Tarihi Çağlar (Taş Çağı, Maden Çağı)

Tarihi Çağlar (Taş Çağı, Maden Çağı) Ders Notu Konu Özeti İndir

TARİHİ ÇAĞLARA GİRİŞ

Çağ: Önemli olaylarla birbirinden ayrılan büyük zaman dilimlerine denir. 

Not: Yazının bulunmasından önceki dönem tarih öncesi çağlar, yazının bulunmasından sonraki çağlarda tarih çağları olarak kabul edilmiştir.

Tarih öncesi çağlar

TAŞ ÇAĞI 

ESKİ TAŞ ÇAĞI: 

• İnsanlık tarihinin en uzun dönemidir. (590.000 yıl)
• İnsanlar geçimlerini avcılık ve toplayıcılık ile sağlamışlardır.
• Mağara ve ağaç kovuklarında yaşamışlardır.
• Avladıkları hayvan postlarını giysi olarak kullanmışlardır.
• Taş, kemik ve ağaç gibi malzemeleri olduğu gibi kullanmışlardır.
• Mağara duvarlarına hayvan resimleri çizilmiştir.
• Not: Türkiye’de bu çağa ait yerleşim merkezleri: Antalya’da: Karain, Beldibi ve Belbaşı mağaralarıdır.

ORTA TAŞ ÇAĞI:

• İnsanlar mağara ve ağaç kovuklarından buzulların erimesiyle çıkarak bu çağda çakmak taşından “mikrolit “denilen küçük araç, gereçler yapılmıştır.
• Bu çağın sonlarına doğru” ateş” bulunmuştur.
• Not: Türkiye’de bu çağa ait yerleşim merkezleri: Antalya’da Beldibi, Ankara’da Macunçay, Göller Yöresinde Baradiz, Samsun’da Tekkeköy’dür.

YENİ TAŞ ÇAĞI:

• Tarım faaliyetleri başlamıştır.
• İlk köyler kurularak yerleşik hayata geçilmiştir.
• Keten, kenevir gibi bitkilerden giysiler yapılarak dokumacılık faaliyetleri başlamıştır.
• Saban, orak ve el değirmenleri kullanılmıştır.
• At, koyun, keçi, sığır gibi hayvanlar evcilleştirilmiştir.
• İnsanlar yiyeceklerini saklamak için topraktan seramik kaplar yapmışlardır.
• Evler önceleri saz ve kamıştan yapılırken sonraları taş ve kerpiçten yapılmıştır.
• Üretim fazlası mallar ticareti ortaya çıkarmıştır.
• Not-1: Türkiye’de bu çağa ait yerleşim merkezleri: Konya Çatalhöyük, Diyarbakır Çayönü, Gaziantep Sakçagözü
• Not-2: İnsanlık tarihinin ilk yerleşme merkezi Konya Çatalhöyük’tür.

                                                    MADEN ÇAĞI

Bakır Çağı:

• Taş çağının sonlarına doğru madenler bulunmuştur.
• İlk bulunan maden bakırdır. Bakırdan kap ve silah yapılmıştır.
• Altın, gümüş bulunmuş ve süs eşyaları yapımında kullanılmıştır.

Tunç Çağı:

• Bakır ve kalayı karıştırarak dayanıklı olan Tunç’u elde etmişlerdir.
• İlk önce şehir devletleri sonraları ilk büyük devletler kurulmuştur.

Demir Çağı:

• Demirin bulunması insanlık tarihinin en önemli olaylarından birisidir.
• Sanayi ve ticaret gelişmiş, devletler büyümüştür.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Tarihe Yardımcı Olan Bilimler

Tarihe Yardımcı Olan Bilimler Ders Notu Konu Özeti İndir

TARİHE YARDIMCI OLAN BİLİMLER(KISACA):

Tarih bilimi bilgilerini tek başına elde edemez, diğer bilimlerden destek alır. İşte tarihe yardımcı olan bilimler şunlardır.

Coğrafya: Yer bilimi

Arkeoloji: Kazı bilimidir. Toprak altında ve denizlerin altında kalmış tarihi buluntuları ortaya çıkarır.

Antropoloji: İnsan ırklarını fiziksel açıdan inceleyen bilim dalıdır.

Etnoğrafya: Toplumların örf ve adetlerini, geleneklerini inceler.

Hukuk: Toplumların hukuk kurallarını(kanunlarını)inceler.

Kronoloji: Takvim bilgisidir. Tarihi olayların oluş zamanlarını inceler.

Edebiyat: Duygu ve düşüncelerin söz ve yazı ile anlatma şeklidir.

Felsefe: Düşünce bilimidir. İnsana doğru düşünmeyi öğretir.

Paleoğrafya: Eski yazıları okuma bilimidir. notbak.com

Epigrafya: Anıtlar üzerindeki yazıları ve kitabeleri inceleyen bilim dalıdır.

Sosyoloji: Toplum bilimidir. İnsan topluluklarının yaşayışlarını inceler.

Filoloji: Geçmişte ve günümüzde var olan dilleri inceler.

Diplomatik: Devletlerarası yazışmaları inceler.

İstatistik: Belirli bir amaç için veri toplama ve grafiklerle sonuçları yorumlama bilimidir.

Ekoloji: Çevre bilimidir.

Nümizmatik (Meskûkât): Eski paraları inceler.

Kimya: Karbon 14 metoduyla tarihi buluntuların yaşını hesaplar.

Sanat Tarihi: Sanat eserlerini inceler.

Heraldik: Arma bilimidir.

Siciloğrafi: Mühürleri inceler.

Onomastik: Yer adlarını inceler.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Tarih Yazıcılığının Gelişimi (Özet)

 Tarih Yazıcılığının Gelişimi (Özet) Ders Notu Konu Özeti İndir

TARİH YAZICILIĞININ GELİŞİMİ

İnsanların yaşadıkları deneyimlerini kayıt altına alarak gelecek nesillere aktarma ihtiyacı tarih yazıcılığının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Tarih yazıcılığının ilk örnekleri;

• Hititlerde anallar (yıllıklar)
• Türklerde kitabeler
• Osmanlılarda vakayinameler
• Ruslarda kronikler

Tarih yazıcılığının geçirdiği aşamalar:

1. Hikâyeci tarih yazıcılığı (rivayetçi tarih yazıcılığı):

Bu tarih anlayışında olaylar yer ve zaman belirtilerek, ancak neden sonuç ilişkileri kurulmadan. Yorum yapmadan hikâye ve efsanelere dayanılarak anlatılır. dersimiz.net

Not: Hikâyeci tarih yazıcılığının ilk örneği tarihin babası sayılan Yunanlı tarihçi Heredot’un “Historia” adlı eseridir.

2. Öğretici tarih yazıcılığı (pragmatik tarih yazıcılığı):

Bu tarih yazıcılığında geçmişteki olaylardan dersler çıkararak topluma fayda sağlamak, milli birlik ve ahlaki değerleri geliştirmek amaçlanmıştır.

Öğretici tarih yazıcılığının öncüsü: Yunanlı tarihçi Tukidides’tir.

3. Araştırmacı tarih yazıcılığı (modern tarih yazıcılığı):

Bu tarih anlayışında bilimsel yöntem ve kurallardan yararlanılır. Olayların nedenleri ve sonuçları tarih biliminin yöntemleriyle araştırılır.

Tarih yazıcılığının farklı milletlerde gelişim aşamaları:

Eski Yunan: Heredot ile başlayıp ve Tukidides ile devam etmiştir.

İslam Ülkeleri: Hikâyeci tarih anlayışı ile İslam tarihçisi “Taberi” eserler vermiştir.

Orta Çağ Avrupası: Eleştiriden uzak “kilise tarihi” olarak ortaya çıkmıştır.

Türklerde tarih yazıcılığı

Osmanlılar döneminde tarih yazıcılığı

Osmanlı tarih yazıcılığının amaçları:

• Devletin başarılarının gelecek nesillere aktarılması.
• Devletin uygulamalarına yönelik sonradan ortaya çıkabilecek iddia ve taleplere karşı kanıt oluşturmak.
• Not: Osmanlı Devletinde olayların kaydını ilk önce “şehnameci” adı verilen görevliler tutardı. XVIII. YY.dan itibaren batının da etkisiyle resmi devlet tarihçileri olan “vakanüvisler“ ortaya çıkmıştır.
• Osmanlılarda ilk vakanüvis Naima Efendi’dir.

Osmanlılarda önemli tarihçiler:

Hoca Sadeddin Efendi, Aşık Paşazade, Oruç Bey, Behişti, Peçevi, Selaniki, Ahmet Cevdet Paşa.

Cumhuriyet döneminde tarih yazıcılığı:

Cumhuriyet döneminde yeni tarih yazıcılığının ortaya çıkmasında Atatürk’ün büyük rolü olmuştur. Türk Tarih Tezi hazırlanmış ve Türk tarihini araştırmak için Türk Tarih Kurumu kurulmuştur.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Tarih Öğrenmenin Önemi Ve Yararları (Kısaca)

 Tarih Öğrenmenin Önemi Ve Yararları (Kısaca) Ders Notu Konu Özeti İndir

TARİH ÖĞRENMENİN ÖNEMİ VE YARARLARI

• Milletlerarası anlaşmazlıkların çözümlenmesine katkıda bulunur.
• Günümüz yöneticilerine devlet yönetimi konusunda yol gösterir.
• Vatan ve millet sevgisini arttırır.
• İnsanların düşünce gücünü geliştirir.
• Geçmişten ders çıkarmamıza yol açar.

Atatürk’ün tarih öğrenimine verdiği önem:

Atatürk tarihe büyük ilgi duymuştur. Türk Tarihinin doğru kaynaklara dayandırılarak araştırılmasına önem vermiştir. Türk tarihi ile ilgili bilimsel çakışmalar yapabilmesi için Türk Tarih Kurumunu (1931) kurdurmuştur.

Tarihi olayların değerlendirilmesi:

Tarihi olaylar meydana geldiği dönemin siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik ve dini özelliklerini yansıtır. Bu nedenle her olayı değerlendirirken olayın meydana geldiği dönemin koşulları dikkate alınmalıdır. Tarihçi objektif olmalıdır. notbak.com

Tarihi olayların değişebilir özelliği:

Tarih mutlak bilgilerden oluşmaz. Yeni belgeler ortaya çıktıkça tarihi bilgiler değişebilir. Bulunacak her yeni kaynak bu bilgileri güçlendirebilir veya değiştirebilir. Örneğin: İlk Osmanlı parasının Orhan Bey döneminde basıldığı bilinirken Osman Bey’e ait bir paranın bulunmasıyla İlk Osmanlı parasının Osman Bey tarafından bastırıldığı anlaşıldı.

Tarihe adanmış bir ömür HALİL İNALCIK

Halil İnalcık dünyaca ünlü tarihçilerimizdendir. UNESCO’nun çıkarmayı tasarladığı “Dünya tarihi“ adlı eserde yer alması onun tarihçiliğine olan uluslararası saygının göstergelerindendir.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Tarih Çağları – İlk Çağ Uygarlıkları (Çin, Hint, İran Uygarlığı)

Tarih Çağları – İlk Çağ Uygarlıkları (Çin, Hint, İran Uygarlığı) Ders Notu Konu Özeti İndir

TARİH ÇAĞLARI-İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI

Tarih çağları yazının icadıyla başlar. Tarih çağları dörde ayrılır.

1-İlk Çağ (MÖ.3500-MS.375): Sümerlerin yazıyı bulmasıyla başlar, Kavimler Göçüyle son bulur.

2-Orta Çağ (375-1453): Kavimler Göçüyle başlar, İstanbul’un fethiyle son bulur.

3-Yeni Çağ (1453-1789): İstanbul’un fethi ile başlamış, Fransız İhtilali ile son bulmuştur.

4-Yakın Çağ (1789-?): Fransız İhtilali ile başlar günümüze kadar devam eder.

TÜRKİYE’NİN TARİH ÖNCESİ MERKEZLERİ

Karain Mağarası: Antalya yakınlarındadır. Eski ve yontma taş çağına aittir.

Beldibi Mağarası: Antalya yakınlarındadır. Eski ve yontma taş çağına aittir.

Çayönü: Diyarbakır Ergani ilçesindedir. Cilalı taş çağına ait ilk köy yerleşmesidir.

Çatalhöyük: Konya’nın Çumra ilçesindedir. İnsanlık tarihinin ilk şehir yerleşmesi burada olmuştur.

Hacılar: Burdur’dadır. İlk savunma amaçlı surlar burada yapılmıştır.

Truva: Çanakkale Hısarlıtepe’dedir. Üst üste 9 yerleşim merkezi bulunmuştur.

Alişar: Yozgat’ta bulunur.7 kat yerleşim merkezi bulunmuştur.

Alacahöyük: Çorum’dadır.4 yerleşim merkezi bulunmuştur.

İLK ÇAĞDA ANADOLU’DAKİ BAZI YER VE BÖLGE İSİMLERİ

Kapadokya: Kayseri, Nevşehir, Malatya, Yozgat

İyonya: İzmir,Aydın ve çevresi

Bitinya: İzmit ve çevresi

Frigya: Kütahya, Polatlı ve çevresi

Pamfilya: Antalya

Dardanya: Çanakkale ve çevresi

Lidya: Manisa, İzmir ve Fethiye

Likonya: Konya ve çevresi

Psidya: Isparta ve çevresi

Paflagonya: Giresun ve çevresi 

KÜLTÜR VE UYGARLIK

Kültür: Bir millete ait maddi ve manevi değerlerdir.

Uygarlık (medeniyet): Savaş, göç, ticaret gibi yollarla yayılmış kültürlerin birleşmesiyle oluşan bütün insanlığın ortak değerleridir.

Not: Kültür milli, uygarlık evrenseldir.

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI

Çin Uygarlığı:

• Çin dünyanın en uzun tarihine sahip devletlerindendir.
• Temelinde Türk, Moğol ve Tibetlilerin etkisi vardır.
• Araba, Tunç ve çömlek yapımını Türklerden öğrenmişler, Türk askerlik sisteminden etkilenmişlerdir.
• Maden az olduğu için porselen sanatı oldukça gelişmiştir.
• İpek ve ipek böcekçiliği yaygındır.
• MÖ XI .yüzyılda mürekkebi bularak yazılarını ipek üzerine yazmışlardır.
• Matbaa, barut ve pusulayı icat etmişlerdir.
• Tao, Konfiçyüs ve Budizm en yaygın dinleridir.
• Halk soylular ve köleler diye ikiye ayrılır.
• Ünlü Çin Seddi’ni Türklerden korunma amacıyla yapmışlardır.

Hint Uygarlığı:

• Tarih boyunca birçok istilaya uğraması nedeniyle pek çok kültür oluşmuş ve sürekli ve güçlü bir Hint devleti kurulamamıştır.
• Hindistan’a yerleşen ”ari kavimler” özlerini yitirmemek için “kast sistemini” meydana getirmişlerdir. dersimiz.com

Kast sistemi: Babadan oğla geçen bir meslek gruplaşmasıdır. Bu sistemde herkes babasının mesleğini devam ettirmek zorundadır. Daha aşağı kastlarla akrabalık kurulamaz ve evlenilemez.

Kastlar 4 gruba ayrılır.

1.Din adamları (Brahmanlar)

2.Soylular ve askerler (Kşatriyalar)

3.Tüccar, çiftçi ve zanaatkarlar(Vaysiyalar)

4.işçiler (Südralar)

Kast dışı kalanlara “paryalar” denilmiştir.

• Hindistan’da eski inançlar “veda“ denilen kitaplarda toplanmıştır.
• Brahmanizm, Budizm, Taoizm, Hinduizm gibi dinler yaygındır.

İran Uygarlığı:

• İran Uygarlığını “Medler ve Persler” oluşturmuştur.
• Persler bilinen ilk posta teşkilatını kurdular.
• Kendilerine ait “Pers üslubunu “oluşturdular.
• Pers kralı ülkeler veya krallar kralı (Şehin Şah) diye anılırdı.
• Persler “satraplıklara (eyaletlere)” ayrılmış ve merkezden atanan ”satrap“ denilen valiler tarafından yönetilirdi.
• İranlılar “Zerdüşt(ateşe tapıcılık)” dinine inanırdı.
• Persler Asya’da çivi yazısını kullanan son uygarlıktır.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Roma Uygarlığı

Roma Uygarlığı Ders Notu Konu Özeti İndir

ROMA UYGARLIĞI

• Roma Uygarlığını bu günkü İtalya’da “Etrüskler” kurmuştur.
• Romalılar güçlü ve düzenli ordularıyla büyük bir imparatorluk kurdular.
• Roma tarihi sırayla “krallık, cumhuriyet ve imparatorluk” dönemlerine ayrılır.
• Roma’da kölecilik yaygındı. En üst sınıf “Patriciler” idi.
• Plepler orta sınıfı oluştururdu.
• Kralın yanında ona yardımcı olan Senato vardı. Cumhuriyet döneminde aynı görevi Konsüller üstlenmişti.
• Roma ile Kartacalılar arasında 100 yıldan fazla süren Pön Savaşları Romalıların galibiyeti ile bitmiştir.
• İlk önceleri Hristiyanlığa karşı olan Roma Milano Fermanıyla Hristiyanlığı serbest bıraktı. Daha sonra Hıristiyanlık Roma’nın resmi dini oldu. notbak.com
• İmparatorluk 395’te ikiye ayrıldı.

Roma İmparatorluğu

Batı Roma (395-476) Başkent: ROMA

Doğu Roma (395-1453) Başkent: KONSTANTİNAPOLİS (İstanbul)

Özellikleri:

• Roma’da Patrici-Plep mücadelesini bitirmek için hazırlanan 12 Levha Kanunları bugünkü Avrupa hukukunun temelini oluşturmuştur.
• Latin Alfabesini oluşturmuştur.
• Miladi takvimi hazırlamışlardır.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Orta Asya’nın En Eski Kültürleri, İskitler(Sakalar), Mısır Uygarlığı

Orta Asya’nın En Eski Kültürleri, İskitler(Sakalar), Mısır Uygarlığı Ders Notu Konu Özeti İndir

ORTA ASYA’NIN EN ESKİ KÜLTÜRLERİ

Anav Kültürü (MÖ 4500 – MÖ 1000)

Orta Asya’nın en eski kültürüdür. Yerleşik hayat görülür.

Afanesyevo Kültürü (MÖ 3000 – MÖ 1700)

Türklerin en eski kültürüdür. Taş, kemik ve bakırdan yapılmış eşyalar bulundu.

Andronova Kültürü(MÖ 1700 – MÖ 1200)

Yayılma alanı en geniş kültürdür. Tunç ve altından yapılma eşyalar ilk defa bu kültürde bulunmuştur.

Karasuk Kültürü (MÖ 1200 – MÖ 700)

Orta Asya uygarlığında ”demir“ ilk defa bu kültürde işlenmiştir.

Tagar Kültürü(MÖ 700 – MÖ 100)

Orta Asya’nın en genç ve en gelişmiş kültürüdür.

İSKİTLER (SAKALAR)

• Orta Asya ve Karadeniz’in kuzeyinde Türk kökenli bir uygarlıktır.
• En ünlü hükümdarları Alp Er Tunga’dır.
• Savaşçı bir topluluk olan İskitler Medlerle birleşerek Urartuları yıkmışlardır.
• İskit-Pers savaşları İskitlerin “Alp Er Tunga”, İranlıların “Şehname” destanlarına konu olmuştur.
• Konar–göçer bir şekilde yaşayan İskitlerin evleri çadır şeklindeki arabalarıydı.
• Altın-gümüş işçiliğinde usta olan İskitlere “bozkırın kuyumcuları” denilmiştir.
• Sanatta “hayvan üslubunu“ kullanmışlardır.
• Gök Tanrı dinine inanmışlar ve ölülerini mumyalamışlardır.
• İskitlerin kadın savaşçıları vardır.

MISIR UYGARLIĞI

• Mısır çöller ve denizlerle çevrili olduğu için istilalara fazla uğramamıştır, bu yüzden tarihi devirler sırasıyla yaşanmıştır.
• Tarihçi Heredot’un dediği gibi “Mısır, Nil’in bir armağanıdır”
• Mısır tarihinin en önemli olayı Hititlerle yaptıkları Kadeş Savaşı’dır bu savaş Kuzey Suriye’yi ele geçirmek için yapılmış,16 yıl (MÖ 1296 – MÖ 1280) sürdü.
• Mısırlılar Ege Göçleri sonucunda zayıflayarak Persler tarafından yıkılmışlardır.
• Mısır’da ilk olarak “nom” adı verilen şehir devletleri vardı. d e r s i m i z . c o m
• MÖ 3000 yılında “Kral Menes” siyasi birliği kurdu.
• İlk çağ Mısır tarihi Eski, Orta ve Yeni Krallık olmak üzere üçe ayrılmıştır.
• Mısır’da devletin başında “Firavun” isimli tanrı krallar bulunurdu.
• Mısırlılar önceleri savunma sonraları sınırları genişletmek amacıyla güçlü ordular kurmuşlardır.
• Mısır’da çok tanrılı (politeist) bir inanış sistemi vardı.
• En önemli tanrıları Güneş tanrısı “Amon-Ra” Nil Tanrısı “Oziris”sayılabilir.
• Mısırlılar ölümden sonraki dirilmeye (ahiret inancı) inandıkları için ölülerini mumyalamışlardır.
• Mumyacılık tıp, anatomi ve eczacılığın gelişmesini sağlamıştır.
• Mısır’da her şehirde bir mahkeme bulunurdu bu mahkemelerin en büyüğü başkentte bulunan “altı büyük ev“ adındaki mahkemeydi.
• Güneş yılı esaslı takvimi Mısırlılar bulmuşlardır.
• Nil Nehri’nin taşma zamanlarını hesaplamak için matematik, sınırları kaybolan tarlaların alanlarını hesaplamak için geometri gelişmiştir.”Pi sayısı” bulunmuştur.
• En büyük mimari eserleri ”Keops, Kefren, Mikerinos piramitleri ile Amon tapınakları“dır.
• Mısırlılar “hiyeroglif=resim yazısı” kullanmışlar, yazılarını “papirüs” isimli bir bitki liflerine yazmışlardır.
• Mısır’da en büyük devlet memurluğu “katiplik” idi.
• Mısır’da halk; ”memurlar, katipler, rahipler, askerler, şehirliler, köylüler ve köleler” olmak üzere sınıflara ayrılıyordu.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Mezopotamya Uygarlıkları (Sümerler, Akadlar, Elamlar, Babilliler, Asurlular)

 Mezopotamya Uygarlıkları (Sümerler, Akadlar, Elamlar, Babilliler, Asurlular) Ders Notu Konu Özeti İndir

MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI

Mezopotamya uygarlığını Sümerler, Akadlar, Elamlar, Babilliler ve Asurlular meydana getirmişlerdir.

Sümerler:

• Asya’dan gelen kavimlerden kuruldu.
• “Site “ denilen şehir devletleri halinde yaşadılar.
• Sitelerin başında “ensi veya patesi“ denilen krallar bulunurdu.
• Ensi veya patesi birkaç siteye hakim olursa ”lugal” bütün sitelere egemen olursa “lugal kalma=büyük kral” olurdu.
• MÖ 3500’lerde yazıyı bularak kullandılar.
• Tarihte ilk kez yazılı edebiyat alanında eserler verdiler (Yaradılış ve Gılgamış destanları, Tufan Hikayesi)
• Geometri ve aritmetiğin temelini atmışlar, dört işlemi kullanmışlar, dairenin alanını hesaplamışlardır.
• “Ziggurat“ adlı çok katlı tapınakları vardı. Zigguratların:

a. Alt katlarını buğday ambarı

b. Orta katlarını okul ve tapınak

c. En üst katlarını rasathane (gözlemevi) olarak kullanmışlardır.

• Çok tanrılı dinleri vardı.
• Ekonomik yaşamın temeli tarıma dayanırdı.
• Sümer ordusu atlı ve yayalardan oluşurdu. Savaş arabalarını ilk kez Sümerler kullanmıştır.
• Gümüşü para yerine kullandılar.
• Önemli site (şehir devletleri): Ur, Uruk, Kiş, Eridu, Umma, Lagaş’tır.
• Sümerlerde ilk yazılı kanunları yapan Lagaş Kralı Urgakina‘dır. Kanunlarında aile hukukuna önem vermişlerdir.

Akadlar:

• Arabistan’dan gelen ”Sami” kavimlerindendir. Orta Mezopotamya’da devlet kurmuşlardır.
• Sümer kültürünü Ön Asya’ya taşıdılar. Sümerlere son verdiler.
• “Kral Sargon“ dönemi en güçlü dönemleridir. notbak.com
• Tarihte bilinen ilk düzenli orduyu kurdular ve Mezopotamya’ya egemen oldular.
• Dünyada bilinen ilk harita Akadlar tarafından çizilen Mezopotamya haritasıdır.

Elamlar:

• Güneydoğu Mezopotamya’da kuruldular.
• Güzel sanatlar, süsleme ve tarımda ilerlediler.
• Merkezi “Sus” şehridir.
• Asurlular tarafından yıkıldılar

Babiller:

• Samilerin bir kolu olan ”Amurlular” tarafından kuruldular.
• En büyük hükümdarları Hammurabi’dir. Kendi adıyla anılan kanunlarını yapmıştır.
• I. Babil Kralı Hammurabi gücünü din yerine ordudan alan bir idare kurdu. Böylece dünyada ilk mutlak krallık (monarşi) ortaya çıktı.
• I. Babil devletine Hititler son verdi.
• II. Babil Devleti’nin en güçlü kralı Nabukednazer’dir bu kral Babil Kulesi ve Babil’in Asma Bahçelerini yaptırmıştır.
• II. Babil Devleti’ne Persler son vermişlerdir.

Asurlar:

• MÖ 2000’lerde Anadolu’da ticaret kolonileri kurarak ticareti geliştirdiler. Koloni: Bir devletin kendi sınırları dışında kurduğu ticaret merkezi.
• Kaya oymacılığında ilerlemişlerdir.
• Hammurabi kanunlarından daha sert ceza kanunları vardı.
• “Karum” denilen pazaryerleri kurmuşlardır. En büyük Karum Kayseri-KÜLTEPE’deki Kaniş’tir.
• Sürekli ve düzenli orduları vardı.
• MÖ VII. Yüzyılda Medler ve Babiller tarafından ortadan kaldırıldılar.
• Not: Asurlar Sümerler’in çivi yazısını Anadolu’ya taşıyarak Anadolu’nun “tarih çağlarına” girmesini sağladılar.

Mezopotamya Uygarlıklarından günümüze kadar mimari eserler gelememesinin sebepleri:

• Mezopotamya’da taş çok az bulunduğu için binalarını kerpiç ve topraktan yapmaları.
• Mezopomya’nın sık sık istilalara uğraması yüzünden savaşlarda tahrip olması.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Karahanlılar ve Gazneliler

Karahanlılar ve Gazneliler Ders Notu Konu Özeti İndir

KARAHANLILAR (840-1212)

• Karluk , Yağma, Çiğil Türk boyları tarafından kurulmuştur.
• Karahanlı hükümdarlarına kuvvetli anlamında “kara” denilmiştir.
• İlk hükümdarları Bilge Kül Kadir Han’dır.
• Satuk Buğra Han İslamiyeti kabul ederek Abdülkerim adını almış ve İslamiyeti resmi din olarak kabul etmiştir.
• En parlak devirleri Yusuf Kadir Han zamanıdır.
• Karahanlılar Yusuf Kadir Han’dan sonra çıkan iç karışıklıklar yüzünden Doğu ve Batı olmak üzere iki kısma ayrıldılar.
• Doğu Karahanlılar Devleti Karahitaylar tarafından yıkıldılar.
• Batı Karahanlılar Devleti Harzemşahlar tarafından yıkıldılar.

Karahanlıların Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi:

• Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
• Devlet yönetiminde ikili sistemi kullanmışlardır.
• Halkın tamamına yakını Türktür bu yüzden resmi dil Türkçedir.
• Türklere ait ilk İslami eserler bu dönemde yazılmıştır. Bu eserler:

GAZNELİLER (963-1187)

• Samanoğullarının Herat Valisi Alp Tigin tarafından kurulmuştur.
• Gazne şehri bu devletin başkenti olduğu için devletin adı Gazneliler olmuştur.
• Sebük Tigin devletin asıl kurucusu kabul edilir.
• Gazne’li Mahmut Abbasi Halifesini Büveyhoğullarının baskısından kurtarmış ve halife Gazneli Mahmut’a ”sultan“  unvanını vermiştir.
• Not: Gazneli Mahmut “sultan“ unvanını kullanan ilk hükümdardır.

Gazneli Mahmut’un Hindistan seferlerinin sebepleri:

• Hindistan’ın zenginliklerinden yararlanmak.
• Hindistan’a İslamiyet’i yaymak.

Not: Gazneli Mahmut Hindistan’a 17 sefer yapmıştır.

Sultan Mesut Selçuklularla Dandanakan Savaşını (1040) yapmış ve yenilmiştir.

Dandanakan Savaşının sebebi: Selçukluların Horasan’a yerleşmeleridir

Dandanakan Savaşının sonuçları:

• Gazneliler zayıflayarak yıkılış sürecine girmişlerdir.
• Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.

Gaznelilerin Yıkılışı:

Afgan yerlileri olan Gurlular Gaznelilere  son verdiler (1187)

Gaznelilerin Özellikleri:

• Gazneliler birçok milletten oluşan çok uluslu bir devletti.
• Gazneliler döneminde saray ve orduda Türkçe, yazışma dili Arapça, eğitim ve edebiyat dili Farsça ve Arapça kullanılıyordu.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 1. Köktürk (Göktürk) ve 2. Köktürk (Kutluk) Devleti – Uygur Devleti

1. Köktürk (Göktürk) ve 2. Köktürk (Kutluk) Devleti – Uygur Devletişi Ders Notu Konu Özeti İndir

I. KÖKTÜRK (GÖKTÜRK) DEVLETİ (552-659)

• Kuzey Hunlarının bir bölümü Altay dağları arasında ”Ergenekon” vadisinde çoğaldılar. Asya’daki Avar devletinin demircilik işlerini yapmaya başladılar.
• Avarlara karşı çıkarılan Töles ayaklanmasını bastırdılar.
• Bumin Bey Avar kralının kızıyla evlenmek istedi. Red cevabı alınca Avarları yenerek  Ötüken merkez olmak üzere I. Göktürk Devleti’ni kurdu.
• Tarihte Türk adıyla kurulmuş ilk Türk Devletidir.
• Bumin Kağan, Mete Han’ın ikili sistemine göre devleti yönetti. Doğuyu kendisi, batıyı kardeşi İstemi Yabgu yönetti.
• Bumin Kağan’ın ölümünden sonra (553) başa geçen oğlu Mukan Kağan dönemi Göktürk’lerin en parlak dönemidir.
• Mukan Kağan döneminde batı illerini yöneten İstemi Yabgu İpek Yolu’nu ele geçirmek için Önce:
• Akhunlara karşı Sasanilerle işbirliği yaparak Akhunları yıktı
• Sasanilerin İpek yolunu kapatması üzerine de Bizansla ittifak yaptı.

• I. Köktürk devletinin başına sırayla Tapo Kağan ve İşbara Kağan geçti.
• Köktürkler iç karışıklıklar nedeniyle 582 yılında ikiye ayrılmıştır. Doğu Köktürkler 630, Batı Köktürkler 659 yılında Çin egemenliğine girmiştir.

II. KÖKTÜRK (KUTLUK ) DEVLETİ (682-744) NOTBAK.COM

• Çin egemenliğindeki Türkler Önce ”Kürşat“ sonra “Kutluk” ayaklanmalarıyla bağımsızlıklarına kavuştular. II. Köktürk devletine kurucusundan dolayı “Kutluk” devleti denildi.
• Kutluk kağana “ilteriş“ ünvanı verildi.
• Kutluk kağan Çin’e 46 sefer yaptı.
• İlteriş kağan’ın ölümünden sonra çocukları Bilge ve Kültigin küçük olduğu için yerine Kapgan Kağan geçti.
• Kapgan Kağan’dan sonra başa geçen oğlu İnal’ın kağanlığını Bilge ve Kültigin tanımadılar. İnal’ı öldürerek başa Bilge Kağan geçti.
• Bilge Kağan devleti yönetirken kardeşi Kültigin orduyu yönetmiş, Tonyukuk’da vezir olmuştur.
• Orhun Anıtları (Göktürk Kitabeleri) Kutluk devleti tarafından  Bilge, Kültigin ve vezir Tonyukuk adına dikilmiştir.
• Orhun Anıtları Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örnekleridir.
• Tonyukuk, Kültigin ve Bilge Kağan’ın ölümleriyle devlet zayıflamış “Uygurlar, Basmiller ve Karluklar” bu devlete son vermişlerdir.

UYGUR DEVLETİ (744-840)

• Kutluk devletine son veren Uygurlar Ötüken’de Uygur devletini kurdular.
• Uygur devletinin kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan’dır.
• Uygurların en parlak devirleri Moyen Çor Kağan zamanıdır.
• Moyen Çor Kağan’dan sonra sırasıyla Bögü Kağan ve Baga Tarkan geçmiştir.
• Yerleşik hayata ilk geçen Türk topluluğu Uygurlardır.
• Uygurlar “Mani Dinini“ kabul etmişler ve bu dinin etkisiyle savaşçılık özelliklerini kaybetmişlerdir.
• Mani dini Türklerin yerleşik hayata geçmelerinde etkili olmuştur.
• Uygurlar Baga Tarkan’dan sonra ikiye ayrılmışlar

– Doğu Türkistan (Turfan Uygur Devleti)

– Kansu Uygur Devleti (Sarı Uygurlar)

*Doğu Türkistan Uygurları Moğollara öğretmenlik yapmışlardır.

İşinize Yarayabilir

Tarih Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar