Akraba evlilikleri sonucu doğan çocukların sağlığında ne gibi riskler oluşabilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Öncelikle genetik hastalıkların sıklığı toplumda olumsuz etkilenir. Ölü doğum sıklığı, yenidoğan kayıpları, doğumsal kusurlar akraba evliliklerinde çok daha sık görülmektedir. Akraba evlilikleri otozomal çekinik ve çok faktörlü kalıtım gösteren hastalıkların görülme sıklığını arttırmaktadır.

1. Derece Akraba Evliliği; (Kuzen Evlilikleri) denir. Büyükanne veya büyükbabalarından biri kardeş olan çiftlerin yaptığı evliliklere ise

2. Derece Akraba Evliliği; (Torun Evlilikleri) denir. Ülkemizde her beş evlilikten birini oluşturan akraba evliliklerinde özürlü çocuk doğma riski yüksektir. Türkiye’de evliliklerin yüzde 20’sini oluşturan akraba evliliklerinde özürlü çocuk doğma riski iki katına çıkıyor. Bu yüzden akraba evliliği yapmayı planlayan çiftlere evlenmeden önce muhakkak genetik danışmanlık almaları öneriliyor. Uzmanlar, toplumda yüzde 2-4 olan özürlü çocuk oranının akraba evliliği yapanlarda yüzde 4-8lere çıktığını belirtiyor. Akraba evliliği yapacak çiftlere evlilik öncesi veya gebelik öncesinde genetik danışma almalarının büyük önem taşıdığına dikkat çekilmelidir.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

10. Sınıf Meb Yayınları Biyoloji 2. Bölüm Değerlendirme Soruları Sayfa 69, 70, 71 Cevapları

1- Aşağıdaki tanılayıcı dallanmış ağaç tekniği ile hazırlanmış soruları soldaki ilk kutudan başlayarak doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğuna karar vererek ilgili ok yönünde ilerleyiniz. Vereceğiniz cevaplarla sekiz çıkış noktasından doğru olanı bulunuz.

Eşeyli üremenin temelinde döllenme vardır. (D)
Türün kromozom sayısının yarılanmasını sağlar. (Y)
Her zaman çevre koşullarına daha dayanıklı bireylerin oluşmasını sağlar. (Y)
Cevap : Çıkış: 4

2. Aşağıda verilen tabloyu inceleyiniz. A ve B sorularını tabloya göre cevaplayınız.

Cevap : A) 1. a, ğ 2. b, d, i 3. f 4. g 5. h, c 6. ç, e, ı
B) ğ, a, e, ı, b, d, i, f, h, ç, e, ı, g, h, c

3. Aşağıda numaralar ile verilen ifadeleri, harf ile verilen ifadelerle eşleştiriniz. Eşleşmeyen kavramı belirleyerek tanımını yazınız.

Cevap : 5 kinetokor. İğ ipliklerinin kromozomlara bağlandığı protein yapılı kısım.

4- Aşağıda numaralandırılmış hücre şekillerinin altındaki boşluklara 2n = 8, 2n = 4, n = 4, n= 2 kromozom sayılarından uygun olanları yazınız.

Cevap : 1. 2n = 8 2. n = 4 3. n = 2 4. n = 2 5. 2n = 4 6. 2n = 4

5. Bir su piresi (Daphnia-Dafniya) dişisi, iki tip yumurta oluşturabilir. Bunlardan bir tip, gelişmek için döllenme gerektirir, ancak diğeri partenogenezle gelişebilmektedir.
Hem eşeyli hem de eşeysiz üreyebilen su pireleri, değişen çevre koşullarına uyum yeteneği hangi üreme biçiminde artar? Nedeniyle açıklayınız.

Cevap : Uyum yeteneğini eşeyli üreme ile artırabilir. Bunun sebebi eşeyli üremede kalıtsal çeşitliliğin olmasıdır.

6. Mayozda homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesinin canlılar için önemini açıklayınız.

Mayozda homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi farklı genotipe sahip gametlerin
oluşmasına neden olur. Farklı özelliklere sahip bireyler oluşur. Kalıtsal çeşitlilik oluşur.

7. Eşeyli üreyen bir canlıda kalıtsal çeşitliliğe neden olan faktörleri yazınız.

Döllenme, kromozomların gametlere rastgele taşınmaları ve krossing overin olmasıdır.

8. I. Hidranın tomurcuklanma ile üremesi
II. Gül bitkisinde çelikle üreme
III. İnsanda eşeyli üreme
Yukarıda verilen örneklerden çeşitliliğe neden olmayan olaylar hangileridir? Nedenleriyle açıklayınız.

Cevap : Çeşitliliğe neden olmayan olaylar I ve II’dir. Tomurcuklanma eşeysiz üreme çeşidi, çelikle üreme vejetatif üreme çeşididir.

9. Aşağıdaki boşluklara eşeyli üreme ile ilgili öğrendiğiniz kavramlardan birer tane yazınız.

Cevap : Gamet, krossing over, döllenme, erselik canlı, yumurta, sperm, zigot, genetik çeşitlilik.

10. Mayoz geçirmekte olan bir hücrede
I. homolog kromozomların ayrılması
II. sitoplazma bölünmesi
III. çekirdek bölünmesi
olaylarının kaçar kez gerçekleştiğini yazınız?

10. I. 1 kez, II. 3 kez, III. 3 kez

11. Aşağıdaki şekillerden hangisi mayoz geçirmekte olan 2n=4 kromozomlu bir hücrenin telofaz I’ine aittir?
Cevap : E

12. Mayozda gerçekleşen
I. tetrat oluşumu
II. krossing over
III. kromatit ayrılması
IV. homolog kromozom ayrılması
olaylarından hangileri mitozda gerçekleşmez?
A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV

Cevap : D

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Eşeyli üremenin avantajları, eşeyli üremenin canlılara sağladığı avantajlar neler olabilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Eşeyli üreme mayoz bölünme sonucu oluşturulan gametlerin döllenmesi olayıdır. En büyük avantajı, mayoz bölünme sayesinde kalıtsal çeşitliliği arttırdığı için, genetik açıdan daha güçlü bireyler meydana getirir. Örneğin ana canlıda bulunan bir hastalığın yavru canlıya aktarılmama ihtimali vardır, çünkü mayoz bölünmede yavru canlının kalıtsal özellikleri ana canlıdan farklılık gösterir. 

Eşeyli üremenin avantajları

• Kalıtsal çeşitlilikler olduğu için nesilden nesile yeni bireyler aktarılır.
• Mayoz bölünme risklidir.

Dezavantajı ise hermafrodit canlılar hariç diğer canlılar döllenme için başka bireylere ihtiyaç duyar. Örneğin dişi bir çiçeğin tohum oluşturması için erkek bir çiçekten polen gelmesi lazım.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

SAYFA 27 ALIŞTIRMALAR CEVAPLARI

Görseli inceleyiniz ve görsel üzerinden soruları cevaplayınız.

1. Görsel üzerindeki harflendirilmiş hücrelerin, bölünmenin hangi evresinde olduğunu yazınız.
a: metefaz b: anafaz c: profaz d: interfaz e: sitokinez f : telofaz

2. Kromozomların en iyi gözlendiği evrenin harfini yazınız.  a- metefaz 

3. Kardeş kromatitlerin birbirlerinden ayrıldıkları evrenin harfini yazınız. b) anafaz

4. Sitokinezin gözlendiği evrenin harfini yazınız. e

5. Görseldeki evreleri gerçekleşme sırasına göre yazınız. interfaz, profaz, metefaz, anafaz, telefaz, sitokinez

SAYFA 28 ALIŞTIRMALAR CEVAPLARI

Görselleri inceleyiniz ve görseller üzerinden soruları cevaplayınız.

1. Boğumlanma hangi hücrede gerçekleşir? Boğumlanma sırasında meydana gelen olayları açıklayınız.  Hayvan hücresinde gerçekleşir Resim A’da görüldüğü gibi

2. Orta lamel oluşumu hangi hücrede gerçekleşir? Orta lamel oluşumu sırasında meydana gelen olayları açıklayınız. Bitki hücresinde gerçekleşir. 

3. İğ iplikleri sentrozom tarafından yapılan hücre hangisidir? Hayvan hücresi 

4. İğ iplikleri mikrotübül organize edici bölge tarafından oluşturulan hücre hangisidir? Bitki hücresi

SAYFA 29 ALIŞTIRMALAR CEVAPLARI

Mitoz sonucu oluşan hücrelerin genetik yapısının ve kromozom sayısının aynı olmasının nedeni kardeş kromatitlerin ayrılmasıdır. Mitoz sonucu oluşacak hücre sayısı 2ⁿ ile hesaplanır
(n = bölünme sayısı).

Tabloyu inceleyerek soruları cevaplayınız.

Tabloda I. hücre 2 kez, II. hücre 3 kez ve III. hücre 4 kez art arda mitoz geçiriyor.
Tabloda verilen bilgilere göre soru işaretiyle belirtilen alanları bulunuz.
a = 2n b = 4 c =8 d = 2n e = n

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Aşılama yoluyla üretimde genetik farklılık nasıl oluşur bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

İyi nitelikli bir ağacın tohumu, ya da bir meyvenin tohumu, ya da bir meyvenin çekirdeği ekilse, o bitkinin özelliklerini taşımayan değişik bir bitki elde edilir. Genetik açılım olur ve ana bitkiden farklı olur ve ana bitkiden farklı, çok çeşitli yeni bireyler elde edilir.

Örneğin, çeşitler arası aşılama tamamen başarılıdır. Türler arası aşılama çoğunlukla başarılı olabilir.

Aşılama yolu ile üretim birkaç aşamada gerçekleştirilir. Bunlar:

1. Genetik anlamda bir hastalığı bulunmayan ve bulunduğu koşullara tam anlamı ile uyum sağlayabilen bitkiler, insanlar tarafından tespit edilir.
2. Tespit edilen bitkilerin birbirinden farklı özelliklerde olması tercih edilir. (Genetik çeşitlilik için bu durum oldukça önemlidir.)
3. Bu bitkiler kullanılarak bir aşı üretilir. Ve diğer bitkiye uygulanır.
4. Aşılama yapılan bitki, genetik anlamda kendisinden farklı özellikteki diğer bitki ile çaprazlanır.
5. Oluşan yeni döller bir öncekilerden bazı genleri alırlar ancak tam olarak bir tanesine benzemezler.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Sağlıklı bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler hangileridir, bölünme yeteneğini kaybetmiş bazı hücreler bölünme yeteneğini tekrar nasıl kazanabilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Soru : Sağlıklı bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler hangileridir?

Cevap : Vücudumuzda bölünemeyen hücrelerde mevcuttur. Alyuvar, kas, üreme ve sinir hücrelerinin bölünme özellikleri yoktur. Alyuvarlar çekirdeksizdir, mitokondrileri yoktur. Bölünemedikleri için bir süre (ortalama 120 gün) sonra ölürler. Kas ve sinir hücreleri hiçbir şekilde bölünemezler.

Karaciğer hücreleri ve buna benzer hücreler aslında bölünemez ama hücrelerin ölmesi ya da yaralanmalardan dolayı kaybedilen hücrelerin yenilenmesi maksadıyla bölünürler.

Sağlık bir insanda bölünme yeteneği olmayan hücreler sinir hücreleri, alyuvarlar, çoktan mayoz bölünme geçirmiş olan eşey hücreleri, retina ve çizgili kas hücreleridir.

Olgunlaşmış sinir hücreleri bölünemez bu yüzden bir nöronunu kaybetmek ciddi bir felce sebep olabilir. Bölünme özelliği olmasa da hafızadan sorumlu sinir hücrelerinin üretiminden hipokampus bölgesi sorumludur.

Alyuvarlar oksijen taşımakla görevli kırmızı kan hücreleridir. Daha fazla oksijen taşıyabilmeleri için çekirdekleri olmayan bu hücreler bölünemez ancak sinir hücreleri gibi uzun ömürlü değllerdir ve vücuttaki diğer hücreler için her zaman gereklidirler bu yüzden alyuvar üretiminden kırmızı kemik ilikleri sorumludur.

Mayoz bölünme geçirmiş eşey hücreleri ise kromozom sayılarını sabit tumak için tekrar bölünme geçirmezle böylece kromozom sayısı her zaman 2n olarak sabit kalır.

Çizgili kas hücreleri aşırı farklılaşma geçirdiklerinden mitoz bölünme geçirmezler.

Retina hücreleri de sinir hücreleri gibi belli bir yaştan sonra bölünmezler.

Soru : Bölünme yeteneğini kaybetmiş bazı hücreler bölünme yeteneğini tekrar nasıl kazanabilir?

Bazı hücreler bölünemez;

Memelilerde olgun alyuvar hücreleri daha fazla oksijen taşımak için çekirdeklerini kaybederler. Bu yüzden bölünemezler.

Sinir hücreleri, sentrozomlarını kaybettikleri için bölünemezler.

Çizgili kas hücresi ve retina yapısı gereği bölünemez.

Üreme ana hücrelerinin mayoz bölünmesi sonucu oluşan n kromozomlu (haploit) sperm ve yumurta hücresi bölünemez.

Bitkilerde ise bazı hücreler de aynı şekilde bölünemez.

Bölünme yeteneği kaybeden bir hücre, genetik olarak bir müdahale olmaksızın tekrar bölünemez. Genetik Mühendisliği gibi alanlarda çalışan bilim insanları, bu konuda hücrenin bölünememe sebebini bulup ona göre yöntemler uygulayarak tekrar bölünmesini sağlayabilirler.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

3. BÖLÜM DEĞERLENDİRME

1. b – 5, c – 2, ç – 3, d – 1, e – 4, eşleşmeyen: a 
Kavram: Sürdürülebilirlik
Doğal kaynakların ekosistem dengelerine uygun kullanılarak çeşitlilik ve üretkenliklerinin sürekliliğinin sağlanması.
2. a) Biyokaçakçılık artarsa biyoçeşitlilik olumsuz etkilenerek azalır.
3. Nesli tükenme tehlikesi altında olmasıdır
4. Tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik, ekosistem çeşitliliği
5. Eğitim seviyesi yükseldikçe çevreye duyarlılık artar. Doğal kaynakların sürdürülebilirliğine önem verilir.
Bu da doğal kaynakların verimli kullanılmasını olumlu etkiler. Biyolojik kapasite artar.

6. A) Türkiye – Norveç coğrafi şartların uygunluğu, jeolojik yapısının farklılığı, çeşitli iklim kuşaklarına ve
ekolojik zenginliklere sahip olması

B) İtalya-Yunanistan-İspanya-Fransa bitki tür çeşitliliği birbirine yakın olan ülkelerdir. Coğrafi ve
jeolojik yapılarının benzerliği.

7. E
8. B
9. C
10. C

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Bir bölgede yaşayan canlıların tür çeşidi, bu türler arasındaki genetik farklılıklar ve canlıların yaşamasına uygun yaşam alanları yani ekosistemler ne kadar fazla ise biyolojik çeşitlilik de o kadar fazladır. Ülkemiz dünya üzerinde biyolojik çeşitlilik açısından en zengin ülkeler arasında yer alır. Bu zenginliğin ekonomik ve kültürel başta olmak üzere birçok faydası vardır. Ne yazık ki ülkemizde tüm dünyada bu canlı çeşitliliği tehlike altında. Küresel ısınma, iklim değişimi, fabrikaların artışı, hava su toprak kirliliği gibi birçok neden biyolojik çeşitliliğin azalması ve ekolojik dengenin bozulmasında başı çekmektedir.

Ülkemiz ve dünyamız için geç olmadan biyolojik çeşitliliğin korunması adına ve biyokaçakçılığın önlenmesi adına tedbirler alınmalıdır. Kabaca bir ülkenin başka bir ülkeye ait genetik çeşitlilikten yasal olmayan yollarla kazanç sağlamasına biyokaçakçılık denebilir. Genellikle az gelişmiş ülkelerde sıklıkla görülen bu durum ülkemiz açısından da tehlike arz etmektedir.

Bu tehlikelerden korunmak için atılması gereken ilk adım insanların bilinçlendirilmesi ve eğitimdir. Biyokaçakçılığın ekonomik kaygılar doğrultusunda yapılamayacağı, bu durumun ülkemiz açısından büyük zararlara sebep olacağı bilinmelidir. Canlılar için hayati tehlikeye yol açan en önemli sebep insan kaynaklı kirliliktir. Fabrikalaşma, fosil yakıtlar, kimyasal maddeler daha birçok çevre kirliliğine sebep olan maddeler ile ilgili denetlemeler düzenli yapılmalı, oluşan atık maddelerin toprağa, havaya, suya karışması engellenmelidir. Zararlı gaz üreten fosil yakıtlar yerine çevre dostu yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalıdır.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

3. ÜNİTE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI

1. ve 2. soruları metni okuyarak grafiğe göre cevaplandırınız.

“Lepistes balığı (P. reticulata – P. redikulata) yavrularına uygulanan farklı su sıcaklıklarının, cinsiyet oranını değiştirdiği tespit edilmiştir. Yapılan bilimsel çalışmalarda kontrol grubu canlıları 26 ℃, deney grupları ise farklı sıcaklık değerlerinde yetiştirilmiştir.” (Yapılan bilimsel çalışmanın sonucundaki oranlar grafikte gösterilmiştir.)

İki yıl boyunca akvaryum suyu sıcaklığının 33-35 ℃ aralığında olması popülasyonun cinsiyet dağılımını nasıl etkiler?

Cevap: Verilen sıcaklık aralığında iki yıl boyunca sadece erkek bireyler oluşur ve popülasyonda cinsiyet dengesi bozulur.

2. Bu türün doğal bir popülasyonunun, küresel ısınma sürecine girmeden önce 29-30 °C aralığında yaşadığı kabul edilmiştir. Buna göre küresel ısınma sürecinde her 100 yılda ortalama sıcaklık değerlerinin 1 C arttığı kabul edilirse popülasyonun 300 yıl sonraki cinsiyet dağılımının nasıl olacağını yorumlayınız.

Cevap: Türün yaşadığı ortamdaki tahmin edilen ortalama sıcaklık değişimleri

1. yüzyıl sonunda 30-31 ℃
2. yüzyıl sonunda 31-32 ℃
3. yüzyıl sonunda 32-33 ℃

olabilir. Başlangıçtaki birey oranı %38 dişi, %62 erkek birey ise, 3. yüzyıl sonunda sadece erkek bireyler oluşur. Bu durumda türün nesli devam edemez.

3. Hangi canlılar II. dereceden tüketicidir?

Cevap: Tavuk, insan, yılan, kurt

4. Hangi canlılar hem etçil hem otçuldur?

Cevap: Tavuk, insan

5. Besin ağındaki canlılardan uygun olanlarını kullanarak besin piramidi oluşturunuz.

Cevap: Bitkiler –> Çekirge –> Tavuk –> İnsan

6. Biyolojik birikimden en çok hangi canlılar etkilenir?

Cevap: İnsan, kurt

7. Asit yağmurları P. melanogaster popülasyo- nunu nasıl etkiler?

Cevap: Asit yağmurları arttıkça, P. melanogaster türünde erkek bireylerin oranı artar ve popülasyonun cinsiyet dengesi bozulur. Bu da tür içi rekabeti artırır ve tür diğer çevresel etkenlere karşı da daha hassas olur.

8. Başlangıçta popülasyonda 50 dişi ve 50 erkek birey olduğunu varsayarak yıllara göre cinsiyet dağılımını gösteren sütun grafiğini çiziniz.

9.1. ve 2. yıllarda suyun pH değeri 7,3 – 7,7 aralığında olsaydı popülasyonun cinsiyet dağılımı bu durumdan nasıl etkilenirdi?
(Başlangıç birey sayısı 50 erkek, 50 dişi olarak alınacaktır.)

Cevap: Başlangıçtaki birey sayıları 8. sorudaki gibi kabul edilirse;

1. yıl sonunda 90-100 dişi, 50-60 erkek
2. yıl sonunda 162-200 dişi, 50-72 erkek

bireyler oluşur ve popülasyonun cinsiyet dengesi bozulur. Bu da tür içi rekabeti artırır ve tür diğer çevresel etkenlere karşı da daha hassas olur

10-12. soruları metne göre cevaplayınız.

“Ozon tabakası güneşten gelen zararlı UV ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını önleyerek canlıları zararlı etkilerden korur. Soğutmada kullanılan CFC’ ler atmosferdeki ozon gazının azalmasına yol açarak ozon tabakasının incelmesine neden olur. İncelmeye bağlı olarak bu tabakada delikler meydana gelir. Ozon deliklerinin bulunduğu alanlarda UV’nin etkisinin arttığı ve mutasyona yol açabileceği bilim insanları tarafından gözlenmiştir.”
10. Atmosferdeki ozon düzeyi ile yeryüzüne ulaşan UV ışınlarının yoğunluğundaki değişimi grafik üzerinde gösteriniz.

11. Ozon deliklerinin oluştuğu alanlarda kanser vakalarının artacağı bilim insanları tarafından öngörülmektedir. Bu durumu nasıl açıklarsınız?

Cevap: Bu alanlarda uv ışınlarının yoğunluğu fazla olduğu için insanlar bu durumdan etkilenir. Özellikle cilt kanserleri artabilir.

12. Atmosferdeki ozon düzeyinin azalmasının ekosisteme etkileri neler olabilir? Örnek vererek açıklayınız.

Cevap: Zararlı ışınların yeryüzüne ulaşmaları nedeniyle olumsuz etkiler ortaya çıkar. Zararlı ışınların yeryüzüne ulaşmasının olumsuz etkilerine küresel ısınma, küresel iklim değişikliği, mutasyonlara yol açma, hassas ekosistemlerde ekolojik dengenin bozulması örnek olarak verilebilir.

Aşağıdaki görseli inceleyiniz. 13-17. soruları görsele göre cevaplayınız.

13. Prokaryot canlıların görev aldığı basamaklar hangileridir?

Cevap: A, B, C, D, E, F

14. Ökaryot canlıların görev aldığı basamaklar hangileridir?

Cevap: A, D, E

15. Ayrıştırıcı canlılar görseldeki basamaklardan hangilerini gerçekleştirebilir?

Cevap: A, D, E

16. Hangi basamaklarda denitrifikasyon olayı gerçekleşir?

Cevap: F

17. Hangi basamaklarda nitrifikasyon olayı ger çekleşir?

Cevap: B, C

18. Doğal kaynakların ekosistem dengelerine uygun şekilde kullanılarak çeşitlilik ve üretkenliklerinin sürekliliğinin sağlanmasına sürdürülebilirlik denir.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

A) Ekosistemlerin sürdürülebilirliği için yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı zorunludur.
B) Nüfusun hızla artması sürdürülebilirliği olumlu etkiler.
C) İnsan tarafından habitatların yok edilmesi ekosistemde doğal yaşam alanlarının sürdürülebilirliği için tehlikeler yaratır.
D) Tarımsal faaliyetlerde gübrelerin kontrollü kullanılması biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliğine bir tehdit oluşturmaz.
E) Erozyon, doğal tarım alanlarının ve toprak verimliliğinin yok olmasına yol açarak tarımsal sürdürülebilirlikte bozulmalara neden olur.

Cevap: B

19. Besin piramidinde üreticilerin biyokütle- sinin diğer trofik düzeydeki canlılara göre genellikle yüksek olmasının nedeni aşağı- dakilerden hangisi olabilir?
A) Ürettikleri enerji miktarının çoğunu diğer basamaklara aktarmaları
B) Üreticilerin birey sayısının tüketicilere göre fazla olması
C) Biyolojik faaliyetleri için kendi ürettikleri organik maddeyi kullanmaları
D) Biyolojik birikimin en yüksek olduğu trofik düzeyde olmaları
E) Besin piramidinde yer alan diğer canlıların besin ihtiyacını karşılamaları

Cevap: C

20. Aşağıdaki
I. Karbon döngüsü
II. Azot döngüsü
III. Su döngüsü
IV. Oksijen döngüsü
madde döngülerinden hangileri ekosistemin canlı faktörleri olmadan da gerçekleşebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve

Cevap: C

21. Azot döngüsünde gerçekleşen
I. Nitrifikasyon
II. Denitrifikasyon
III. Çürüme
olaylarından hangileri topraktaki azot miktarını artırır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III

Cevap: D

22. I. a canlısının sayısı artarsa t ve p canlılarının sayısı azalır.
II. t canlısının sayısı artarsa a canlısının sayısı azalır, p canlısının sayısı artar.
III. p canlısının sayısı artarsa a ve t canlılarının sayısı artar.
verilerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap: C

23. Tarım ilaçlarının kullanılması
I. Hava kirliliği
II. Su kirliliği
III. Biyolojik birikim
durumlarından hangilerine yol açar?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap: E

Grafikteki verilere göre
I. Koruma altına alınan alan sayısı giderek artmıştır.
II. Koruma altına alınan alan yüzölçümü 2016 yılında en fazla değere ulaşmıştır.
III. Koruma altına alınan alanların artması duyarlılığın bir göstergesidir.
ifadelerinden hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Cevap: E

I. Anadolu parsı
II. Anadolu yaban koyunu
III. Yılanboyun kuşu
IV. Asya fili
canlılardan hangilerinin Türkiye’de soyu tükenmiştir?
A) Yalnız I B) I ve II C) II, III ve IV D) II ve III E) I, III ve IV

Cevap: E

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI

Bir bölgede canlı çeşitliliğinin sayıca fazla olmasına biyolojik çeşitlilik adı verilir. Her ekosistemin kendine özgü doğal zenginlikleri ve biyolojik çeşitliliği vardır.

Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği açısından zengin olma sebepleri;

• Ülkemizde farklı iklim tiplerinin görülmesi
• Farklı türden su kaynaklarına sahip olması (deniz, göl,  akarsu, ırmak gibi)
• Toprak tipi olarak çeşitlilik göstermesi
• Her bölgede bulunan yükselti değerlerinin farklı olması
• Büyük kanyonlara, farklı tipte mağaralara sahip olması
• Buzul dönemindeki olumsuz iklim koşullarından az etkilenmiş olması
• Üç kıtanın birleştiği noktada yer alması

Türkiye’de biyolojik çeşitlilik oldukça fazladır. Bu durum ülkemize ekonomik, ekolojik ve kültürel birçok fayda sağlar. Bu duruma örnek olarak dünyada çok az bölgede yetişen bitkileri ülkemizde yetiştirerek ihraç edebiliyoruz. Sayısı azalmış ve dünya üzerinde çok az bulunan hayvanları, bitkileri incelemek için turistler ülkemize gelmektedir. Ülkemizde biyolojik çeşitliliğin fazla olmasında coğrafi konumu son derece önemlidir. Orta enlemlerde bulunan ülkemizde dört mevsim tam olarak yaşanmaktadır. Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının kesişiminde bulunan ülkemiz tarihte birçok medeniyete de ev sahipliği yapmıştır. Bu durum özellikle eski dönemlerde kültürler arası etkileşimi buna bağlı olarak biyolojik çeşitliliği de artırmıştır. Ülkemizde alçak rakım, yüksek rakım, nemli ve kurak bölgeler bulunur. Ayrıca topografik yapısı ve toprak çeşitliliği birçok canlının yaşaması açısından elverişlidir. Canlılık için en önemli ihtiyaçlardan biri olan su ülkemizde bol miktarda bulunur. Üç tarafı denizlerle kaplı ülkemizde birçok akarsu, nehir gibi tatlı su kaynakları da bulunur.

10. SINIF MEB YAYINLARI BİYOLOJİ DERS KİTABI CEVAPLARI