Sağlıklı bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler hangileridir, bölünme yeteneğini kaybetmiş bazı hücreler bölünme yeteneğini tekrar nasıl kazanabilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Soru : Sağlıklı bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler hangileridir?

Cevap : Vücudumuzda bölünemeyen hücrelerde mevcuttur. Alyuvar, kas, üreme ve sinir hücrelerinin bölünme özellikleri yoktur. Alyuvarlar çekirdeksizdir, mitokondrileri yoktur. Bölünemedikleri için bir süre (ortalama 120 gün) sonra ölürler. Kas ve sinir hücreleri hiçbir şekilde bölünemezler.

Karaciğer hücreleri ve buna benzer hücreler aslında bölünemez ama hücrelerin ölmesi ya da yaralanmalardan dolayı kaybedilen hücrelerin yenilenmesi maksadıyla bölünürler.

Sağlık bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler sinir hücreleri, alyuvarlar, çoktan mayoz bölünme geçirmiş olan eşey hücreleri, retina ve çizgili kas hücreleridir.

Olgunlaşmış sinir hücreleri bölünemez bu yüzden bir nöronunu kaybetmek ciddi bir felce sebep olabilir. Bölünme özelliği olmasa da hafızadan sorumlu sinir hücrelerinin üretiminden hipokampus bölgesi sorumludur.

Alyuvarlar oksijen taşımakla görevli kırmızı kan hücreleridir. Daha fazla oksijen taşıyabilmeleri için çekirdekleri olmayan bu hücreler bölünemez ancak sinir hücreleri gibi uzun ömürlü değllerdir ve vücuttaki diğer hücreler için her zaman gereklidirler bu yüzden alyuvar üretiminden kırmızı kemik ilikleri sorumludur.

Mayoz bölünme geçirmiş eşey hücreleri ise kromozom sayılarını sabit tumak için tekrar bölünme geçirmezle böylece kromozom sayısı her zaman 2n olarak sabit kalır.

Çizgili kas hücreleri aşırı farklılaşma geçirdiklerinden mitoz bölünme geçirmezler.

Retina hücreleri de sinir hücreleri gibi belli bir yaştan sonra bölünmezler.

Soru : Bölünme yeteneğini kaybetmiş bazı hücreler bölünme yeteneğini tekrar nasıl kazanabilir?

Bazı hücreler bölünemez;

Memelilerde olgun alyuvar hücreleri daha fazla oksijen taşımak için çekirdeklerini kaybederler. Bu yüzden bölünemezler.

Sinir hücreleri, sentrozomlarını kaybettikleri için bölünemezler.

Çizgili kas hücresi ve retina yapısı gereği bölünemez.

Üreme ana hücrelerinin mayoz bölünmesi sonucu oluşan n kromozomlu (haploit) sperm ve yumurta hücresi bölünemez.

Bitkilerde ise bazı hücreler de aynı şekilde bölünemez.

Bölünme yeteneği kaybeden bir hücre, genetik olarak bir müdahale olmaksızın tekrar bölünemez. Genetik Mühendisliği gibi alanlarda çalışan bilim insanları, bu konuda hücrenin bölünememe sebebini bulup ona göre yöntemler uygulayarak tekrar bölünmesini sağlayabilirler.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

ARAŞTIRMA

1. Rh faktörüne bağlı kan uyuşmazlığı nasıl tedavi edilebilir?

Anne Rh (-), baba Rh (+) ve çocuk ise Rh (+) faktörlere sahip olduğunda doğan bebek ile anne arasında kan uyuşmazlığı gözlemlenmektedir. Genel itibarı ile anne karnında bebek ve anne kanı karışmamaktadır. Zaman içerisinde meydana gelen çatlamalar doğrultusunda bebeğin kanı anne vücuduna geçmektedir. Bebeğin kanında bulunan Rh antijenleri anneye geçmektedir. Bu doğrultuda anne kanında bu antijene karşı antikor oluşturulur. Bu hastalık daha sonraki bebeklerin kanlarında da antikor oluşumuna neden olabilir.

Günümüzde kan uyuşmazlığı doğrultusunda bu şekilde risk barındıran durumlarda annenin kanının çocuktan gelebilecek antijenlere karşı antikor oluşturmasını önleyecek ilaçlar tavsiye edilerek bu durum emniyete alınmaktadır.

2. A, B, 0 kan grubu sisteminde de anne ile çocuk arasında kan uyuşmazlığı görülebilir mi?

“A, B, 0 kan grubu sisteminde de anne ile çocuk arasında kan uyuşmazlığı görülebilir mi?” sorusunun cevabı “hayır, görülemez” olmalıdır.

Anne ile çocuk arasındaki kan uyuşmazlığı durumu Rh faktörü ile ilgilidir.

Annenin kan grubu Rh negatif iken, bebeğin kan grubu Rh pozitif ise anneye kan uyuşmazlığı iğnesi yapılması gerekir. Eğer bebeğin kan grubu da Rh negatif ise ek bir tedaviye gerek görülmez.

A, B, 0 kan grubu sisteminde ise genel olarak böyle bir risk yoktur.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

ARAŞTIRMA

1. Rh faktörüne bağlı kan uyuşmazlığı nasıl tedavi edilebilir?

Anne Rh (-), baba Rh (+) ve çocuk ise Rh (+) faktörlere sahip olduğunda doğan bebek ile anne arasında kan uyuşmazlığı gözlemlenmektedir. Genel itibarı ile anne karnında bebek ve anne kanı karışmamaktadır. Zaman içerisinde meydana gelen çatlamalar doğrultusunda bebeğin kanı anne vücuduna geçmektedir. Bebeğin kanında bulunan Rh antijenleri anneye geçmektedir. Bu doğrultuda anne kanında bu antijene karşı antikor oluşturulur. Bu hastalık daha sonraki bebeklerin kanlarında da antikor oluşumuna neden olabilir.

Günümüzde kan uyuşmazlığı doğrultusunda bu şekilde risk barındıran durumlarda annenin kanının çocuktan gelebilecek antijenlere karşı antikor oluşturmasını önleyecek ilaçlar tavsiye edilerek bu durum emniyete alınmaktadır.

2. A, B, 0 kan grubu sisteminde de anne ile çocuk arasında kan uyuşmazlığı görülebilir mi?

“A, B, 0 kan grubu sisteminde de anne ile çocuk arasında kan uyuşmazlığı görülebilir mi?” sorusunun cevabı “hayır, görülemez” olmalıdır.

Anne ile çocuk arasındaki kan uyuşmazlığı durumu Rh faktörü ile ilgilidir.

Annenin kan grubu Rh negatif iken, bebeğin kan grubu Rh pozitif ise anneye kan uyuşmazlığı iğnesi yapılması gerekir. Eğer bebeğin kan grubu da Rh negatif ise ek bir tedaviye gerek görülmez.

A, B, 0 kan grubu sisteminde ise genel olarak böyle bir risk yoktur.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI