DERSE HAZIRLIK

1. Türk halk hikâyelerinden “Kerem ile Aslı” hikâyesi hakkında neler biliyorsunuz?

Cevap:Kerem, Isfahan şahının oğludur. Şahın hazinedarlığını yapan Ermeni Keşiş’in kızı Aslı’yı sever. Şah, Keşiş’ten kızı oğluna ister. Keşiş, Müslüman’a kız vermek istemezse de, şahın dileğini açıkça reddedemediği için bir mühlet diler, mühlet sona ermeden karısını ve kızını alıp memleketten gizlice kaçar. Bunun üzerine Kerem de, Aslı’nın peşinden yollara düşer. Kuzeybatı İran’ın, Kafkasya’nın ve Doğu, Orta ve Güneydoğu Anadolu’nun bir çok şehir, dağ ve yaylalarını böylece dolaşır. Yanında sadık arkadaşı Sofu vardır. Elinde sazıyla, diyar diyar dolaşan bir âşık olmuştur. Her gittiği yerde  rastladığı kimselere, dağlara, taşlara, ırmaklara, dağlardaki hayvanlara saz çalar, onlardan Aslı’nın izini sorar. Yıllarca süren bu gurbet ateşinde pişe pişe olgunlaşır, keramet sahibi bir “halk âşığı” olur.

2. Bazı şair ve yazarların kimi eserlerinde toplumsal çağrıda bulunmasını, halkı kendi istediği ideoloji ve fikre yönlendirme çabasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Cevap: Yazarlar eserlerinde toplumu bilinçlendirme ve aydınlatma misyonu gören insanlardır. Yazarların fikirleri ve eserleri ile topluma yön verme istekleri normaldir. Bundan dolayı eserlerinde toplumsal çağrı yapmaktadırlar. 

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

DERSE HAZIRLIK

1. Çevrenizde çok beğendiğiniz bir doğa parçasının özelliklerini sınıfta arkadaşlarınıza anlatınız.

Cevap: Kapadokya’ya gitmiştim. Peri Bacaları çok hoşuma gitmişti. Çünkü geçmişten beri doğa olayları sonucu oluşmuş kültürel hazine değerindedirler. 

2. Ezberinizde doğa konulu şiir var mı? Varsa arkadaşlarınıza okuyunuz.

Cevap: Ezberinizde doğa şiiri varsa okuyabilirsiniz. 

3. Aşağıdaki şiirlerde doğanın nasıl anlatıldığını söyleyiniz.

Cevap: İlk iki ve dördüncü şiirde baharın gelişi ve tabiatın hareketlenmesinden bahsederken üçüncü şiirde bozkır hayatın içindeki karlı yaşamı anlatır.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 78 Cevabı

1. “Bingöl Çobanları” adlı şiirde sözü edilen çobanın hangi özellikleri ön plana çıkarılmıştır? Okuma yazma bilmeyen bu çoban, zamanın geçtiğini nasıl belirlemektedir?

Cevap: Okuma yazma bilmeyen, kendi halinde, büyük şehir karmaşasından uzak , sade yaşamı olan bir çobandan bahsedilir. Zaman tabiatı izleyerek onunla kucaklaşarak geçmektedir.

2. Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum,
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.
Bekçileri gibiyiz ebenced buraların,
Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi,
Her gün aynı pınardan doldurup destimizi Kırlara açılırız çıngıraklarımızla.
“Bingöl Çobanları” şiirinin ilk bölümünde konuşan kişi şair değil, çobandır. Şair burada âdeta kendini silerek çobanı hâkim kılmaktadır. Bir şiirde konuşan, şairin sesini ve söyleyişini emanet ettiği kişi ya da varlığa söyleyici denir. Siz de şiirin son bölümünde konuşan kişiyi, söyleyiciyi belirleyiniz.

Şiirde birden fazla söyleyici tercih edilmesinin şiire katkısını tartışınız.

Cevap: Bu, şairin, şehrin gürültülü hayatından usanmış olmasıyla izah olunabilir. Şâir, şehir hayatından memnun olmadığı için, bu basit Anadolu çocuğunun yaşayış tarzına gıpta ediyor ve onun şahsiyetiyle kaynaşıyor. Şiirine çobanı hâkim kılması, kendi yerine onu konuşturması, aynı psikolojik temayülün estetik görünüşüdür.

Bu biyografik bilgiyi şunun için veriyoruz: Kemalettin Kamu, ruhunda daima Bingöl çobanlarının hâtırasını taşımıştır. Şiiri, bu bakımdan içindeki çocuğun projeksiyonu mahiyetindedir. Çoban çocukla kaynaşmasının psikolojik sebebi budur.

3. Söyleyicinin Bingöl yaylalarının her karışında, yaşadığı ve tanık olduğu acı hatıralara şiirden örnekler gösteriniz.

Cevap: Sevdiğine kavuşamaması, başka köye gelin gitmesi,okuma yazma olmaması…

4. Okuduğunuz şiirde üzerinde söz söylenen, fikir yürütülen hangi olay, düşünce veya durumdan söz edilmektedir? Buradan hareketle şiirin temasını belirleyiniz.

Cevap: Çoban ve köy yaşamındaki olayların şairin hayatı üzerindeki etkisinden bahsetmektedir.

5. Söyleyiciye “kaval”ın uzun uzun anlattığı Anadolu gerçeği nedir? Bu “gerçek”ten hareketle çobanları anlayabilen, Anadolu insanıyla empati kuran, diğer insanların kişiliklerine değer veren söyleyicinin nasıl bir sosyal ortamda yetişmiş olabileceği hakkındaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: 2.soruda kısmen cevap verilmiştir. Yazar burada kendini ele almakta içindeki çocuğun çobanın durumunu, hatırasını ele almıştır.

6. “Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksek” dizesinde duygular abartılı bir şekilde aktarılmıştır. Bir durumun ya da özelliğin bu şekilde olduğundan büyük gösterilmesine mübalağa (abartma) denir. Mübalağa sanatına şiirde başka örnekler gösteriniz.

Cevap: Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi dizesinde her gün yapılmayan bir eylemi abartarak her gün yapmış gibi anlatmaktadır. 

1. ETKİNLİK 

Şu karşıki bayırda verdim kuzuyu kurda,
“Suna”mın başka köye gelin gittiği akşam.

Bu dizelerde sevgili narinliği ve güzelliği bakımından “suna”ya benzetilmiş ancak sadece suna söylenerek sevgili kastedilmiştir. Kendisine benzetilen söylenmiş ama benzeyen söylenmemiştir. Bir teşbihte benzeyen ya da kendisine benzetilenle yapılan sanata istiare denir. Sadece kendisine benzetilenle yapılan istiareye açık istiare denir. “Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!” dizesinde bayrak, kaşları çatılmış bir insana benzetilmiş ancak insan ( kendisine benzetilen ) açıkça söylenmemiştir. Sadece benzeyenle yapılan bu istiareye de kapalı istiare denir.

Siz de şiirin aşağıdaki dizelerinde geçen istiareyi bulunuz.

Cevap:Vahşi kayaları insana benzetmiştir.Fakat benzetmenin unsurlarından yalnızca birini –vahşi kayayı-söyleyip diğerini söylememiştir. Kapalı istiare vardır.

Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların
Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi,

Cevap: Bu söz sanatları anlama dayalı söz sanatları olup bu tarz sanatların şiirde kullanılması şiire estetik anlamda güzellik katmaktadır. Şiirde önemli olan düz bir anlatım değil dolaylı olarak ifade edilmesidir. Bunu da mecazımürsel, istiare, teşbih gibi sanatlarda kolaylıkla bulabiliriz.Mesela

İki kapılı bir handa

Gidiyorum gündüz gece

dizelerinde iki kapılı han dünya hayatı olup iki kapısından da kasıt olarak doğum ve ölüm ifade edilmiştir. Bu durum şiire ayrı bir güzellik katmakla birlikte bunu dizeleri ” Bu dünyada gece gündüz gidiyorum.” şekline çevirirsek anlatım sadeleşip sıradanlaşır.

8.            

Gün biter, sürü yatar ve sararan bir ayla

Çoban hicranlarını basar bağrına yayla.

Yukarıdaki dizelere hâkim olan duyguyu bulunuz. Bu dizelerden anladıklarınızı sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: Günün bitişiyle birlikte çobanın ya da insanın ayrılığı daha baskın şekilde hissetmesinden bahsetmektedir.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 79 Cevabı

2. ETKİNLİK 

Şiirin “Şehrin uğultusundan usanmış ruhumuzun” dizesinde şehrin uğultusundan usanan varlık ruh değil, kişinin kendisidir. Benzetme amacı güdülmeksizin bir kelimenin başka bir kelime yerine kullanılmasına mecazımürsel (ad aktarması) denir. Ad aktarmaları; iç-dış, neden-sonuç, sanatçı-yapıt, yer- insan, yer-olay gibi ilgilerle verilir. Bir şiirde şairin mecazımürsel, istiare, teşbih gibi söz sanatlarına başvurmasında nasıl bir amaç olabilir? Tartışınız.

Cevap: Bir sözcüğü benzetme amacı gütmeden, gerçek anlamı dışında başka bir sözcüğün yerine (Parça-bütün, iç-dış, neden-sonuç, yazar-yapıt, yer-insan, yer-olay gibi ilgiler kurularak) kullanma sanatıdır. Anlatımı güçlendirmektedir. Sanatsal yapıyı daha iyi kurgulamaya yaramaktadır.

9. “ Bingöl Çobanları ” şiirinin son bölümünde “alçak gönüllü olma, diğer insanların kişiliklerine değer verme, toplumu önemseme ” tutum ve davranışlarından hangisine vurgu yapılmıştır?

Alçak gönüllü olma

3. ETKİNLİK 

Edebî türler, varlıklarını toplumsal koşulların gereksinimlerini kuşattıkları sürece korur. Koşulların değişmesi türlerin de değişip gelişmesi demektir. Toplumsal yaşamın karmaşık bir nitelik kazanması, sanayileşme, teknolojinin hızla gelişmesi… gibi etkenler pastoral şiir türünün de değişmesine neden olmuştur. Aşağıda Karacaoğlan ve Bahaettin Karakoç’tan iki şiir örneği verilmiştir. 17 ve 20. yüzyıl şiir örneklerinden hareketle pastoral şiirin yapısında, içeriğinde dil ve anlatımında nasıl bir değişiklik meydana geldiğini sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 80 Cevabı

4. ETKİNLİK 

Aşağıda “Bingöl Çobanları” şiirinden bir bölüm verilmiştir. Bu bölümde geçen sıfatları bularak türlerine göre tabloya yazınız.
Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum,
Bu dağların eskiden âşinasıdır soyum,
Bekçileri gibiyiz, ebenced buraların.
Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi,
Her gün aynı pınardan, doldurup testimizi Kırlara açılırız çıngıraklarımızla;
Kırlarda buluşuruz kızımız, karımızla.
Okuma yok, yazma yok, bilmeyiz eski, yeni,
Kuzular bize söyler yılların geçtiğini.
Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksek;
Önümüzde bir sürü, yanımızda bir köpek,
Dolaştırıp dururuz aynı daüssılayı,
Her adım uyandırır acı bir hatırayı:

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 2. Ünite Hikaye 62, 63, 64, 65, 66  Ünite Sonu Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME CEVAPLARI

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 63 Cevabı

A. Aşağıdaki soruları bu parçaya göre cevaplayınız.

1. Hikâye kahramanı, zamanı doğru tahmin ettiğini hangi olaydan sonra öğrenmiştir?

Cevap: İki defa saate bakmadan doğru bildikten sonra

2. Hikâyede, okuyucuyu meraklandıracak bir olay örgüsünden söz edilebilir mi? Bu özelliği ile metnin hangi hikâye türüne girdiğini söyleyiniz.

Cevap: Söz edilebilir. Olay hikayeciliğidir.

3. Parçada hangi anlatım tekniklerine başvurulmuştur? Gösteriniz.

Cevap: Öyküleme, betimleme,diyalog  şeklinde olmuştur.

4. Zaman, mekân, kişi ve olay gibi yapı unsurlarından hangisi ya da hangileri daha ön plana çıkarılmıştır?

Cevap: Olay daha ön plana çıkarılmıştır.

5. Parçadan isim türlerine örnekler veriniz.

Özel İsim: Yok

Cins İsim: misafir,bahçe,saat, vapur,lamba,dede

Somut İsim: hafta, gece, ter,yatak,saat, uyku

Soyut İsim: korku

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 64 Cevabı

Aşağıdaki yargılar, yukarıda verilen parçaya göre doğru ise cümlenin başına D”, yani İse “Y” yazınız.

1. Bu parçada diyalog tekniğinden yararlanılmıştır.(D)
2. Olaylar, kahraman anlatıcının bakış açısıyla anlatılmıştır.(D)
3. Parçada sözü edilen kişiler, daha önce birbirlerini hiç görmemiştir.(Y)
4. Anlatıcı, gerçek hayatta yaşanması mümkün olan bir olayı nakletmiştir.(D)
5. Parçada mekân olarak bir kahvehane kullanılmıştır.(D)
6. Olayın hangi yılda geçtiği belli değil ama mevsimlerden kıştır.(Y)
7. “Boş oturmaktansa geçimini sağlamak için yaşlı da olsan çalışmak gerekir.”iletisi verilmiştir. (D)
8. Anlatma tekniğinden ve öyküleyici anlatım biçiminden yararlanılmıştır. (D)

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 65 Cevabı

C. Aşağıdaki parça ve cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle doldurunuz.

1. Anlatmaya bağlı metinlerde olayın merkezinde bulunan, ait olduğu toplumsal sınıfın veya zümrenin aynı özelliklerini üzerinde taşıyan kişiye TİP denir. Anlatma metinlerinde temsilcisi olduğu toplum katmanını başat özellikleriyle yansıtır. Buna göre hikayede görülen TİP ile toplumsal katman içinde yer etmiş olan gerçek kişiler arasında büyük benzerlikler bulunur ve bundan dolayı eser, okuyucuda gerçeklik duygusu uyandırır.

2. “Ömer Seyfettin, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Refik Halit Karay, Reşat Nuri Güntekin” gibi yazarlar …MAUPASSAUNT tarzı hikâye yazmıştır.

3. Olay anlatımına dayalı metinlerde olayları, kişileri, mekânı okurlara anlatan kişiye ANLATICI denir.
Bir başka deyişle yazarın anlatıyı aktarmak için kullandığı hayalî unsur ya da anlatı figürüdür. Birinci ve üçüncü kişi olmak üzere iki şekli vardır.

4. DURUM hikâyelerinde belirli bir düşünceyi verme amacı güdülmez, yazar kendi kişiliğini gizler OLAY hikâyelerinde ise genel olarak bir düşünce veya görüş doğrudan değil de bir olay aracılığı ile okura aktarılır.

Ç. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1. (I) Anlatmaya bağlı bir tür olan hikâyelerde, kişilerin başından geçenlere olay denir. (II) Hikâyelerde tek bir olay ele alınır, bazen bu temel olaya bağlı küçük çaplı yan olaylar da olabilir. (III) Ele alınan olayın başladığı ve bittiği bir zaman dilimi vardır. (IV) Hikâyelerde olay belli bir yerde (mekânda) geçer. (V) Bu yer ya da çevre, betimlemelerle tanıtılır ve ayrıntılarıyla aktarılır. Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde hikâyenin unsurları ile ilgili yanlış bilgi verilmiştir?
A) I B) II C) III D) IV E) V

Cevap: E

2. Birden salonda bir mum parlıyor. Ve hiç bir aydınlık vermiyor bu mum. Salona doğru bir adım atıyorum. Ve kafamı çevirdiğim her yanda ışık vermeyen, parlak mumların ufak alevlerini görüyorum. Yer birden sallanmaya başlıyor. Mumlar, ev, ben sallanarak dönüyoruz. Bu sallantı arasında birden bir fare beliriyor. Ben çok korkarım farelerden. Çocukluğumdan beri (Birden bu geliyor aklıma.). Fare kafasını kaldırmış hareketsiz sıçramakta.
Tezer Özlü, Kar

Yukarıdaki parçada hikâye unsurlarından hangisi belli değildir?
A) Kişi B) Mekân C) Olay örgüsü E) Tema D) Zaman

Cevap: E

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül yanlış kullanılmıştır?
A) Görevi, boş ilaç şişelerini uzun tel saplı fırçalarla yıkamakmış.
B) Çaresiz, okulu beşte bırakıp annesine yardım edebilmek için çalışıyordu.
C) Gece yarılarına kadar çalışıp, sabahleyin de erkenden uyanmak fena yordu.
D) Az önce öfkeden değişen hırçın yüzü yumuşamış, durulmuş, çocuksu hâlini almıştı.
E) Günler günleri, günler haftaları, haftalar da ayları kovaladı.

Cevap: C

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 66 Cevabı

4. Akdeniz’in, kahramanlık yuvası sonsuz ufuklarına bakan küçük tepe, minimini bir çiçek ormanı gibiydi. İnce uzun dallı badem ağaçlarının alaca gölgeleri sahile inen keçi yoluna düşüyor, ilkbaharın tatlı rüzgârıyla sarhoş olan martılar, çılgın bağrışlarıyla havayı çınlatıyordu. Badem bahçesinin yanı geniş bir bağdı. Beyaz taşlardan yapılmış kısa bir duvarın ötesindeki harabe vadiye kadar iniyordu. Bağın ortasındaki yıkık kulübenin kapısız girişinden bir ihtiyar çıktı. Saçı sakalı bembeyazdı. Elleri, ayakları titriyordu. Gök kadar boş, gök kadar sakin duran denize baktı, baktı.

Yukarıda verilen parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Hâkim (ilahi) bakış açısıyla yazıldığı
B) Anlatmaya bağlı bir metinden alındığı
C) Olayların üçüncü kişinin ağzından aktarıldığı
D) Öyküleyici ve betimleyici anlatıma yer verildiği
E) Mekân unsurunun ön plana çıkarıldığı

Cevap: A

5. Aşağıdaki anlatımların hangisinde iç konuşma tekniğine başvurulmuştur?
A) Bugüne kadar daktiloda hiç yazı yazmamıştı. Oldum olasıya makinelere karşı tiksintiye benzer bir ürkekliği vardı. Tezkere bırakıp on yıl jandarma onbaşılığı yaptıktan sonra memurluğa geçtiği zamanlar, daha bu dairede daktilo makinesi yoktu, üst’e olsun, ast’a olsun, yazılar elle yazılırdı.
B) Elbiselerimi kolumun altına alıp koridora çıktım. Koridorda bir kanepe vardı. Kanepeye uzanıp büzüldüm. Ceketimi, pardösümü de üstüme çektim. Orada uyuyakalmışım. Yarı uyur yarı uyanıkken kulağımın dibinde bir mırıltı duydum.
C) Geriye ne kalacak ki? Suçluydum, her şeyde suçluydum, Suat konuştukça suçluluğum artıyordu. Bağırmak istedim, suçluluğumu herkese duyurmak istedim, istedim, istedim…
D) Otobüs tıklım tıklım doluydu. Yolculardan birinin görünüşüne bakılırsa adam yanlış taşıta binmiş olmalıydı. Onun yeri otobüs değil, ancak cankurtaran arabası olabilirdi. Sol kolu sargı beziyle omzuna bağlıydı. Kafası sarılıydı.
E) Nasıl olduysa ortalık düzelir gibi oldu, maç yeniden başladı. Bizim takım taraftarları, takımı coşturmaya başladık: “Ya ya ya, şa şa şa, bizim takım çok yaşa…” Benim artık bağırmaktan sesim soluğum kesilmiş.

Cevap: C

6. Metindeki olaylar;
I. Kimin etrafında dönmektedir?
II. Nerede geçmektedir?
III. Ne zaman yaşanmıştır?
IV. Kim tarafından anlatılmaktadır?
soruları aşağıdakilerden hangisini buldurmaya yönelik değildir?
A) Anlatıcı B) Kişi C) Mekân D) Tema ) Zaman

Cevap: D

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 1. Ünite Giriş  Sayfa 24, 25, 26, 27, 28, 29 Edebiyat Ürünlerinin Türlendirilişi Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

DERSE HAZIRLIK

1. Hangi metin türlerini biliyorsunuz? Bu metinler sınıflandırılırken nelere dikkat edilmiş olabilir?

Cevap: Roman, hikaye, şiir, masal gibi edebi metinler ile gezi yazısı, makale, söyleşi gibi öğretici metinleri biliyorum. Metinler gerçeklikle ilişkileri, işlevleri ve yazılış amaçları bakımından sınıflandırılırlar. Bu açıdan metinler, sanat metinleri ve öğretici metinler olmak üzere işlevleri bakımından ikiye ayrılır.

2. Kişilerin farklı edebî türlere ( şiir, roman, hikâye vb. ) ilgi duymalarının nedeni ne olabilir? Arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevap:  İnsanlar hayatlarında kendi fikirleri ve hisleri doğrultusunda karar verirler. Hayatta bazı hisler ve fikirler insanların farklı alanlara yönelmesini sağlar. Mizaç, huy, karakter ve meşrep gibi genetik durumlarda kişilerin kararlarında etkili olmaktadır. Kişilerin farklı edebi türlere yönelmesi de bu durumların bir gereğidir. Şiir, roman ve hikaye gibi farklı edebi türler farklı şair ve yazarların ilgi alanlarıdır. Ruhsal durum ve hayatın ilerleyişi şairlerin duygusal, yazarların gerçekçi olmasına neden olurken kişilerin de bu gibi mesleklere yönelmesinde etkili olmaktadır. Bu nedenle insanlar kendi huy ve karakterlerine göre farklı alanlara ilgi duyabilirler.

3. “Roman, gezi yazısı, anı, hikâye, oyun, makale, deneme, eleştiri, mektup, yaşam öyküsü” gibi metin türlerinden hangileri okuyucuya bilgi aktarmak amacıyla yazılır?

Cevap: Gezi yazısı, anı, makale, deneme, eleştiri, mektup, yaşam öyküsü okuyucuya bilgi aktarmak için yazılmaktadır.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 26 Cevabı

1. Okuduğunuz metinde türlerin sınıflandırılmasında hangi ölçütler esas alınmıştır?

Cevap: Aşağıdaki ölçütlere uyulmuştur.1-Yazılış amaçları bakımından,
2-Anlatım türleri bakımından,
3-Konuyu ele alış gerçeklikler ile ilgili,
4-Dil ve ifade özellikleri bakımından,
5-Metinlerde kullanılan dilin işlevinden dolayı,

sınıflandırılır.Metinlerin bazıları öğreticidir.Bazıları öğretme amacı gütmezler.Bazıları dili göndergesel işlevde kullanır bazıları kanalı kontrol işlevinde kullanılır.Yani bunu yazar kendisine göre kurgular.

2. “Edebiyatta türler sürekli bir değişim içindedir.” yargısına katılıp katılmadığınızı nedenleriyle söyleyiniz.

Cevap: Edebiyat, en büyük unsuru ve etkeni insan olduğu için sürekli değişebilir. Edebi türlerin kendi çizgileri dışına çıkması buna nazaran mümkün değildir. Her türün belli bir kalıbı olsa da insan o kalıbın şeklini almadan o alanda eserler ortaya koyabilir. Edebiyatta türlerin sürekli bir değişim içinde olması, genel olarak mümkün değildir. Çünkü belli bir türden hareketle insan yine olmak istediği yere gider.

3. “Metinlerin Sınıflandırılması” metninde hangi anlatım biçimi kullanılmıştır? Yazarın yazma amacı, hedef kitlesi ve yazı türünün bu anlatım biçiminin seçilmesinde etkili olup olmadığını söyleyiniz.

Cevap: Açıklayıcı anlatım türü kullanılmıştır. Yazarın amacı ve hedef kitlesi bu anlatım türünün oluşmasında etkili olmuştur.

1. ETKİNLİK 

Aşağıda farklı dönemlere ait şiir örnekleri verilmiştir. Bu örneklerden hareketle türlerin oluşumunda sözlü ve yazılı kültürün, toplumsal değişimlerin etkisini belirleyiniz

Cevap: Toplumlar içinde bulundukları döneme ait izler taşırlar. Bu da bize toplumun yapısı hakkında ipucu verir. O dönem insanlarının neler yaşadıkları, yeme içme alışkanlıkları yaşadıkları önemli olaylar, aşka ya da diğer duygulara bakış açıları hakkında yorum yapma imkanı sağlar. Bu şiirlerin 1.cisi İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK ŞİİRİ, 2.cisi İSLAMİYET SONRASI TÜRK ŞİİRİ, 3.cü ve 4.  şiir ise BATI ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK ŞİİRİnin izlerini taşımaktadır. Bu izler aynı zamanda toplumdaki kültürel ve sosyal değişimlerin de izlerini taşımaktadır. 

2. ETKİNLİK 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 28 Cevabı

Aşağıda isteklerin belirtildiği iki farklı metin verilmiştir. Bu metinlerden hareketle edebî ve öğretici metinlerin özelliklerini belirleyiniz.

Cevap: İlk metin İstida Şiiri Edebi Metindir. Edebi Metnin Özellikleri kısaca şöyledir:

• Ait olduğu toplumun sosyal ve kültürel özelliklerini taşır.
•  İnsanın duygu düşünce ve hayallerini besler.
•  İnsanda güzel duygular,hayaller ve zevkler uyandırır.
•  İşlenmiş bir dil ve anlatımla oluşur.

Cevap: İkinci metin öğretici metindir. Dilekçe örneğidir. Öğretici metnin özellikleri kısaca şu şekildedir:

• Açıklamak, bilgi vermek, öğretmek amacıyla yazılır.
• Günlük yaşantılar, tarihî olaylar ve bilimsel gerçekler ele alınır.
• Konuyla ilgili duygu ve düşünceler kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
• Dil, daha çok, göndergesel işlevde kullanılır.
• Söz sanatlarına, kelimelerin mecaz ve soyut anlamlarına pek yer verilmez.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 29 Cevabı

3. ETKİNLİK

Aşağıdaki şiirlerde görülen dil özelliğinin isimlerini kutucuklara yazınız.

a. Cevap: AĞIZ

b. Cevap: ŞİVE

c. Cevap: ARGO

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 1. Ünite Giriş 38, 39, 40 Ünite Sonu Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

ÜNİTE SONU ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME CEVAPLARI

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 38 Cevabı

A. Aşağıdaki soruları yukarıda verilen parçaya göre cevaplayınız.

1. Parçada edebî türler hangi özelliklerine göre sınıflandırılmıştır?
Cevap: Biçimlerine, konularına ve teknik özelliklerine göre sınıflandırılmıştır.

2. “Edebî türler, değişmeyen yazı kalıpları değildir.” cümlesinden ne anlıyorsunuz?
Cevap: Edebi türler,  zaman içinde meydana gelen gelişmelerden etkilenip değişimlere uğrar.

3. Zamanla değişen ya da ortadan kaybolan tür olarak hangisi gösterilmektedir? Bu değişimi siz nasıl yorumluyorsunuz?
Cevap: Buna destan örnek verilebilir. Romantizm akımı ile birlikte İlk Çağ’ın en önemli türü olan trajedi de  yerini drama bırakmıştır. Toplumda meydana gelen değişimler edebiyatı etkilediği için edebi türlerdeki bu değişim de normaldir

4. Zamanla birbirine karışan ya da yaklaşan türler arasında bir benzerlik var mı? Bu yaklaşımın ya da karışmanın nedeni ne olabilir?
Cevap:  Rö­portaj, deneme, hikâye, şiir, masal arasında bir yaklaşma görülürken roman türü de kendi içlerinde bölümlere ayrılmıştır. Bunun nedeni değişen zamanın ihtiyaçlarına cevap vermektir.

5. Parçanın ana düşüncesini bulunuz.
Cevap: Edebi türler zaman içinde çeşitli değişikliklere uğrar.

B. Aşağıdaki yargılar doğru ise cümlenin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

1. (D) Metinler, göstermeye bağlı ve anlatmaya bağlı metinler diye ikiye ayrılır.
2  (D) Sunum, panel, forum, açık oturum gibi türler sözlü anlatım türleridir.
3. (Y) Gönderici, iletinin anlaşılıp anlaşılmadığını kod(şifre) sayesinde öğrenir.
4. (D) “Heykel” plastik (görsel), edebiyat da fonetik (işitsel) sanatların bir koludur.
5. (D) Edebiyatın bir anlamı da şudur: Bir çağda, bir dilde yaratılmış, sözlü ya da ya­zılı, sanat değeri taşıyan yapıtların bütünü. 
6. (Y) Edebî eserlerde olayın geçtiği geniş ya da dar mekânlar tasvir edilirken daha çok tarih ve sosyoloji bilim dallarından yararlanılır.
7. (D)  Lehçedeki ses farklılıkları şiveye kıyasla çok fazladır.

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 39 Cevabı

C. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle doldurunuz.
1. Şiir, coşku ve heyecanı dile getiren  metinler grubuna girer.
2. Gönderici ile alıcı arasında aktarılan duygu, düşünce ya da isteklere ileti (mesaj) denir.
3. “Bale. dans, opera” harekete biçim veren yani  ritmik (dramatik) sanatlardandır.
4. Edebî metinlerde  kelimeler  genellikle  mecaz-yan anlamlarıyla,  öğretici  metinlerde ise gerçek (temel) anlamlarıyla kullanılır.
5. Bazı yörelerde “kaşınmak” yerine “gidişmek”, “geçen sene* yerine “bıldır” kelimelerinin kullanılması ağız  farklılıklarına örnek olarak gösterilebilir.
6. Yalınlık-duruluk; anlatımda gereksiz ayrıntılardan, süslü ve sanatlı söyleyişlerden kaçınmak olarak tanımlanabilir.

Ç. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1. Arıların oluşturduğu peteğin her bir altıgeninin derinliği 3 santimetre, duvar kalınlığı ise milimetrenin yüzde beşi kadardır. Bu kadar ince iş isteyen bal üretimi arılar için oldukça kolaydır. Binlerce farklı arı hep eşit boyda petekler üretir. Buna rağmen arıların yaptığı bu kusursuz bal petekleri bir sanat olarak kabul edilemez çünkü…..

1. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun olur?
A) sanat amacı güdülmeden oluşturulmuştur
B) farklı malzemelere yer verilmemiştir
C) bilimsel bir çalışmanın sonucudur
D) yüzyıllardır aynı malzeme kullanılmıştır
E) insan eli değmeden gerçekleştirilmiştir

Cevap: A

2. Aşağıdakilerden hangisi anlatmaya bağlı metin türlerinden biri değildir?

A) Fabl B) Hikâye C) Masal D) Roman E) Tiyatro
Cevap: E

3. Dağları, taşları, akar sularıyla, / Şu tanıdık toprakta Bir büyük dünya parçası / Fatihini aramakta.

Yukarıdaki şiirin iletişim tablosuyla ilgili olarak verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) İleti: Asla karamsarlığa düşmemeliyiz. B) Alıcı: Okur
C) Kod: Türkçe D) Kanal: Yazılı E) Gönderici: Şair

Cevap: A

9.  Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 40 Cevabı

Yukarıda verilen metinlere göre “Her iki metinde de….” ifadesinin aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanması doğru olur?
A) öğretici metin özelliği görülmektedir
B) kelimeler gerçek anlamlarıyla kullanılmıştır
C) baharda görülen değişiklikler üzerinde durulmuştur
D) çağrışım değeri zengin ifadelere yer verilmemiştir
E) Öyküleyici anlatıma başvurulmuştur
Cevap: C

5. Dünya tarihine baktığımızda, ulusların geleceğini yönlendiren bütün büyük liderlerin sanat ve edebiyata karşı yakın ilgilerine hatta bu alandaki uğraşılarına tanık oluruz. Ama şurası bir gerçek ki sanatın gerekliliğine inanan ve bu bilinçte olan tüm önderlerin düşünce yapılarında demokrat ve ilerici nitelikler taşıdığını görürüz. Sanatın temelinde var olan insan sevgisine (insancıllığa), hoşgörüye, yaratma özgürlüğüne büyük önem veren bu önderler; sanatın gerekliliğine inanırlarken sanatçının da toplum içindeki saygınlığını ve önemini özdeyiş (vecize) niteliğindeki sözlerle yeri geldiğinde her zaman vurgulamışlardır.

Mehmet Yaşar Bilen, Sonra Yazı Vardı Bu parça için aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
A) Sanatçıların aynı zamanda iyi bir lider olabileceğine vurgu yapılmıştır.
B) İletişim öğelerinin tamamını yansıtır nitelikte bir metin değildir.
C) Düşünceyi geliştirme yollarından örneklemeye başvurulmuştur.
D) Argo ve jargon gibi dilin kullanımından doğan dil farklılıklarını örneklemektedir.
E) Öğretici özellikler gösteren bir metinden alınmıştır.

Cevap: E

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 1. Ünite Giriş  Sayfa 30, 31, 32, 33, 34, 35 Yazma Süreci Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 35 Cevabı

Aşağıda, farklı yazarların yazma gerekçeleri ve biçimlerini örnekleyen “Niçin yazıyoruz?”, “Nasıl yazmalıyız?” sorularının cevabı niteliğinde parçalara yer verilmiştir. Bu parçalardan ve yazma süreci aşamalarından hareketle istediğiniz türde bir metin yazınız.

ARKADAŞLIK

İnsan, kendini anlatabilecek birisini arar. Gerektiğinde sırlarını verebilecek birisini.

Onunla açıkça konuşup  bir şeyler paylaşabilecek bir arkadaş. Canım sıkıldığında, moralim bozuk olduğunda, hemen aradığımda yanımda hissedeceğim kadar, samimi, içten, güvenilir birisini ister yanında. Arkadaş dediğin sadece iyi günlerinde değil, kötü günlerinde de yanında olabilecek kişidir. Artık şu an son zamanlarda kimse kimseye güvenmez oldu. Herkesin kafasında ‘ acaba ona sırlarımı versem, onunla bir şeyler paylaşmak istesem benim söylediklerimi birilerine söyler mi? ‘ düşüncesi var. Herkes tereddüt içerisinde. İnsanların güvenini kazanmak kolay değil.

Arkadaş dediğin her zaman senin yanında olmalı, seni savunmalı. Arkadaş böyle günler için olmalı. Herhangi bir durum karşısında seni yüz üstü bırakmamalı.

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 2. Ünite Hikaye  Sayfa 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52 Elli Kuruş Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

DERSE HAZIRLIK

1. Sözünde durma, doğruluk, merhamet, yardımlaşma vb. erdemlerin bir toplumun geleceğinde ne gibi etkileri olduğunu arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevap:  Toplumda insanların bir arada yaşaması bazı ahlaki olguların da yaşanmasında etkili olmaktadır. Yazılı olmayan kurallar olarak ortaya çıkan ahlaki olgular, nesilden nesle aktarılmaktadır.Sözünde durma, doğruluk, merhamet ve yardımlaşma gibi erdemler toplumun geleceğinin inşasında nesillerin erdemli bireyler olmasında ve medeniyetin oluşturulmasında etkili olmaktadır.

2. Bir sanatçının eserlerinde kendi yaşamından izler taşımasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Cevap:  Her edebi eser;  yazarının hayatından, hayata bakış açısından, gözlemlerinden az çok izler taşır. Ama sanatçılar bunları genelde doğrudan değil de kurmaca bir dünya içinde okura aktarır.  

3. Aşağıdaki hadis ve özdeyişlerden anladıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.

• İnsanlara merhamet etmeyene Allah da merhamet etmez. (Hz. Muhammed)
• Yalnız kendini koruyan kişi merhamet sahibi değildir. Merhametli kişi, başkalarının iyiliği için çalışan kimsedir. İyi kimse, derdi olanlara deva olur. (Yusuf Has Hacib)
• Sende zulüm, haset, merhametsizlik ve bunlar gibi kötü huylar olduğu hâlde, bunlardan dolayı kendine gücenmiyorsun da bunları bir başkasında görünce ürküp rahatsız oluyorsun. Bu ürküş, insanın kendinden ürkmesidir. (Mevlanâ)

Cevap: Hadis ve özdeyişlerde merhametli olmanın, bencil olmamanın, başkalarına iyilik yapmanın önemi vurgulanmıştır. 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 46 Cevabı

1. Okuduğunuz hikâyenin konusunu ve temasını bulunuz.

Cevap: Hikayenin Konusu: Babası tarafından terkedilen ve çalışmak zorunda olan küçük bir çocuğun öyküsü.

Hikayenin teması: Geçim Sıkıntısı

2. Yazar, zamanı yaz mevsimi, öğle vakti, mekânı da bir köy ya da kasaba olarak tercih etseydi bu seçim hikâyenin olay örgüsünü nasıl etkilerdi? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap:  Hikayenin zorlu bir kış mevsiminde ve şehirde geçmesi hikaye kahramanı çocuğun  yaşadığı zorlukları, psikolojisini okura yansıtması bakımından önemli bir işleve sahiptir. Zamanın yaz mevsimi olması mekanın köy ya da kasaba olması olay örgüsünün etkileyiciliğini ve inandırıcılığını azaltırdı.

3. Okuduğunuz hikâyede bazı değerler örtük ileti olarak aşağıda verilmiştir. Siz de metinde başka örtük iletileri bulunuz.

• Onun da bir başka hikâyesi vardı çocuk omuzlarında taşıdığı. 
• Bakıyorum okuma hırsı var içinde.
• …donmuş burnu buhar kazanı gibi tüterek uzaklaşırken canlı, yaşam dolu sesiyle sokağı gene neşelendirirdi

4-Okuduğunuz hikâyenin serim, düğüm ve çözüm bölümlerini metin üzerinde gösteriniz.

Cevap: Serim bölümü: Hikayenin giriş bölümünde çocuğu ve gazetecini arasındaki diyaloglar

Düğüm bölümü: Çocuğu bir miktar paraya çıkışması ve gazetecinin bu parayı borç olarak vermesi

Çözüm bölümü: Çocuğun birkaç gün gelmemesi ve sonunda öldüğünün anlaşılması

5-Sorulara verdiğiniz cevaplardan hareketle olay hikâyelerinin özelliklerini maddeler hâlinde defterinize yazınız.

• Olay hikayelerinde  bir olayın anlatımı esas alınır.
• Olay hikayelerinde okuyucuda heyecan ve merak uyandırılır.
• Çevrenin tasvirine ve kahramanlara önem verilir.
• Serim, düğüm, çözüm bölümlerinden oluşur.

6-Aşağıda Türk edebiyatının farklı dönemlerini yansıtan hikâye örnekleri verilmiştir. Bu hikâyelerden yola çıkarak hikâye türünün ortaya çıkışı ve tarihsel dönem ile ilişkisini belirleyiniz.

Cevap:  Tanzimat Dönemi’nden önce modern anlamdaki  hikaye türü yoktu. Bunun yerine destanlar (Oğuz Kağan gibi)  halk hikayeleri (Kerem ile Aslı gibi)  mesneviler ve masallar hikaye edici anlatımla yazılan eserlerdi.

Destan geleneğinden halk hikayeceğiline ilk geçiş ürünü Dede Korkut Hikayeleri‘dir. Batılı anlamda ilk hikayeler ise Tanzimat döneminde ortaya çıkmıştır.(19 yy)
İlk öykü yazarları, Ahmed Midhat, Emin Nihat, Samipaşazade Sezai ve Nabizade Nazım’dı.
İlk öykü denemesi, Emin Nihat’ın Müsameretnâme’sidir (1873).
Edebiyatımızda ilk hikâye Ahmet Mithat Efendi’nin ‘Letâif-i Rivayet’idir.

Batı tarzı hikayenin  ilk olgun örneklerini Servetifünûncular vermiştir. (Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf) (1896-1901) 

Milli edebiyat döneminde ise iyice olgunluğa ulaşmış ve hikayelerde sade bir dil kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde ve  günümüzde ise modern hikaye türünde eserler verilmeye başlanmıştır.

1. ETKİNLİK 

“Elli Kuruş” hikâyesinin olay örgüsü, yazar ile gazeteci çocuğun karşılaşmasıyla başlar. Bu karşılaşma hikâyenin temel karşılaşmasıdır. Önceleri sadece alışveriş üzerine kurulu olan “karşılaşma” daha sonra yazarın gazeteci çocuğu tanıması ve ona yardım etmesiyle aralarındaki samimiyet ve güven duygusuyla gelişir. Bu karşılaşma başka şartlarda olsaydı sıradan bir karşılaşma gibi olacak, müşteri-alıcı ilişkisinden öteye geçemeyecekti. Oysa hikâyedeki karşılaşma sıradan bir karşılaşma değildir. Küçük yaşta anne babasını kaybedip ailesinin geçimini temin etmek zorunda kalan gazeteci çocuk ile duyarlı bir yazarın arasındadır.

Bu açıklamaya göre yazar ile gazeteci çocuk günümüzde karşılaşmış olsaydı hikâyenin olay örgüsünde nasıl bir değişiklik olurdu? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Cevap: Günümüzde toplumsal duyarlılık gittikçe azaldığı için yazar duyarsız biriyse gazeteci çocukla karşılaşması sıradan bir karşılaşma olurdu ve çocuğa yardım etmeyi hiç düşünmezdi.  Yazar hikayedeki gibi duyarlı biri ise geçim sıkıntısı yaşadığını bildiği  gazete dağıtıcısı  çocuğa ve ailesine yardım etmek için elinden geleni yapacaktır, çocuğun okuma hayallerini gerçekleştirmek için yardımını esirgemeyecektir

Okuduğunuz hikâyede gazeteci çocuğun içinde bulunduğu koşullar, onun fiziksel ve ruhsal yönü üzerinde nasıl bir etki bırakmıştır? Açıklayınız.

Cevap: Küçük çocuğun dondurucu soğukta gece yarılarına kadar çalışıp sabah erkenden kalkması onu  hem ruhsal hem de bedensel anlamda çok yıpratmıştır. Soğuk havada çalışması hasta olmasına, yoksul olması ilaçlarını alamamasına sebep olmuştur. Yaşadığı tüm olumsuzlara rağmen okuma hırsından vazgeçmeyen, ideallari olan bir çocuktur.

2. ETKİNLİK 

Aşağı indim. Her günkü satıcıdan almıştım oysa gazetemi. Kapıyı açtım: Kısa pantolonlu, minnacık bir çocuk. Savrulan karlarla ıslanmış gazeteleriyle titreyip duruyordu.”
Bu parçada yaşanan bir olay bir, başkasına anlatılmaktadır. Tasarlanmış veya yaşanmış bir olayın başkalarına sözle ya da yazıyla anlatıldığı anlatım biçimine öyküleme (hikâye etme) denir. Buna göre okuduğunuz hikâyeden öyküleyici anlatımın ağır bastığı bölümleri bulunuz.

Cevap: Haminnesi, Tahtakale’de tuzcuda çalışıyormuş. Annesinin eczaneden kazandığıyla kıt kanaat geçiniyorlarmış ama şu son zamlar olmasa. Çaresiz, okulu beşten bırakıp annesiyle haminnesinin kazançlarına bir şeyler katabilmek, hiç olmazsa üç yaş küçüğüyle kendisinin okul masraflarını çıkara­bilmek yolunu tutmuş, gazete satıcılığına başlamış.

“Babamın bir arkadaşı vardı, Sabir Bey amca, ona gittim.Annem duysa öldürürdü. Hele haminnem! Ona da içerliyorum, varsa rahmetli kocası, yoksa rahmetli kocası. Kocası yani dedem polis miymiş Atatürk devrinde, komiser mi? Karakalem bir resmi var haminnemde, kırpık bıyıklarıyla iriyarı bir adam. Babam zayıftı. Güya torunlar çokluk dedelerine çekerlermiş. Nerdee? Benim de, Şadan’ın da bilekleri ipince. İnsan bol bol yemezse, değil mi ağabey?”

Aşağı indim. Her günkü satıcıdan almıştım oysa gazetemi. Kapıyı açtım: Kısa pantolonlu, minnacık bir çocuk. Savrulan karlarla ıslanmış gazeteleriyle titreyip duruyordu.

3. ETKİNLİK 

“Kusura bakmayın ağabeyciğim. Dersleri hazırlıyordum. Gece yarılarına kadar çalışıp, sabahleyin de erkenden uyanmak fena yordu. İki gün aksattım. Dilber Hanım öksürük için bir ilaç yazdırdı ama, nerde?” “Niçin?” “Beş yüz otuz kuruş be ağabeyciğim!” Aklıma bir şey geldi: “Ben sana bu parayı versem?” Bu parçada, yazar ile gazeteci çocuk karşılıklı konuşmaktadır. Anlatmaya bağlı edebî metinlerde iki veya daha çok kişinin konuşmasına diyalog tekniği denir. Buna göre “Elli Kuruş” hikâyesinde diyalog tekniğinin uygulandığı bölümleri göstererek bu tekniğin olay örgüsüne ne gibi katkı sağladığını söyleyiniz.

Cevap: 

“Niçin?”

“Beş yüz otuz kuruş be ağabeyciğim!”

Aklıma bir şey geldi:

“Ben sana bu parayı versem?”

Bu parçada, yazar ile gazeteci çocuk karşılıklı konuşmaktadır. Anlatmaya bağlı edebî metinlerde iki veya daha çok kişinin konuşmasına diyalog tekniği denir.Diyalog tekniğinin uygulanması metindeki olay örgüsünü daha rahat anlamamıza yardımcı olmaktadır. Mesela Jose Saramago’nun Körlük isimli kitabında diyaloglar yoktur.Diyaloglar virgülle ayrılmıştır. Bu da metnin zor okunmasına neden olur ve anlaşılmasını zorlaştırır.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 47 Cevabı

4. ETKİNLİK 

Okuduğunuz “Elli Kuruş” adlı hikâyeyi aşağıda verilen “Sicim” hikâyesi ile yapı unsurları, hikâye planı ve içerik bakımından karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini defterinize yazınız.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 51 Cevabı

5. ETKİNLİK

“Babamın bir arkadaşı vardı, Sabir Bey Amca, ona gittim. Annem duysa öldürürdü. Hele haminnem! Ona da içerliyorum, varsa rahmetli kocası, yoksa rahmetli kocası. Kocası yani dedem polis miymiş Atatürk devrinde, komiser mi? Karakalem bir resmi var haminnemde, kırpık bıyıklarıyla iriyarı bir adam. Bu parçadaki “Sabir Bey Amca, Atatürk” isimleri aynısı olmayan bir varlığı gösterdiği için özel isim, “anne, baba, haminne” aynı türden birden çok varlığı gösterdiğinden cins isimdir. “Polis, resim, dede” kelimeleri beş duyu organından herhangi biriyle algılandığı için somut isim, “devir” kelimesi beş duyu organından herhangi biriyle algılanamadığı için soyut isimdir. Bu açıklamaya göre siz de “Elli Kuruş” hikâyesinden özel, cins, somut ve soyut isimlere örnekler bulunuz.

Özel isim:İzmir, Karaköy, Dilber Hanım, Edirnekapı

Cins isim:taş , gazete, havadis,pencere,çocuk , kar….

Somut: Para, yıldırım, sokak, gün , sabah, saat…

Soyut: Can,

6. ETKİNLİK

“Elli Kuruş” hikâyesinde virgülün kullanıldığı yerleri tespit ederek işlevlerini belirleyiniz. Daha sonra hangi kullanımın günümüzde geçerli olmadığını söyleyiniz.

• Günler günleri, günler haftaları, haftalar da ayları kovaladı.  Sıralı cümleleri ayırmada
• İster lapa lapa kar, ister şarıl şarıl yağmur yağsın, isterse de bütün gecenin ayazından kar­lar dona kesmiş olsun, sabahın beş buçuğunda karanlıkları ürperten sesiyle sokağa girerdi:   Sıralı cümleleri ayırmada
• Uzatır, paraları alır, saymaya filan lüzum görmeden cebine atar   Sıralı cümleleri ayırmada
• Haminnesi, Tahtakale’de tuzcuda çalışıyormuş.   Özneyi yüklemden ayrımak için
• Okulu beşten bırakıp annesiyle haminnesinin kazançlarına bir şeyler katabilmek, hiç olmazsa üç yaş küçüğüyle kendisinin okul masraflarını çıkara­bilmek yolunu tutmuş, gazete satıcılığına başlamış.> Eş görevli sözcükleri ayırmada
• Anneme sordum, canı çıksın, dedi.  Aktarma cümleler tırnak içinde kullanılmamışsa
• Babamın bir arkadaşı vardı, Sabir Bey amca, ona gittim.  Arasözleri ayırmak için
• Bizim mahalledeki kör, topal, inmeli, sızılıları tedavi edeceğim, hem de parasız!”  Eş görevli sözcükleri ayırmada

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 1. Ünite Giriş  Sayfa 19, 20, 21, 22, 23 Edebiyat Tarihine Yardımcı Bilimler Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

DERSE HAZIRLIK

1. Herhangi bir buluşun edebî eserlere (roman, hikâye, tiyatro vb.) konu olup olamayacağını tartışınız.

Cevap: Edebiyatın konusu insan olduğu insanlığı etkileyen herhangi bir buluş tabii ki edebi esere konu olabilir. Örneğin hayatımızda büyük yer kaplayan internetin sosyal yaşama etkisi edebi eserlerde işlenebilir.

2. “Tarih olmadan edebiyat tarihinden söz edilemez.” sözünden anladığınızı sözlü olarak ifade ediniz.

Cevap: Bu söz,  tarih biliminin edebiyat tarihinin temeli olduğunu ifade ediyor.  Her edebî metnin, içinde oluştuğu tarihî bir dönem vardır ve edebî metinlerin hepsinde bu tarihî dönemlerin izlerini görmek mümkündür. Edebî metinlerin temasını tarihî dönemler etkiler, bu eserleri doğru yorumlayabilmek için o dönemin tarihî olaylarını iyi bilmek gerekir.

3. Aşağıda Honore de Balzac’ın ( Onör dö Balzak ) “Vadideki Zambak” adlı romanından bir parça verilmiştir. Sizce bu parçada hangi bilim ya da bilgi dalından yararlanılmıştır?

Cevap: Sosyoloji biliminden yararlanılmıştır.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 21 Cevabı

1. Okuduğunuz metinde edebiyatın hangi bilim dalları ya da alanlarıyla ilişkisi üzerinde durulmuştur?

Cevap: Tarih, sosyoloji, biyografya, bibliyografya, ruh bilim, estetik; tıp, kimya, fizik gibi fen bilimleri…

2. “Edebiyatın konusu insandır.” cümlesinden hareketle edebiyat ile sosyoloji arasındaki ilişkiyi değerlendiriniz.

Cevap:  Edebiyatın konusu insandır ve insan toplumsal bir varlıktır. Edebi metinler insanı, insanın diğer insanlarla ilişkisini işler.  Edebî metinler sosyal hayatın bir parçasıdır ve sosyal bir çevrede ortaya çıkar. Sosyoloji ise toplum bilimidir, her ikisinin de konusu ortaktır.

3. Bir metinde anlatılmak istenen asıl düşünceye, verilmek istenen asıl iletiye ana fikir (ana düşünce) denir. Buna göre okuduğunuz metinde yazarın okuyucuya vermek istediği iletiyi belirleyiniz.

Cevap: Edebiyat;  tarih, sosyoloji, psikoloji gibi pek çok bilimle ilişkilidir.

1. ETKİNLİK 

Aşağıdaki şiir hangi bilim ya da bilgi dalının sonuçlarından yararlanmıştır? Böyle bir etkileşimin normal olup olmadığını tartışınız.

KARANFİL SOKAĞI
Tekmil ufuklar kışladı Dört yön, on altı rüzgâr Ve yedi iklim beş kıta Kar altındadır.
Kavuşmak ilmindeyiz bütün fasıllar
Ray, asfalt, şose, makadam
Benim sarp yolum, patikam
Toros, Anti-toros ve âsi Fırat
Tütün, pamuk, buğday ovaları, çeltikler
Vatanım boylu boyunca
Kar altındadır.

Cevap: Coğrafyadan yararlanmıştır. Edebiyatın konusu insan olduğu için insan da mekan ve zamandan bağımsız düşünülmeyeceği, edebi eserlerde mekanın insanlar üzerinde etkileri için böyle bir etkileşim normaldir.

4. Sinema, senaryo yazımında edebî eserlerden yararlanır. Edebî eserleri bazen olduğu gibi bazen de uyarlayarak seyirciyle buluşturur. Tarihçiler, bazı tarihî olayları aydınlatırken o dönemde yazılmış günlük, anı ve mektup türündeki eserleri inceler. Bu eserlerde anlatılan olaylar tarihin o dönemine ışık tutar. Bütün bilim dallarının iyi bir anlatım yoluyla kendi varlığını göstermesi ya da yayılması gerekir. Bu amaçla bütün bilim dalları edebiyatın anlatım yollarından yararlanır. Bazı edebiyatçılar da herhangi bilim ya da bilgi alanının bulgularını kurgulayarak eserlerini oluşturur. Bütün bunlar, edebiyat ile bilim ve güzel sanatlar arasındaki etkileşimi gösterir.

Siz de edebiyat ile bilim ve güzel sanatlar arasındaki etkileşime örnekler veriniz.

Cevap: Edebi eserler de bilimsel çalışmalarda kullanılabilir ve bilim için ilham kaynağı olabilir. Edebi eserler yeni buluşlara ilham verebilir. Buna en güzel örneği Ay’a Seyahat isimli Jules Verne’in romanı oluşturmaktadır. Bu roman daha aya gidilmediği bir dönemde yazılmıştır ve bilime kaynaklık etmiştir.Tam tersi bir örnekte Kemal Tahir’in Devlet Ana romanı verilebilir. Bu roman Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu anlatır ve tarih bilimine kaynaklık etmiştir. Bilim ve edebiyat etkileşimine başka bir örnek ise bilim-kurgu edebiyatını verebiliriz. Bilim-kurgu edebiyatı genelde gelecek bir zaman diliminde geçen olayları veya bugün olmayan bilim ve teknoloji unsurlarını temel alır ve bunlar bilime ilham olabilir. Ayrıca günümüzde dünya çapında milyonlarca kişiye ulaşmış olan birçok bilgisayar oyununun da temelinde fantastik edebiyatının zenginliklerinden istifade ettiğini görüyoruz.

2. ETKİNLİK 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 22 Cevabı

Aşağıda Orhan Kemal’in “Murtaza” romanından ve bu romanın senaryosundan birer bölüm verilmiştir. Bu bölümlerden hareketle sinema sanatının edebiyattan nasıl yararlandığını açıklayınız.

Cevap: Sinema, kendisinden önce var olan; edebiyat, resim, müzik, tiyatro, heykel, dans gibi sanat dallarının hepsiyle iletişim içindedir. Ancak sinemanın diğer sanat dalları içerisindeki en güçlü bağı edebiyat iledir. Edebiyat ve sinema birer sanat dalı ve birer iletişim aracıdır. Edebiyat ve sinema tarih boyunca insanları kültür, bilgi, eğlence ve estetik zevk bakımından geliştirme işlevini de yüklenmiştir. Edebiyat dille yapılan bir sanat etkinliğidir. Sinema dille ortaya çıkarılan ürünün görüntüye dönüştürülmesidir.

3. ETKİNLİK 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 23 Cevabı

Cevap:  Karşılaştırmada iki varlık, iki kavram ya da iki şey arasındaki benzerlik ve karşıtlıklardan yararlanma söz konusudur.Benzerliklerin ya da karşıtlıkların ortaya konması karşılaştırma ile olur. Bu yüzden kullanmıştır.

4. ETKİNLİK 

a.  (D) b. (Y) c. (D) ç. (D) d. (D) e. (Y) f. (Y) g. (D)

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sonuç Yayınları 1. Ünite Giriş Sayfa 15, 16, 17, 18, 19 Edebiyat Metni Etkinlik Soruları ve Cevapları

DERSE HAZIRLIK

1. Güzel sanatlar denince akla hangi sanat dalları gelmektedir?

Cevap:  Güzel sanatlar, sanatın insanlar tarafından icra edilmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Sanat, tarih boyunca bir gelişim içinde olmuştur. İnsanlar sanatın gelişmesinde özellikle bir ihtiyacı karşılamasında özellikle katkı sunmuşlardır. Güzel sanatlar bu bakımdan yazılı ve görsel olarak ortaya çıkmıştır.

Güzel sanatlar denince akla, şiir, heykel, müzik, resim, tiyatro, mimari gelmektedir. Güzel sanatlar insanın hayatındaki bazı ihtiyaçların yine insanın zevklerine göre şekillenmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Zevk ve estetik kaygısı sanatın gelişmesinde ve ihtiyacı karşılamasında önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle günümüzde zamanla gelişen bu ihtiyaçlar ve kaygılar için güzel sanatların akademide bir karşılığına yer verilerek okullar kurulmuştur.

2. Aşağıda verilen “Sanat” şiirinde, hangi güzel sanat dallarının özelliklerine vurgu yapılmıştır?

Cevap: Edebiyat, müzik ve resim…

Şâir kişiler, kuş kuşunuz, dal dalınız./Dallardan renk, kuştan âhenk alınız!

Ses, sâdece mûsıkînin emrinde değil;/ Rengin balı, ressamın değildir, yalnız.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 16 Cevabı

1. Okuduğunuz metnin konusu nedir?

Cevap: Metnin konusu, edebiyatın tanımı ve diğer sanat dallarıyla ilişkisidir.

2. “Duygu, düşünce ve hayalleri diğer sanatların ancak yoruma bağlı sembollerle ifade etmesine karşılık edebiyat maddi dünya intibalarından şuur, şuuraltı, mistik ve metafizik boyutlara kadar insani olan her şeyi apaçık veya alegorik-sembolik şekilde ifadeye muktedirdir.” cümlesiyle ilgili düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Edebiyatın malzemesi dil olduğu için insana ait somut-soyut her şeyi açık veya sembolik şekilde anlatabilir.

3. “Edebiyat” metnine göre günlük konuşma dili ile edebî dilin birbirinden ayrıldığı noktalar nelerdir? 

• Günlük dilde yalın ve doğrudan bir anlatım varken  edebî dil mecazi ve semboliktir.
• Günlük dilde sözcükler genellikle temel(gerçek) anlam çerçevesinde kullanılırken edebi dilde mecaz anlam boyutu derinlik kazanır.

4. “Edebiyat” adlı parça ile aşağıdaki parçayı karşılaştırarak konuya bakış açılarının benzer mi yoksa karşıt mı olduğunu değerlendiriniz. Eski Yunan-Latin çağlarından beri edebiyat (bir anlamda şiir) güzel sanatların beş kolundan biri sayılmaktadır. Faydalıdan ziyade güzeli öne almasıyla ayırt edilebilen bu beş güzel sanat: musiki, resim, mimarlık, heykelcilik ve edebiyattır (şiir).

Cevap: Metinlerin bakış açıları birbiriyle benzerdir. İkisinde de edebiyatın güzel sanatlardan biri olarak benimsendiğine değinilmiştir.

1. ETKİNLİK 

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 17 Cevabı

Aşağıda verilen “Çanakkale Yolun Sonu Film Afişi”, “Çanakkale Türküsü”, “Çanakkale Şehitler Abidesi” ve “Seyit Onbaşı Heykeli”ni seçtikleri anlatım yollan bakımından değerlendiriniz.

Cevap: “Çanakkale Yolun Sonu Film Afişi”,“Çanakkale Türküsü”, “Çanakkale Şehitler Abidesi” ve “Seyit Onbaşı Heykeli” anıtında  farklı anlatım yöntemleri kullanılmıştır. Bu, sanat dallarının malzemesinin farklılığından kaynaklanmaktadır. Örneğin  Çanakkale Türküsü’nde Çanakkale Savaşı’nda yaşanan acılar, fedakarlıklar ses ve ezgi kullanılarak işlenmiştir. Çanakkale Şehitler Abidesi’nde sanatçının anlatım yolu yani tekniği ise tamamen farklıdır; çünkü sanatçının kullandığı  malzemeler farklıdır. Çanakkale Yolun Sonu filminde ise Çanakkale Savaşı’nda yaşananlar sinema tekniklerinden yararlanılarak film olarak canlandırılmıştır.

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 18 Cevabı

2. ETKİNLİK 

Aşağıdaki mânilerde argo olan kelimeleri bulunuz.

Cevap: Manilerdeki argo kelimeler: apaş, tıraş etmek..

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Sonuç Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı 1. Ünite Hazırlık Sayfa 10 Cevapları

1. ÜNİTE  2. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle doldurunuz.
a. Aynı meslek veya aynı topluluk sınıfı arasında kullanılan özel kelimeler veya dil olarak da tanımlanan
argo için şu örnekler verilebilir: uçlanmak (vermek), papel (para), tüymek (kaçmak), çakmak (sınıfta kalmak veya anlamak) vb.
b Konuşma dili Bu kelime ve ses farklılığı ağız kavramıyla açıklanabilir.
c. Lehçe, bir dilin çok uzun zaman önce, yazılı metinlerle izlenemeyen karanlık dönemlerinde kendisinden ayrılan ve ayrıldığı dilden hem ses hem biçim olarak ayrılıklar içeren koludur.
ç. “Baba” kelimesinin yerine bazı yörelerde “babey” kelimesinin kullanılması ağız örneğidir.
d. Türkçenin iki lehçesi vardır: Çuvaşça ve Yakutça
e. Bir dilin izlenebilen tarihî dönemlerinde ayrılmış koluna şive denir.
f. Türkiye Türkçesi kültür dilinde İstanbul ağzı ağzı esas alınmıştır.
g. Bir dilin izlenebilen tarihî dönemlerinde birbirinden ayrılan kolu olan, bazı kelime ve ses farklılıkları içeren kullanımına şive denir.

9. SINIF SONUÇ YAYINLARI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI