül vardır.

Orda geçti, benim güzel günlerim;
O demleri anıp bu gün inlerim.
Destân-ı ömrümü okur dinlerim,
İçimde oralı bir bülbül vardır.

Uçun kuşlar, uçun burda vefâ yok;
Öyle akarsular, öyle hava yok;
Feryâdıma karşı aks-i sedâ yok;
Bu yangın yerinde soğuk kül vardır.

Hey Rızâ, kederin başından aşkın,
Bitip tükenmiyor elem-i aşkın,
Sende -deryâ gibi- dâimâ taşkın,
Dâimâ çalkanır bir gönül vardır.

Rıza Tevfik Bölükbaşı

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 81 Cevabı

Aşağıdaki şiirde “ay” sözcüğünü geceleyin gökyüzünde görülen, Dünya’nın uydusu anlamıyla okuyunuz. Sonra da aynı sözcüğü ünlem sözü olarak korku, sevinme, can sıkıntısı, bıkkınlık gibi çeşitli duyguları yansıtacak biçimde okuyunuz. İki okuyuş arasındaki farkın anlamı etkileyip etkilemediğini belirtiniz.

AY KARANLIK
Maviye
Maviye çalar gözlerin,
Yangın mavisine
Rüzgârda âsi,
Körsem,
Senden gayrısına yoksam,
Bozuksam,
Can benim, düş benim,
Ellere nesi?
Hadi gel,
Ay karanlık…
(…)
Ahmed Arif

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 82 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

1. “Gözüne mil çekilmiş bir âmâ gibi evler”, “Yolumun zafer tâkı, gölgeden taş kemerler” dizelerindeki altı çizili kelimelerin anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu sözlükten kontrol ediniz.
mil çekilmek: Birinin gözlerini kızgın mille kör etmek (mil:Türlü işlerde kullanılmak için yapılan ince ve uzun metal çubuk) ama: Görme engelli, kör
tâk: Şenliklerde sokaklara kurulan süslü kemer, şenlik kemeri
kemerler: Mimaride; İki sütun veya ayağı birbirine üstten yarım çember, basık eğri, yonca yaprağı vb. biçimlerde bağlayan ve üzerine gelen duvar ağırlıklarını, iki yanındaki ayaklara bindiren tonoz bağlantı

2. Kaldırımlar adlı şiirin temasını belirleyiniz.
Cevap: Yalnızlık / Geçmişe özlem.

3. “Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi /Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır” dizeleriyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.
Cevap: Şair bu dizelerle dikkatleri kaldırımlara çeker ve adeta onlara sığınır. Nitekim kaldırımları çilekeş yalnızların annesine benzetir. Bu bir çeşit sığınma psikolojisinin dışa vurumudur. Kaldırımların, ‘içinde yaşamış bir insan’ olduğunu ifade eden şair, bu dörtlükte kendisini tamamen kaldırımlarla özdeşleştirir.

4. Şiirdeki açık ve örtük iletileri belirleyiniz.

Açık ileti:

Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında;
Yürüyorum, arkama bakmadan yürüyorum.
Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık

Örtük ileti:

Yolumun karanlığa saplanan noktasında,
Sanki beni bekleyen bir hayal görüyorum.

Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar.
İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık;

5. “Kaldırımlarda şairin içinde bulunduğu dekor, neresi olduğu belirtilmeyen büyük bir şehrin sokaklarıdır. Şiir, şairi bu dekor ortasında gösteren bir mısra ile başlıyor:
Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında.
Şairin hareket halinde olmasına rağmen, bir dehlizi andıran bu dar, karanlık ve kapalı dekor devam eder. Kaldırımlar ve sokak kelimelerinin sık sık tekrarlanmasıyla bu kasvetli mekân, bir musallat fikir, daha doğru bir deyişle, şairin hayatına şekil veren bir kader haline geliyor. Onun dünyası bu dar ve karanlık sokaklardan ve kaldırımlardan ibarettir.

Mehmet Kaplan, Şiir Tahlilleri

Yukarıdaki metinde Mehmet Kaplan, Necip Fazıl Kısakürek’in Kaldırımlar şiiriyle ilgili görüşlerini dile getirmektedir. Metindeki görüşlerle kendi düşüncenizi karşılaştırınız.

Cevap: Kaldırımlar şiirinde şair iç dünyasındaki yalnızlık, korku ve ölüm gibi duygularını gece karanlığında büyük bir şehrin uzayıp giden kaldırımlarıyla ve bu kaldırımlarda yaptığı yolculuktaki gözlemleriyle somutlaştırmıştır.

Nasıl da çınlıyor kulaklarım,
Dağlar, ormanlar sürükleniyor sularla…
Coşkun Ertepınar

Nasıl da çınlıyor kulaklarım,
Dağlar, ormanlar sürükleniyor sularla…
Coşkun Ertepınar

a. Yukarıdaki dizelerde asonansları ve aliterasyonları bulunuz.
Cevap: Asonans: En çok tekrar eden sesler “a, ı”
Aliterasyon: “l” ünsüzüyle aliterasyon yapılmıştır.

b. Dizelerdeki asonans ve aliterasyonların şiire katkısını belirtiniz.
Cevap: Dizedeki asonans ve aliterasyonlar şiirin ahenkli olmasını sağlıyor.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 83 Cevabı

Burcu burcu yayla kokar, ellerin
Türkü türkü, mâni mâni dillerin
Dilâver Cebeci

“lerin” redif; “l” yarım kafiye

sahici mi elinden tuttuğum o kartal kanadı
sen tuttun acıdan benim ellerim kanadı
Turgut Uyar

Cevap: “kanadı” cinaslı kafiye

Hâtırası bile yabancı gelir.
Hayata beraber başladığımız
Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir;
Cahit Sıtkı Tarancı

Cevap: Redif yok, “-ir” tam kafiyedir.

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle!
Bir yaz günü geçtik Tuna’dan kaafilelerle…
Yahya Kemal Beyatlı

Cevap: “lerle” zengin kafiye

a. Yukarıdaki şiirlerin kafiyelerini bulunuz.

Cevap: Şiirlerin kafiye türleri de yukarıda verildi

b. Şiirlerde kullanılan kafiyelerin türlerini kutucuklara yazınız.

Cevap: Şiirlerin kafiye türleri de yukarıda verildi

Ne sabahı göreyim, ne sabah görüneyim;
Gündüzler size kalsın, verin karanlıkları!
Islak bir yorgan gibi, sımsıkı bürüneyim;
Örtün, üstüme örtün, serin karanlıkları.

a. Yukarıdaki dizelerde ölçüyü ve durakları bulunuz.
14’lü hece ölçüsüyle yazılmıştır. Durakları 7+7

b. Ölçü ve durağın şiire katkısını ifade ediniz.

Cevap: Ölçü şiirde ritim ve ahengi sağlar. Hece ölçüsünde durak, dizelerde müzikalitenin, şiirin tümünde bir iç ahengin doğmasını sağlar.

Ne arzum, ne emelim,
Yaralanmış bir elim,
Ben gurbette değilim,
Gurbet benim içimde!
Kemalettin Kamu
a. Yukarıda verilen dizelerdeki “el” sözcüğünü iki ayrı anlama (organ adı, yabancı) gelebilecek şekilde ayrı ayrı okuyunuz.

b. Okuyuşunuzdan hareketle doğru telaffuzun şiirin anlamına sağladığı katkıyı değerlendiriniz.

Cevap: Doğru telaffuz anlam değeri katar, anlamın kavranmasını kolaylaştırır, duyguları belirginleştirir.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 84 Cevabı

Hece Ölçüsü – Aruz Ölçüsü – Serbest Ölçü

Şiirler ( İLK ŞİİR SERBEST ÖLÇÜSÜ, 2.Sİ HECE ÖLÇÜSÜ, 3.SÜ ARUZ ÖLÇÜSÜ)
Kardaş, senin dediklerin yok,

Halay çekilen toprak bu toprak değil. SERBEST ÖLÇÜ
Çık hele Anadoluya,
Kamyonlarla gel, kağnılarla gel gayrı,
O kadar uzak değil.
Gümüş bir dumanla kapandı her yer;
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı; HECE ÖLÇÜSÜ
Sürüler, çimenler, sarı çiçekler,
Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı!

Cennette bugün gülleri açmış görürüz de ARUZ ÖLÇÜSÜ
Hâlâ o kızıl hâtıra titrer gözümüzde!

a. Yukarıdaki şiirlerin ölçü türlerini tablo üzerine işaretleyiniz.

Cevap: “Kilim” şiirinde ç sesinin sürekli yinelenmesi şiirin anlamını güçlendiriyor. Sesteki sivrilik, tizlik, anlamdaki olumsuzluğa katkıda bulunuyor, pekiştiriyor: “Çiğnenir -çok çiğ çağ- ayaklar altında yabansı.

b. Kullanılan ölçü türlerinin şiirlere katkısını açıklayınız.

KİLİM
(…)
Sakladığım baharlar nerde bu kilim için,
Nerde yıllarca önce, ben sana…
Ne yaptın baharları, baharsız çok çiğ, topraklarda…
Çok çiğ, çiçek –hiç yok– hani bu kilimde?
Hani beyaz, beyaz, beyaz… Beyazları ne yaptın?
Çok çiğ bu kızgın yaz, çiğ bu karakış!
Bâri biraz kışlarda… Çıplak, çok çiğ!
Çok çiğ bu çığlık, bu en bol renk: Kara! Ben sana
Hiç kara koyma demiştim, nerden düştü, çok çiğ
(…)
Çok çiğ kesik öksürük, çiğ çatlak çağıltı.
(…)
Behçet Necatigil

a. Yukarıdaki şiiri bir arkadaşınıza yüksek sesle okutunuz.

b. Şiirdeki “ç” seslerinin telaffuzunun şiirin içeriğini yansıtmadaki rolünü tartışınız.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 85 Cevabı

Biz dalgalar, fırtınalar kahramanı yiğitleriz.
Ufuklardan ufuklara haber sorar, gezeriz.
Güneşlerde uyuklayan yamaçları,
Kalbi durgun tarlaları bıraktık.
Gölge veren ağaçları
Sevmiyoruz biz artık.
Sevgilimiz,
Ey deniz!
İşte biz:
Nihayetsiz
Mavilikler yolcusu!
Ruhumuzun kardeşidir
Güneşlerde parlayan bu yeşil su.
Bayrağımız yeşil sular ateşidir.
Biz bayrağın fedaisi sayısız Türk genciyiz.
Biz hilale şan arayan korku bilmez gemiciyiz.
Ey vatandan müjdelerle bize kadar gelen rüzgâr!
O sarışın sahillerde kara gözlü genç kızlar,
Yaz gecesi mehtap ile konuşurken,
Doğru söyle, sordular mı bizleri?..
Nasıl cevap verdi gökten
Gemimizin rehberi,
O vefakâr
Yıldızlar?..
Poyraz var;
Yelken dolar.
Gemi sanki kanatlı!
Enginlerde pembe güneş
Gülümserken bu yolculuk ne tatlı!
Çal sazını kalenderce yiğit kardeş!
Nağmelerin yorulmayan dalgalardan bahtiyar.
Gönderelim bu ahengi o sevgili yurda kadar…
Enis Behiç Koryürek

a. Yukarıdaki şiirin ahenk ve şekil özelliklerini belirleyiniz.

GEMİCİLER

– yiğitleriz.

– gezeriz.

-yamaçları,

-bıraktık.

-ağaçları

– artık.

-Sevgilimiz,

-Ey deniz

Bu bölümdeki kafiye ve redifler:

“iz” tam uyak;

“-ları” redif,

“-aç” tam uyak

“-tık” zengin uyak

“-iz” tam uyak

Bu bölümün kafiye ve redifleri:

“-iz” tam uyak

“-su” tunç uyak

“-idir” redif; “”eş” tam uyak

“-yiz” redif; “-ci” tam uyak

“-ar” tam uyak

“-en” tam uyak

“-i” redif; “er” tam uyak

“-ar” tam uyak

-var;

– dolar. –

– kanatlı!

-güneş –

-tatlı! –

– kardeş!

-bahtiyar.

– kadar…

Bu bölümün kafiye ve redifleri

“-ar” tam uyak

“-lı” redif; “-at” tam uyak

“-eş” tam uyak

“-ar” tam uyak

b. Bu şiirde dizelerin uzunluğu kısalığı aracılığı ile içeriğin görsel olarak şiirin şekline nasıl yansıtıldığını açıklayınız.

Cevap: Bu şiir uzun-kısa dizelerle şiirin içeriği görsel olarak şiirin şekline yansımıştır.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 86 Cevabı

Sarmal kafiye Kafiye

Belki rüyâlarındır bu tâze açmış güller, (a)
Bu yumuşak aydınlık dalların tepesinde, (b)
Bitmeyen aşk türküsü kumruların sesinde, (b)
Rüyâsı ömrümüzün çünkü eşyaya siner (a)
Ahmet Hamdi Tanpınar

***************

Düz Kafiye

Ben de duman olsam senin yerine, (a)
Dağılsam dağların şu mahşerine; (a)
Güzelin saçına ve gözlerine (a)
Ben girsem, ben dolsam yayla dumanı! (b)
Ömer Bedrettin Uşaklı

***************

MANİ TİPİ Kafiye

Bu dağlar mı o dağlar (a)
Top sesleriyle çağlar, (a)
O kanlı mâcerâyı (b)
Söyler, söyler de ağlar. (a)
Hüseyin Suad Yalçın

a. Yukarıdaki şiirlerin kafiye örgüsünü tespit ederek tablodaki uygun yerlere örnekteki gibi yazınız.

Cevap: Cevabı yukarıda verildi

b. Kafiye örgüsünün şiire katkısını yukarıdaki örneklerden hareketle ifade ediniz.

Cevap: Kafiye örgüsü şiirde ahengi ve müzikaliteyi sağlar.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 87 Cevabı

Hazırlık
Aşağıdaki dizeler sizde ne gibi çağrışımlar yapmaktadır? Açıklayınız.

Baharı seller götürdü boğuldu yaz
Kırıldı kristal vakitler güz kadehi
Sezai Karakoç, Kış

Cevap: Kış mevsimini çağrıştırıyor

Bütün renkler aynı hızla kirleniyordu,
Birinciliği beyaza verdiler.
Özdemir Asaf, Jüri

Cevap: Bütün değerlerin yozlaştığı, kirlendiği günümüzde en çok dürüstlük, doğruluk ve erdem bozuluyor.

Ilık karanlık şarkı söylerdi,
Ay ışığı öperdi susamış toprağı.
Kemanlar inler…
Neyler duâ eder,
Ve güzel sesler avuturdu her derdi.
Halide Nusret Zorlutuna, Urfa Geceleri

Cevap: Bir yaz gecesinde çok sıcak ve kurak iklime sahip bir yerdeki eğlence ortamını çağrıştırıyor.

Seçkin bir kimse değilim
İsmimin baş harflerinde kimliğim
Bağışlanmamı dilerim
A. Cahit Zarifoğlu, Sultan

Cevap: Allah’ın büyüklüğü karşısında kendini sıradan, günahkar ve ACiZ hisseden birinin bağışlanyı dilemesini çağrıştırıyor

Ağlamadan
dillerim dolaşmadan
yumruğum çözülmeden gecenin karşısında
şafaktan utanmayıp utandırmadan aşkı
üzerime yüreğimden başka muska takmadan
konuşmak istiyorum.
İsmet Özel, Mazot

Cevap: Duygularını samimi, akıcı bir şekilde anlatmak açığa vurmak isteyen birini çağrıştırıyor

Bulutların çıkınında
Mis kokulu güvercinleri gökyüzünün
Çıldırtırlar insan gözlü kedileri
Ay doğar kuyulara yalınayak
Telgrafın tellerinde gemi leşleri
Oktay Rifat, Perçemli Sokak

Cevap: Gerçeküstülüğü, akıl ve mantıkla izahı zor birtakım durumları, şairin bilinçaltının dışavurumunu çağrıştırıyor.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 90 Cevabı

Metni Anlama ve Çözümleme

1. Akıncı adlı şiirde çocuklar gibi şen olanlar kimlerdir, bunların mutluluklarının sebebi nedir? Açıklayınız.

Cevap: Çocuklar gibi şen olan akıncılardır. Mutluluklarının sebebi büyük bir orduyu yenmeleridir.

2. Şiirdeki olağanüstü ögeleri belirleyerek bunların anlatıma katkısını belirtiniz.

Cevap: Yerden yedi kat arşa kanatlandık ifadelerinde olağanüstülük vardır. Bu dizede akıncıların ruhu kuşlara benzetilmiş ve kapalı istiare yapılmıştır.

Şimşek gibi bir semte atıldık yedi koldan

Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan

dizelerinde Türk atlarının şimşek kadar hızlı olduğu belirtilmiştir. Olağanüstü ögeler sözün anlatım gücünü ve etkileyiciliğini artırmıştır.

3. Dördüncü beyitte “dolu dizgin boşanan atlar” ifadesiyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.

Cevap: Atı, dizginini gevşetip son hızla koşturarak, çok hızlı sürerek, son hızla gitmesi anlatılmaktadır.

4. Şiirde nasıl bir savaş ortamı tasvir edilmiştir? Açıklayınız.

Cevap: Şiir geçen “Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik!” dizelerinde sayıca az olan Türk akıncılarının kendilerinden sayıca çok fazla olan büyük bir orduyla savaştığı, doludizgin ilerleyen atların, sonunda zafer mutluluğunun olduğu bir savaş ortamı tasvir edilmiştir.

5. Akıncı adlı şiirdeki millî ve manevi değerleri belirleyiniz.

Cevap: Vatan sevgisi, fetih ve akıncılık, din ve vatan uğruna ölenlerin şehitlik mertebesine yükselmesi şiirdeki milli ve manevi değerlerdir.

6.

2. Şiirdeki olağanüstü ögeleri belirleyerek bunların anlatıma katkısını belirtiniz.

Cevap: Yerden yedi kat arşa kanatlandık ifadelerinde olağanüstülük vardır. Bu dizede akıncıların ruhu kuşlara benzetilmiş ve kapalı istiare yapılmıştır.

Şimşek gibi bir semte atıldık yedi koldan

Şimşek gibi Türk atlarının geçtiği yoldan

dizelerinde Türk atlarının şimşek kadar hızlı olduğu belirtilmiştir. Olağanüstü ögeler sözün anlatım gücünü ve etkileyiciliğini artırmıştır.

3. Dördüncü beyitte “dolu dizgin boşanan atlar” ifadesiyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.

Cevap: Atı, dizginini gevşetip son hızla koşturarak, çok hızlı sürerek, son hızla gitmesi anlatılmaktadır.

4. Şiirde nasıl bir savaş ortamı tasvir edilmiştir? Açıklayınız.

Cevap: Şiir geçen “Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik!” dizelerinde sayıca az olan Türk akıncılarının kendilerinden sayıca çok fazla olan büyük bir orduyla savaştığı, doludizgin ilerleyen atların, sonunda zafer mutluluğunun olduğu bir savaş ortamı tasvir edilmiştir.

5. Akıncı adlı şiirdeki millî ve manevi değerleri belirleyiniz.

Cevap: Vatan sevgisi, fetih ve akıncılık, din ve vatan uğruna ölenlerin şehitlik mertebesine yükselmesi şiirdeki milli ve manevi değerlerdir.

Akıncı – Kaldırımlar

• Tür: ŞİİR ŞİİR
• Biçim: BEYİTLER(GAZEL) DÖRTLÜK(SERBEST)
• Üslup: Sanatlı süslü Sade akıcı
• İçerik: Tarihin Şanlı Akıncıları Yalnızlık

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 91 Cevabı

Aşağıdaki metinlerin konularını belirleyiniz.

Cehennem olsa gelen, göğsümüzde söndürürüz;
Bu yol ki Hak yoludur, dönme bilmeyiz, yürürüz!
Düşer mi tek taşı, sandın, harîm-i nâmûsun?
Meğerki harbe giren son nefer şehîd olsun.
Mehmet Akif Ersoy, Berlin Hâtıraları

Cevap: Vatan için birlik ve beraberlikle sonuna kadar mücadele edileceği

Çarh bozulmuş dünya ıslah olmuyor
Ehli fukaranın yüzü gülmüyor
Ruhsati de dediğini bilmiyor
Yazı belli değil hat belli değil
Ruhsatî

Cevap: Yozlaşmış, bozulmuş dünya ve toplum düzenine eleştiri

Yağmur yağar mor sünbüller bitirir
Yel estikçe kokuların yetirir
Sarı çiçek sarvan kurmuş oturur
Karışmış güllere çimenin dağlar
Karacaoğlan

Cevap: Baharla birlikte tabiatta meydana gelen değişimler

Bir gün gelir de unuturmuş insan
En sevdiği hatıraları bile
Bari sen her gece yorgun sesiyle
Saat on ikiyi vurduğu zaman
Beni unutma
Ümit Yaşar Oğuzcan, Beni Unutma

Cevap: Şairin unutulmama isteği

Güzel dil, Türkçe bize,
Başka dil, gece bize.
İstanbul konuşması
En saf, en ince bize.
Ziya Gökalp, Lisan

Cevap: Türkçenin güzelliği

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Meb Yayınları 2. Ünite Hikaye Sayfa 61 Dilbilgisi Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 61 Cevabı

1. • İşsiz, güçsüz kaldığım gurbet ellerinde köşe pencerem, kendimce Abdülhak Hamid’in “Kürsü-i tema- şa”sı yerine geçerdi.
• Deniz, Bozburun’a doğru başını almış gidiyor. Uzaklarda görünen, İstanbul’un neresi kim bilir? Sesler neden gelmiyor?
• Bunlarla bir yeşil meydanın kenarına varır, bunları bir ufacık ağacın altına çığırtkan kafesiyle bırakırlar, ağacın her dalına ökseleri bağlarlardı. Hür kuşlar, kafesteki çığırtkan kuşun feryadına, dostluk, arkadaşlık, yalnızlık sesine doğru bir küme gelirler.
Yukarıdaki parçalarda bulunan isimleri türlerine göre gruplandırarak aşağıdaki tabloda ilgili bölümlere yazınız. Bu isimlerin metindeki işlevlerini belirleyiniz.

Özel isim : Abdülhak Hamit, Kürsi-i Temaşa, Bozburun, İstanbul, 
Cins isim: pencere, deniz, sesler, meydan, ağaç, kafes, kuşlar… 
Somut isim : pencere, deniz, sesler, meydan, ağaç, kafes, kuşlar…
Soyut isim: gurbet, hür, dostluk, arkadaşlık, yalnızlık…
Tekil isim: pencere, deniz, meydanın, ağacın, dalına, kafesteki, dostluk, arkadaşlık, yalnızlık…
Çoğul isim : uzaklar, kuşlar
Topluluk ismi : küme

2. Aşağıdaki parçada noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını belirleyiniz.
Zavallı Senegalli, bir türlü söyleyemediği “j”leri değiştirerek:
“Susu! Susu!”diye ne kadar bağırsa (…) nafile…
Juju kıyamet koparıyor, hırlıyor, eşiniyor, atılıyor, zapt edilmez bir hâle geliyor. O zaman, çaresiz, çeke çeke, koparır gibi tekrar eve sokuyorlar. Balkondan uzanan penyuvarlı ve dağınık saçlı bir Frenk karısı, ıslak köpek tüyü gibi koktuğu vehmini veren etekleri havalanarak iltifat ediyor:
“Juju! Juju! Şeri…”
Ve sokağın sükûneti de geri geliyor.

Zavallı Senegalli, bir türlü söyleyemediği “j”leri değiştirerek:

Virgül işareti, özne ile yüklemin arasına başka sözcükler girdiğinde özneden sonra kullanılmış.)
(Tırnak işareti,  özellikle vurgulanmak istenen ifadeler için kullanılmış.)
İki nokta (:) açıklamalar yapılacak cümleden sonra konmuştur.

“Susu! Susu!”diye ne kadar bağırsa (…) nafile…

Ünlem, seslenme sözünden sonra kullanılmıştır.  Parantez içindeki üç nokta orijinal metinden alınmayan, atlanan sözcüklerin yerine kullanılmıştır.)

juju kıyamet koparıyor, hırlıyor, eşiniyor, atılıyor, zapt edilmez bir hâle geliyor. O zaman, çaresiz, çeke çeke, koparır gibi tekrar eve sokuyorlar. Balkondan uzanan penyuvarlı ve dağınık saçlı bir Frenk karısı, ıslak köpek tüyü gibi koktuğu vehmini veren etekleri havalanarak iltifat ediyor:

“Juju! Juju! Şeri…” Ve sokağın sükûneti de geri geliyor.

Virgül işareti sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılmış.

3. Aşağıdaki parçada günümüz yazım ve noktalama kurallarına uymayan kullanımları belirleyiniz.

Metinde geçen “tirilyon” sözcüğü günümüzde “trilyon” ;
“minimini” ikilemesi  günümüzde ayrı yazılıyor “mini mini”

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Meb Yayınları 2. Ünite Hikaye Sayfa 40, 41, 42 Okuma Çalışmaları Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 40 Cevabı

1. İnsanların tanımadıkları kimselere güvenmesinin ne gibi sorunlara yol açabileceğini tartışınız.

Cevap: İnsanlar tanımadıkları kişilere güvenirlerse başlarına büyük sorunlar açabilirler. Çünkü güvenilmeyen insanlar her türlü şeyi yapacak tiplerdir. Onların sözüne güven olmaz. Tanımadığınız insanlara karşı mesafeli olmalısınız. Böylece onları tanıma ve değerlendirme şansı yakalayabilirsiniz.

2. Hikâye okumanın kişiye kazandıracakları hakkında görüşlerinizi belirtiniz.

Cevap: Hikaye okumak insanın hayatı daha iyi tanımasını hayatta yer alan kişilikleri tipleri daha fazla bilmesine yardımcı olur. Bunun yanında hikaye okuma hayal gücümüzü zenginleştirir. Böylece geleceğe bakış açımızı ve de hayatımızı etkileyebilir.

3. Bazı hikâyeler olay ağırlıklı iken bazıları yaşamdan bir kesiti ruhsal çözümlemelerle yansıtır. Aşağıdaki metinleri bu bilgiden hareketle değerlendiriniz.

Cevap: Ömer Seyfettin olaylara ağırlık veren hikaye yazma tekniğini kullanırken Ziya Osman Saba ise daha fazla durumlara ve de kesitlere önem veren bakış açısıyla hikayelerini oluşturmuştur.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Meb Yayınları 1. Ünite Giriş Sayfa 35, 36, 37, 38 Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları Soruları ve Cevapları

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 35 Cevabı

1. Edebiyatla diğer güzel sanatların ilişkisi hakkında neler söylenebilir?
Cevap: Resim, heykel, mimari ve müzik eserlerinin kendine özgü dili vardır, ancak hepsinin ayrıca konuşma ve yazma dillerine ihtiyaç duydukları görülür. Bu noktada hepsinin gündemine edebiyat girer. Eleştirmenler sanat eserlerini yazı ve konuşma diliyle inceler. Eserin çıkış noktası, örgüsü, nelerden etkilendiği, neleri etkilediği dil aracılığıyla sergilenir. Klasik tanımlamalarda edebiyat da güzel sanat eserleri kapsamındadır. Edebiyatın dışındaki sanat eserlerinde açıklamaya muhtaç gözlemler daha çok barınır.

2. Bütün sanat eserlerinin anahtarı olarak düşünülen unsur hakkında neler söylenebilir?
Cevap: Tabiat, şiirin, musikinin, mimarinin ve resim sanatının ortak esin kaynağıdır. Bütün bunların toplumun genel algısında yer etmesi için yine dilin aracılığına ihtiyaç duyulur. Sanatlar arası etkileşimin tarihi serüveninde dilin önemini görmekteyiz. Disiplinler arası etkileşim dil ile sağlanmış, uzak kültürleri tanıma büyük ölçüde yazılı kaynaklar sayesinde oluşmuştur. Yine minyatürün İslam sanatında yer bulması 11. yy’da antik kaynaklardan çevrilen eserler sayesinde olmuştur.

3.
Bu parçadan edebiyatın doğuşu ve türlere ayrılışıyla ilgili hangi sonuçlara ulaşılabilir?

Cevap: Edebiyat karmaşıklaşan araç-gereç yapımı ve duyguları ifade etme gereksinimini düzene sokmak için doğmuştur. Bunu yaparken de dilden olabildiğince faydalanma yoluna gitmiştir. Edebiyat bazı duyguları daha farklı aktarmak için de daha sonraları türlere ayrılacaktır

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 36 Cevabı

4-6. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

4. Metnin ana düşüncesi nedir?

Cevap: Atatürk’e göre edebiyat “büyük insanlık yolu”nda toplumun yücelmesi için kullanılmalıdır.

5. Metnin yardımcı düşünceleri nelerdir?

• Edebiyat yoluyla Türk çocuğu ulusunun yüceliğini öğrenecektir.
• Edebiyat subjektif( öznel) duyguları yansıtmamalıdır.
• Atatürk toplumcu sanatçıları sevmiştir.

6. Metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangileri kullanılmıştır?

Cevap: Tanık gösterme, alıntı yapma, örnekleme gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılmıştır.

7. Cevap: E

8. Cevap: A

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 37 Cevabı

9. Cevap: A

10. Cevap:

a. Parçada KÜLTÜR ve DİL üzerinde durulmuştur.
b. Parçada kültürün NESİLLER ARASI aktarımla oluşmasına dikkat çekilmiştir.
c. Parçada DİL, nesillerin başarılarının sonraki nesillere miras bırakılabilmesini sağlayan bir mekanizma olarak görülmektedir.
ç. Parçaya göre dil, kültürün nesiller arasındaki aktarımını mümkün kılan DİKEY BİLDİRİŞİMİN EN ÜST boyutudur.

11.
Bu parçada edebiyat-bilim ilişkisiyle ilgili nelere değinilmiştir?

Cevap: Bilim edebiyata kaynaklık eder. Edebiyatçı bilimsel verilerden yararlanır. Edebiyat bilimin halk tarafından anlaşılmasını kolaylaştırır.

9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 38 Cevabı

12. Cevap: C

13. Aşağıda verilen tamlayıcı dallanmış ağaçtaki bilgilerden bazısı doğru, bazısı yanlıştır. İlk ifadeden başlayıp, cevap oklarını takip ederek doğru çıkışa ulaşınız.

Cevap: 6.çıkışa ulaşmanız gerekiyor.

9. SINIF MEB YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI