Türkçede Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

 Türkçede Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler Ders Notu Konu Özeti İndir

A.Cümle büyük harfle başlar: Ak akçe kara gün içindir.

Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir. (Atatürk)

Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti (nokta, soru, ünlem vb.) konur:

Atatürk “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” diyor.

Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz. (Nurullah Ataç)

UYARI: İki çizgi arasındaki açıklama cümleleri büyük harfle baş­lamaz:

        Bir zamanlar -bu zamanlar çok da uzak değildir, bundan on, on iki yıl önce- Türk saltanatının maddi sınırları uçsuz bucaksız denilecek ka­dar genişti. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

        Bu sefer de onları -her zamanki yerlerinde bulmak ihtimaliyle- farkında olmadan aramıştım. (Ahmet Hamdi Tanpınar)

İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:

        Menfaat sandalyeye benzer: Başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan yükseltir. (Cenap Şahabettin)

UYARI: İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıra­landığında bunlar büyük harfle başlamaz:

Bu eskiliği siz de çok evde görmüşsünüzdür: duvarlarda çiviler, çivi yerleri, lekeler… (Memduh Şevket Esendal)

UYARI: Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime özel ad değilse büyük harfle başlamaz: 2007 yılında Türk Dil Kurumunun 75. yılını kutladık.

Örnek niteliğindeki kelimelerle başlayan cümlede de ilk harf büyük yazılır: “Banka, bütçe, devlet, fındık, kanepe, menekşe, şemsiye” gibi yüzlerce ke­lime, kökenleri yabancı olmakla birlikte artık dilimizin malı olmuştur.

“Et-, ol-” fiilleri, dilimizde en sık kullanılan yardımcı fiillerdir.

B. Dizeler büyük harfle başlar:

Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi

Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi. (Muhibbi)

Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak

Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. (Mehmet Akif Ersoy)

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik

Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik. (Yahya Kemal Beyatlı)

C. Özel adlar büyük harfle başlar:

1. Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar: Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kâzım Karabekir, Ahmet Haşim, Sait Faik Abasıyanık, Yunus Emre, Karacaoğlan, Âşık Ömer, Wolfgang von Goethe, Vilhelm Thomsen vb.

Takma adlar da büyük harfle başlar: Muhibbi (Kanuni Sultan Süleyman), Demirtaş (Ziya Gökalp), Tarhan (Ömer Seyfettin), Aka Gündüz (Hüseyin Avni, Enis Avni), Kirpi (Refik Halit Karay), Deli Ozan (Faruk Nafiz Çamlıbel), Server Bedi (Peyami Safa), İrfan Kudret (Cahit Sıtkı Tarancı), Mehmet Ali Sel (Orhan Veli Kanık) vb.

2. Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar: Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Kaymakam Erol Bey, Dr. Alâaddin Yavaşça; Sayın Prof. Dr. Hasan Eren; Mustafa Efendi, Zeynep Hanım, Bay Ali Çiçekçi; Mareşal Fevzi Çakmak, Yüzbaşı Cengiz Topel; Mimar Sinan, Fatih Sultan Mehmet, Genç Osman, Deli Petro vb.

Akrabalık adı olup lakap veya unvan olarak kullanılan kelimeler büyük harfle baş­lar: Baba Gündüz, Dayı Kemal, Hala Sultan, Nene Hatun; Gül Baba, Susuz Dede, Telli Baba vb.

UYARI: Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar: Tülay ablama gittim. Ayşe teyzemin keki çok güzel.

3. Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle baş­lar: Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.

4. Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar:

Sayın Bakan,

Sayın Başkan,

Sayın Rektör,

Sayın Vali,

Mektuplarda ve resmî yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar:

Sevgili Kardeşim,

Aziz Dostum,

Değerli Dinleyiciler,

5. Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar: Boncuk, Fındık, Minnoş, Pamuk vb.

6. Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar: Alman, Arap, İngiliz, Japon, Rus, Türk; Kazak, Kırgız, Oğuz, Özbek, Tatar; Hacımusalı, Karakeçili vb.

7. Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar: Türkçe, Almanca, İngilizce, Rusça, Arapça; Oğuzca, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Tatarca vb.

8. Devlet adları büyük harfle başlar: Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan, Azerbaycan, Kırım Özerk Cumhuriyeti vb.

9. Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar: Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik vb.

10. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar: Tanrı, Allah, İlah, Cebrail, Zeus, Osiris, Kibele vb.

UYARI: “Tanrı, Allah, İlah” sözleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar: Eski Yunan tanrıları. Müzik dünyasının ilahı.

“Amerika’da kaçakçılığın allahları vardır.” (Tarık Buğra)

11. Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar: Merkür, Neptün, Satürn; Halley vb.

UYARI: Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar:

Biz dünyadan ayrı yaşarken dünya epey değişmiş. (Hüseyin Cahit Yalçın)

12. Düşünce, hayat tarzı, politika vb. anlamlar bildirdiğinde doğu ve batı sözlerinin ilk harfleri büyük yazılır: Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi vb.

UYARI: Bu sözler yön bildirdiğinde küçük yazılır: Bursa’nın doğusu, Ankara’nın batısı vb.

13. Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar: Afrika, Asya; Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu; İstanbul, Taşkent; Turgutlu, Ürgüp; Akçaköy, Çayırbağı; Bahçelievler, Kızılay, Sarıyer vb.

14. Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar: Ağrı Dağı, Aral Gölü, Asya Yakası, Çanakkale Boğazı, Dicle Irmağı, Ege Denizi, Erciyes Dağı, Fırat Nehri, Süveyş Kanalı, Tuna Nehri, Van Gölü, Zigana Geçidi vb.

UYARI: Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar: Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Taflan köyü vb.

15. Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar: Halit Rifat Paşa Mahallesi, Yunus Emre Mahallesi, Karaköy Meydanı, Zafer Meydanı, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, Ziya Gökalp Bulvarı, Nene Hatun Caddesi, Cemal Nadir Sokağı, İnkılap Sokağı vb.

16. Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün ke­limeleri büyük harfle başlar: Dolmabahçe Sarayı, İshakpaşa Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Alanya Kalesi, Galata Köprüsü, Mostar Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi, Bilge Kağan Anıtı vb.

17. Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır: Hisar’dan, Boğaz’dan, Köşk’e vb.

18. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Devlet Malzeme Ofisi, Millî Kütüphane, Çocuk Esirgeme Kurumu, Atatürk Orman Çiftliği, Çankaya Lisesi; Anadolu Kulübü, Mavi Köşe Bakkaliyesi; Türk Ocağı, Yeşilay Derneği, Muharip Gaziler Derneği, Emek İnşaat; Bakanlar Kurulu, Türk Dili Dergisi Yayın Danışma Kurulu, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı; Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü vb.

19. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar: Medeni Kanun, Türk Bayrağı Tüzüğü, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği vb.

20. Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri asılları kastedildiğinde büyük harfle baş­lar:

Türkiye Büyük Millet Meclisi her yıl 1 Ekim’de toplanır. Bu yıl ise Meclis, yeni döneme erken başlayacak.

Türk Dil Kurumu çalışmalarını titizlikle sürdürüyor. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, Kurumun 21 Mayıs 2009 tarihinde Kars’ta düzenlediği toplantıda kullanıma açıldı.

2876 sayılı Kanun bu yıl yeniden gözden geçiriliyor.

Yazarlara ödenecek telif ücreti, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği’ne göre düzenlenmektedir. Yapılan işlem Yönetmelik’in 4’üncü maddesine aykırı düşmektedir.

21. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar: Nutuk, Safahat, Kendi Gök Kubbemiz, Anadolu Notları, Sinekli Bakkal; Türk Dili, Türk Kültürü, Varlık; Resmî Gazete, Hürriyet, Milliyet, Türkiye, Yeni Asır; Kaplumbağa Terbiyecisi; Yorgun Herkül; Saraydan Kız Kaçırma, Onuncu Yıl Marşı vb.

UYARI: Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz: Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Halı Dokuyan Kızlar tab­losu vb.

UYARI: Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle yazılır: Mai ve Siyah, Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Turfanda mı, Turfa mı?, Diyorlar ki, Dünyaya İkinci Geliş yahut Sır İçinde Esrar, Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe, Ben de Yazdım, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu vb. Özel adın tamamı büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki de büyük harfle yazılır: DİL VE TARİH-COĞRAFYA FAKÜLTESİ vb.

22. Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar: Cumhuriyet Bayramı, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Nevruz Bayramı, Miraç Kandili; Anneler Günü, Öğretmenler Günü, Dünya Tiyatro Günü, 14 Mart Tıp Bayramı, Hıdırellez vb.

23. Kurultay, bilgi şöleni, çalıştay, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır: VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı, Kitle İletişim Araçlarında Türkçenin Kullanımı Bilgi Şöleni, Karamanlı Türkçesi Araştırmaları Çalıştayı vb.

24. Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar: Kurtuluş Savaşı, Millî Mücadele, Cilalı Taş Devri, İlk Çağ, Lale Devri, Cahiliye Dönemi, Buzul Dönemi, Millî Edebiyat Dönemi, Servetifünun Dönemi’nin, Tanzimat Dönemi’nde vb.

25. Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar: Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Asyalılık, Darvinci, Konyalı, Bursalı vb.

UYARI: Özel ad kendi anlamı dışında yeni bir anlam kazanmışsa büyük harfle başlamaz: acem (Türk müziğinde bir perde), hicaz (Türk müzi­ğinde bir makam), nihavent (Türk müziğinde bir makam), amper (elektrik akımında şiddet birimi), jul (fizikte iş bi­rimi), allahlık (saf, zararsız kimse), donkişotluk (gereği yokken kahra­manlık göstermeye kalkışma) vb.

UYARI: Para birimleri büyük harfle başlamaz: avro, dinar, dolar, lira, kuruş, liret vb.

UYARI: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.

UYARI: Müzikte kullanılan makam ve tür adları büyük harfle başlamaz: acemaşiran, acembuselik, bayati, hicazkâr, türkü, varsağı, bayatı vb.

26. Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar: Antep fıstığı, Brüksel lahanası, Frenk gömleği, Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Japon gülü, Maraş dondurması, Van kedisi vb.

Ç. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 28 Aralık 1982’de göreve başladı. Lale Festivali 25 Haziran’da başlayacak.

Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar: Okullar genel­likle eylülün ikinci haftasında öğretime başlar. Yürütme Kurulu toplantı­larını perşembe günleri yaparız.

D. Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar: Giriş, Çıkış, Müdür, Vezne, Başkan, Doktor, Otobüs Durağı, Dolmuş Du­rağı, Şehirler Arası Telefon, 3. Kat, 4. Sınıf, 1. Blok vb.

E. Kitap, bildiri, makale vb.nde ana başlıktaki kelimelerin tamamı, alt başlıktaki kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır.

F. Kitap, dergi vb.nde bulunan resim, çizelge, tablo vb.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. Açıklayıcı yazı, cümle niteliğinde değilse sonuna nokta konmaz.

Kaynak : TDK

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Sayıların ve Bileşik Sözcüklerin Yazılışı (5. Sınıf)

 Sayıların ve Bileşik Sözcüklerin Yazılışı (5. Sınıf) Ders Notu Konu Özeti İndir

SAYILARIN YAZILIŞI

1. Sayılar metin içerisinde yazıyla yazılır.
   İki ev , Üç elma

2. Para, ölçü, saat ve istatistikle ilgili sayılarda rakam kullanılır.
    175 YTL –  35 Kg –  09:25  –   % 37
* Metin içinde yazıyla yazılabilir.

3. Birden fazla sözcükte oluşanlar ayrı yazılırlar.
 Üç yüz yetmiş iki
* Senet ve çeklerde bitişik yazılır.
  2700 TL ( İkibinyediyüz TL )

4. Sıra yazıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir.
   5.  –  5’inci

5. Üleştirme sayıları yazıyla yazılır.
    3’er değil üçer

6. Beş ve daha çok rakamlı sayılar sağdan itibaren üçlü guruplara ayrılarak yazılır.
    64 375                             180 914
7. Romen rakamları ancak kral adlarında, tarihlerde, yüzyıllarda, ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl sayfalarındaki bölümlerinde kullanılır.
  V. cilt  I. Murat XX. yüzyıl

BİRLEŞİK SÖZCÜKLERİN YAZIMI

1. Ses türemesine uğrayan bir kısım sözcükler bitişik yazılır.
   Af etmek =  Affetmek
   His etmek  = Hissetmek

2- Ses düşmesine uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
   Emir etmek  >  Emretmek                 Sabır etmek  > Sabretmek
   Kahve altı    > Kahvaltı                     Pazar ertesi  > Pazartesi

3. Anlam değişmesine uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
   Ayşekadın >> fasulye                   Kargaburnu >> alet

4. Kişi adları, soyadları ve lakapları bitişik yazılır.
   Atatürk,    Ayhan,    Şenol

5. Yer adları birleşik yazılır.
   Eskişehir     Kabataş   Afyonkarahisar

6. Ara yönleri bitiren sözcükler bitişik yazılır
   Kuzeydoğu- Güneybatı

7. Ağa, bey, efendi, hanım, anne, oğul gibi sözcüklerden kurulmuş birleşik sözcükler bitişik yazılır.
   Ağabey    Beyefendi    Hanımanne   Başbakan

8. Hane, nane, zade, perest, perver sözcükleri ile kurulu birleşik sözcükler bitişik yazılır.
    Kahvehane,     Seyahatname,    Amcazade,    Hayalperest,    Vatansever

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Ön Adlar (Sıfatlar)

Ön Adlar (Sıfatlar) Ders Notu Konu Özeti İndir

Ön Adlar (Sıfatlar)

1. NİTELEME ÖN ADI  

2. BELİRTME ÖN ADI

• işaret ön adı
• sayı ön adı
• belgisiz ön adı
• soru ön adı

A) NİTELEME ÖN ADI :
İsimlerden önce gelerek o ismin rengini, durumunu, şeklini bildiren sözcüklere niteleme önadı denir.
Örnek : Kırmızı kazak
Yuvarlak masa                             
Çürük elma
Sarı ev
Kırık sandalye

B)  BELİTME ÖN ADLARI :
Belirtme ön adları dört çeşittir.
1) İŞARET ÖN ADI :

Varlıkların yerini, yönünü, durumunu, rengini, şeklini işaret ederek gösteren sözcüklere işaret ön adı denir.

İşaret ön adı olan sözcükler şunlardır:

Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, kendisi sözcükleri işaret ön adı olan sözcüklerdir.

Ön ad olan sözcükler yapım eki almazlar. Çekim eklerini alırlar.

Örnek: Bu Kapı, Şu Adam, O söyledi

2) SAYI ÖN ADI :

Varlıklardan önce gelerek o varlığın sayısını bildiren sözcüklere sayı ön adı denir.

Sayı ön adı olan sözcükler şunlardır:

Bir, beş,yarım,çeyrek, üçer, onar,düzine, deste….vb.

Örnek: Beş ekmek
Çeyrek saat
Yarım döner
Altışar kitap
Onar paket
Bir düzine kalem
Üç deste silgi………vb.

3) BELGİSİZ ÖN ADLAR :

Varlıkları tam ve kesin olarak değil belli belirsiz olarak belirten sözcüklere belgisiz ön adlar denir.
Belgisiz ön ad olan sözcükler şunlardır:
Birkaç,birçoğu, kimi, kimisi, bazı, bazısı, biraz……..vb.
Örnek: Bahçede birkaç kişi vardı.
Bazı öğrenciler ödevlerini yapmamış.
Okulda birçok çocuk yaramazlık yapıyor.

4) SORU ÖNADI :
Varlıkları soru yoluyla belirten ön adlara soru ön adı denir.
Soru ön adı olan sözcükler şunlardır:
Nasıl, ne zaman nerede, ne, kim, hangi…vb.
Örnek: Hangi evde oturuyor sunuz?
Kimin kalemi kayboldu?
Nasıl bir çevrede yaşamak ister siniz?
Ne zaman eve geldiniz?

ALIŞTIRMALAR
Aşağıdaki adların önüne uygun ön adları getiriniz.
Siyah Önlük Gibi; ……………. Beşik, ……………. Kalemlik, ……………. Bardak, ……………. Çuval, ……………. Çanta, ……………. Kağıt, ……………. Gümüş,  ……………. Silgi, ……………. Gözlük , …………….Para,  …………….Sürahi, ……………. Eldiven,  ……………. Makas,  ……………. Şeker, ……………. Halı,  ……………. Resim,  …………….Fırın, ……………. Domates,  ……………. Perde,  ……………. Armut, ……………. Elma, ……………. Telefon, ……………. Kiraz

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Noktalama İşaretleri-2 (5. Sınıf Türkçe)

Noktalama İşaretleri-2 (5. Sınıf Türkçe) Ders Notu Konu Özeti İndir

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ DİL BİLGİSİ: NOKTALAMA İŞARELERİ-2

SORU İŞARETİ (?)
1. Soru bildiren cümlelerin sonunda kullanılır.
    – Niçin?    – Ne zaman?     – Nasıl?   – Okula gidecek misin?
2. Bilinmeyen tarih, yer, vb. durumlarda kullanılır.
   ( ? – 1985 ) Doğum ve ölüm tarihi.
ÜNLEM (!)
1. Sevinç, acı, kızgınlık, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonunda.
    – Yaşasın! Başardım.      – Off! Çok yoruldum.
2. Seslenme, hitap, uyarı sözlerinden sonra
    Ey Büyük Atatürk!      Hey, arkadaş!
3. Bir sözcüğün küçümseme, alay anlamı katma amacıyla ayraç içinde kullanılır.
    Senin ne kadar başardığını (!) gördük.
KISA ÇİZGİ (-)
1. Satır sonuna sığmayan sözcükleri bölmede kullanılır.
2. İki sözcük arasındaki ilişkiyi belirtmek için kullanılır.
    Bursa – Ankara arasında demiryolu ulaşımı yoktur.
   Türkçe – Almanca sözlük
3. Dil bilgisinde ekleri göstermek için kullanılır.
   -ce  -de -den
4. Heceleri ayırmada kullanılır.
    ma – ce – ra
5. Matematikte çıkartma işareti olarak kullanılır.
    25 – 15 = 10
KESME İŞARETİ (‘)
1. Özel adlara gelen durum ve iyelik eklerini ayırmak için
    Bursa’dan Uludağ’a
2. Kısaltmalardan sonra getirilen ekleri ayırmak için
    TBMM’ye TV’ye
3. Sayılardan sonra gelen ekleri ayırmak için
    2016’da  5’inci
4. Bir harf ya da ekten sonra gelen eki ayırmak için
     di’li geçmiş zaman A’dan Z’ye kadar.
DÜZELTME (İNCELTME )İŞARETİ
1. Yabancı dillerden dilimize geçmiş bu sözcüklerde  (g)  ve  (k)  ünsüzlerinin ince okunduğunu göstermek ve bu isimlerden sonra gelen (a ) ve (u)  seslerinin üzerinde kullanılır.
   Rüzgâr – hikâye – kâğıt

2. Yazılışları aynı, okunuşları ve anlamları ayrı olan sözcükleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerinde kullanılır.
    Hala –  babanın kız kardeşi  >>  Hâla – henüz
    Yad – yabancı           >>>    Yâd – anma
UZUN ÇİZGİ (KONUŞMA ÇİZGİSİ) (–)
1. Yalnızca karşılıklı konuşmalarda, söz başlarında kullanılır.
   – Dersine çalıştın mı?
   – Hayır.
   – Ne zaman çalışacaksın?
   – Bu akşam çalışırım.

2. Konuşmalarda ad yazıldıktan sonra kullanılır.
    Ozan  – Bu kitabı okumam için bana verir misin?
    İdil            –  Elbette, ancak yarın verebilirim.
    Ozan    – Neden şimdi vermiyorsun?
    İdil     – Şimdi ben okuyorum. Bitmek üzere.
TIRNAK İŞARETİ (“)
1. Bir yazı içinde başkasından olduğu gibi aktarılan sözlerin başına ve sonuna konur.
    Dün Aslı “Çevreyi temiz tutmalıyız arkadaşlar.” dedi.
2. Bir sözcüğün önemini belirtmek için kullanılır.
    Irmakların taşıdığı alüvyonların birikmesiyle oluşan ovalara “delta” denir.
3. Kitap ve yazar adların yazı içinde geçerken tırnak içine alınabilir.
    O kitabı “Ömer SEYFETTİN” yazmış.
AYRAÇ (PARANTEZ)
1. Cümlede açıklamaların başına ve sonunda kullanılır.
     Atatürk elli yedi yıl (1881 – 1938) yaşamıştır.
2. Piyeslerde kişilerin nasıl davranacaklarını belirten sözler ayraç içindedir.
    TEKİN: Benim dersim var.(Elindeki elmayı Tosun’a gösterir.)Bak annem bana verdi.
3. Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için
   “Eğitimdir ki bir ulusun ya özgür, bağımsız, şanlı yüksek bir toplum olarak yaşatır ya da tutsaklık ve yoksulluğa terk eder.” (ATATÜRK)

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Noktalama İşaretleri-1 (5. Sınıf Türkçe)

Noktalama İşaretleri-1 (5. Sınıf Türkçe) Ders Notu Konu Özeti İndir

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ DİL BİLGİSİ: NOKTALAMA İŞARELERİ-1

NOKTA ( . )
1. Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
     Bugün annem ve babamla birlikte eve geldik.
2. Kısaltmaların sonunda kullanılır.
     Prof. ( profesör )      Ed. (Edebiyat)
3. Sıra bildiren sayıların sonunda kullanılır.
    1. ( birinci )       IV. Murat ( Dördüncü Murat )
4. Saat gösteren sayılarda zaman birimleri arasında kullanılır.
     Saat 16.50’de okuldan çıkıyorum.
5. Gün, ay, yıl sayılarının arasında kullanılır.
     30.04.2016
6. Sayılarda basamaklar arasında kullanılır.
     254.365
7. Matematikte çarpı işareti yerine kullanılır.
    5×4 = 20                           5.4=20
VİRGÜL ( , )
1. Eş görevdeki sözcükleri, sözcük öbeklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.
    Dedem beyaz sakallı, güler yüzlü, sevecen biriydi.
2. Uzun cümlelerde özneden sonra kullanılır.
    Annem, eve erken gelmemizi söyledi.
3. Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
   Bahçeye çıktı, ağaçlara doğru yürüdü, bir elma kopardı.
4. Tırnak içine alınmamış aktarma cümlelerin sonunda kullanılır.
     Babam sana kitap aldım, dedi.
5. Ondalık sayılarda kullanılır.
   5,02 (beş tam yüzde iki)
6. Yazışmalarda tarihle, yer adlarını ayırmak için kullanılır.
    22 Mart 2016, Aydın
7. Cümle başlarında kullanılan evet, hayır, peki, yok, tamam, elbette, haydi sözcüklerinden sonra kullanılır.
     Evet, akşama geleceğim.
     Hayır, o kitabı okumadım.
     Elbette, birlikte yemek yeriz.
8. İşaret adıllarından sonra kullanılır.
     O, hızla kapıdan içeri girdi.
NOKTALI VİRGÜL ( ; )
1. Birbirine bağlı cümleleri ayırmak için kullanılır.
2. Ama fakat lakin ancak, yalnız, oysa hâlbuki ne var ki, bununla birlikte, öyleyse, bu nedenle, sonuç olarak, çünkü gibi bağlaçlarla bağlanan cümlelerin birincisinden sonra kullanılır.
     Sabır acıdır; ama meyvesi atlıdır.
İKİ NOKTA ( : )
1. Açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.
    Canlılar ikiye ayrılır: Hayvanlar ve bitkiler
2. Başkalarına ait sözler aktarılırken bu sözlerden önce kullanılır.
     Öğretmenim diyor ki : “Birbirimizi sevelim .“
3. Anlamları açıklanacak sözlerden sonra kullanılır.
     Doruk: Dağın en yüksek yeri
4. Konuşma çizgisiyle başlayan konuşmalardan önce kullanılır.
     Sevgi:
     – Nereye gidiyorsun?
     Selim:
    – Bahçeye çıkacağım
5. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
    30 : 5 = 6

ÜÇ NOKTA (…)
1. Bitmemiş cümlelerin sonunda kullanılır.
     Büyük bir umutla yola çıktı…
2. Bir parçadan alınan yazılarak anlatılan yerleri belirtmek için kullanılır.
    …Ayağa kalktı. Odaya doğru yürüdü.
3. Birtakım nedenlerle açıklanmak istenmeyen sözcüklerin yerine kullanılır.
     … Bu olaya şahit.
4. Konuşmada karşılık verilmediğini anlatmak için kullanılır.
      – Kimin yaptığını gördün mü?
      – …

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Noktalama İşaretleri ve Örnekler

 Noktalama İşaretleri ve Örnekler Ders Notu Konu Özeti İndir

Noktalama İşaretleri ve Örnekler:

              Yazılarda, doğru okumayı ve anlamayı sağlamak için kullanılan işaretlere noktalama işaretleri(imleri) adı verilir. Noktalama işaretleri, okuduklarımızı daha kolay ve doğru olarak anlamamızı; yazılı anlatımlarda duygu ve düşüncelerimizi doğru ve anlaşılır şekilde aktarabilmemizi sağlar.

1. Nokta (.)

– Cümle sonlarına konur.
Örnek: Öğretmenimiz bize yeni konular anlattı.

– Kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr. (doktor), Prof. (profesör), Doç. (doçent)

– Saat ve dakika belirten sayılar arasına konur.
Örnek: Sınav 08.30’da başlayacak.

– Tarihlerin yazılışında gün, ay, yıl belirten sayılar arasına nokta konur.
Örnek: Okulumuz 17.09.2007’de açıldı.

– Sıra bildiren sayıların sonuna konur.
Örnek: 5. sınıf (beşinci sınıf)

– Nokta, matematikte çarpma işareti olarak da kullanılır.
Örnek: 7×5 = 7.5

2. Virgül (,)

– Cümlede art arda sıralanan eş görevli sözcük ve sözcük öbekleri arasına virgül konur.
Örnek: Pazardan erik, kiraz, çilek ve kavun aldık.

– Sıralı cümlelerin arasına virgül konur.
Örnek: İstediğim kitabı dolaptan aldı, bana uzattı.

– Seslenme (hitap) sözlerinden sonra virgül konur.
Örnek: Sevgili Teyzeciğim, sizi çok özledim.

– Uzun cümlelerde, özneden sonra virgül kullanılır.
Örnek: Burak, bu yıl çok farklı bir çocuk oldu.

– Tırnak işareti içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra virgül konur.
Örnek: — Benim güzel çiçeğim, dedi.

3. Soru İşareti (?)

– Soru anlamı taşıyan cümle ve sözcüklerin sonuna soru işareti konur.
Örnek: Ayşe okula gitti mi?

4. Ünlem İşareti ( ! )

– Acı, sevinç, üzüntü, korku, heyecan, şaşkınlık gibi duyguları belirten sözcük ve cümlelerden sonra ünlem işareti konur.
Örnek: Yaşasın!, Çabuk buraya gel!

5. İki Nokta ( : )

– Bir sözcük ya da cümleden sonra örnekler sıralanacak, açıklamalar yapılacaksa bu sözcük ve cümlelerin sonuna iki nokta konur.
Örnek: Bir yılda dört mevsim vardır: sonbahar, kış, ilkbahar, yaz

– Yazıda konuşmaların başlayacağını gösteren sözcükten sonra da iki nokta konur.
Örnek: Can, gülümseyerek dedi ki: Günaydın, nasılsın ?

– Matematikte bölme işareti olarak da kullanılır.
Örnek: 15:5=3

6. Üç Nokta ( … )

– Sözün bitmediğini belirten cümlelerin sonuna üç nokta konur.
Örnek: Güneş’i görünce öyle mutlu oldu ki…

– Karşılıklı konuşmalarda, söylenmeyen ya da söylenmek istenmeyen sözlerin yerine üç nokta konur.
Örnek: Tam bir …e benziyordu. notbak.com

– Birtakım örnekler yazıldıktan sonra, benzerlerinin bulunduğunu anlatmak için “ve benzerleri” anlamında kullanılır.
Örnek: Şu sözcükler sesteştir: kır, yüz, çay…

– Bir metinden yapılan alıntılarda, atlanan bölümlerin yerine üç nokta konur.
 Örnek: “… Adam konuşmasına devam etti: Bu böyle sürüp gidemez. Bu soruna bir çözüm bulmalıyız.”

7. Kesme işareti ( ‘ )

– Özel adlara eklenen çekim eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek: Ahmet’in dedesi Antalya’ya gidecekmiş.

– Kısaltmalara ve sayılara getirilen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır.
Örnek:  Saat 17.50’de dersimiz bitiyor.

– Bir harf ya da eke getirilen ekler, kesme işareti ile ayrılır.
Örnek: Alfabemizdeki harfleri a’dan z’ye sayabilirim.

8. Tırnak işareti ( “ ” )

– Başka bir kişiden ya da yazıdan alınan sözler tırnak işareti içinde yazılır.

Örnek: Adam “Bir gün beni anlayacaksın.” dedi.

– Yazıda geçen, kitap, dergi, şiir adları tırnak işareti içinde yazılır.
Örnek: Orhan Veli Kanık’ın “Dalgacı Mahmut” şiirini okudunuz mu?

– Cümlede özellikle belirtilmek istenen sözler, tırnak işareti içinde yazılır.
Örnek: Bir insanın en büyük ihtiyacı “sevgi”dir.

Örnek: En sık ziyaret ettiğim sitelerden biri “dersimiz.com” dur.

9. Kısa Çizgi ( – )

– Satıra sığmayan sözcükler, devamı olduğunu belirtmek için kısa çizgiyle ayrılır.
Örnek: arka-
daşımdır.

– Sözcükleri hecelerine ayırırken, heceler arasına kısa çizgi konur.
Örnek: öğrencilerim, öğ-ren-ci-le-rim.

– Bir başlangıcı ve sonu belirten sayılar arasına kısa çizgi konur.
Örnek: I. Dünya savaşı 1014-1918 yılları arasında olmuştur.

– Birbirleriyle ilişkili devlet, ulus, kurum, yer, bölüm adları arasına kısa çizgi konur.
Örnek: Ankara – Eskişehir arası iki saat sürüyor. * Türk – Yunan dostluğuna önem veriyorlar.

10. Noktalı Virgül ( ; )

– Virgülle ayrılmış farklı görevdeki sözcük ya da sözcük öbeklerini ayırmak için kullanılır.

Örnek: Eylül, ekim, kasım sonbahar; aralık, ocak, şubat kış mevsimi aylarıdır.

11. Uzun Çizgi (—)

– Bir yazıda karşılıklı konuşmaları belirtmek için uzun çizgi kullanılır. Uzun çizgiye konuşma çizgisi de denir.
Örnek: Oynamayı ve eğlenmeyi seven hayvanların yaşadığı ormana, mavi tüylü bir tilkinin yolu düşer. Ormana dönerek seslenir:
—  Ey ormanda yaşayan hayvan dostlarım!

12. Yay Ayraç ( )

– Cümlede herhangi bir sözcük ya da durumla ilgili yapılan açıklamalar yay ayraç içinde yazılır. (yay ayraça parantez de denir)
Örnek : Atatürk Samsun’a gittiğinde (19 Mayıs 1919) otuz sekiz yaşındaydı.

– Tiyatro eserlerinde, konuşacak kişinin durumunu, hareketlerini belirtmek için yapılan açıklamalar yay ayraç içine yazılır.
Örnek: Dede Torunlarım güzel yavrularım! (Sahnenin ortasına oturur.) Ne çok özledim sizi.

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 Kök ve Ek Bilgisi

 Kök ve Ek Bilgisi Ders Notu Konu Özeti İndir

KÖKLER VE EKLER 

Türkçemizde sözcükler kök ve eklerden meydana gelir.

KÖK

Sözcüklerin parçalanamayan, anlamlı en küçük parçasına “kök” denir.

Çiçekçilik = çiçek – çi – lik

                     Kök – ek – ek

Kökler ve yeni oluşan kelime arasında anlam ilişkisi olmalıdır. 
 

DOĞRU 

BALIK + ÇI = BALIKÇI 
(Balık tutan kişi) “Balık” ile “balıkçı” arasında anlam ilişkisi olduğu için “balıkçı” kelimesinin kökü balık” tır.

YANLIŞ 

BAL + IK + ÇI = BALIKÇI

Yukarıdaki kullanım yanlıştır. “Bal kelimesi tek başına anlamlı olsa da “balıkçı” kelimesi ile bir anlam ilişkisi olmadığı için bu kelime kök olamaz. 

Kökler temelde ikiye ayrılır: isim kökü ve fiil kökü

İSİM KÖKÜ: Varlıkları ve kavramları karşılayan köklere isim kökü denir.

Bu köklerin sonuna ‘-mek,-mak” eki getirildiğinde anlamlı OLMAZ.

ÖRN: Sakinlik = sakin + lik

                    İsim kökü + ek

Sakinmek ( Anlamlı olmaz.)

İnatçı = inat + çı

    İsim kökü + ek     

İnatmak (Anlamlı olmaz) 

FİİL KÖKÜ: Bir hareketi, işi veya oluşu karşılayan köklere fiil (eylem) kökü denir.

Bu köklerin sonuna “-mek,-mak” eki getirildiğinde anlamlı OLUR.

“-mek..-mak” eki Türkçede mastar eki olarak adlandırdıp fiillerin sonuna getirilir. Kısa çizgi (-) ile gösterilir.

ÖRN: Koştu = koş + tu

                  Fiil kökü + ek

Koşmak (Anlamlı olur.)

Geldim = gel + di + m

         Fiil kökü + ek + ek

Gelmek (Anlamlı olur.) 

EKLER

Bir sözcükten başka bir sözcük türeten veya farklı anlam ilgileri katan harf ya da harf gruplarına “EK” denir.
Bir sözcük eklerine ayrılırken önce sözcüğün kökü bulunmalıdır.

Ekler ikiye ayrılmaktadır: yapım eki ve çekim eki

YAPIM EKİ: Yeni sözcük türetmeye yarayan eklere “YAPIM EKİ” denir.

ÖRN: simitçi = Simit – çi

                   İsim kökü – yapım eki

ÇEKİM EKİ: Sözcüğün anlamını değiştirmeyen eklere “ÇEKİM EKİ” denir.

ÖRN: simitler = Simit – ler

                   İsim kökü – çekim eki

NOT: Türkçe’de yapım ekleri, çekim eklerinden önce gelir. Yani çekim ekinden sonra yapım eki gelemez. 

ÖRN: Avcıya = av – cı – ya

              isim kökü – yapım eki – çekim eki

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Kompozisyon Yazmanın Metodu (Yöntemi)

Kompozisyon Yazmanın Metodu (Yöntemi) Ders Notu Konu Özeti İndir

KOMPOZİSYON YAZMANIN METODU (YÖNTEMİ)

Türk edebiyatında kompozisyon, “tertip, düzen, düzenli yazı” anlamlarına gelmektedir.

Kompozisyon yazma işi, şu sıraya göre yapılır:

Kendi seçtiğimiz veya bir başkası tarafından seçilen bir konu üzerinde kompozisyon yazarken, zihnimizde yapacağımız ilk işlem; o konu ile ilgili duygu, düşünce, hayal ve bilgilerimizi canlandırmaktır.

Üzerinde kompozisyon yazacağımız konu; şiir veya düzyazı türünde bir eser, herhangi bir eserden alınmış bir parça, bir atasözü, bir özdeyiş veya soyut bir duygu (sevmek gibi) olabilir.

Meselâ (örnek olarak), şu sözü ele alalım: “Hayatta hiç kimse başarı merdivenini elleri cebinde tırmanmamıştır.” Bu sözde, konu, “çalışmak, başarma için çalışmak”tır.

Konuyu bulduktan sonra yapacağımız ikinci işlem, kompozisyon konumuzdaki ana düşünceyi ve yardımcı düşünceleri belirlemektir.

Ana düşünce (fikir); bir konu üzerinde bir kimsenin kendine özgü düşüncesidir. Mesela yukarıdaki sözde, ana düşünce “Başarılı olmak için çok çalışmalıyız.” Cümlesi olabilir.

Ana düşünceyi destekleyen, ana düşünceyle ilgili olan öteki düşüncelere de “yardımcı düşünceler” denir.

KOMPOZİSYON YAZMA DENEMESİ

Bize “Orman konusunda bir kompozisyon yazınız.” denilmiş olsun. Burada konu “orman”dır.

• Önce paragraf yaparız.
• Ormanın tanımını yaparız. (Orman, insan ve toplum için faydalı olan, içinde farklı canlıları barındıran, ağaçlardan oluşan bir yerdir. dersimiz.com)
• Ana düşünceyi belirleyeceğiz. (Orman, insan ve toplum için çok faydalı olduğundan korunmalıdır.)
• Ana düşüncemizi, paragraf yaparak, açıklayacağız.
• Sonra yardımcı düşünceleri belirleyeceğiz.
• Orman, yeşilliklerle örtülü, tabiatın bir parçasıdır.
• Çeşitli hayvan türlerini barındırır.
• İçimizdeki güzellik duygusunu tatmin eder.
• Orman, ekonomik bir kaynaktır.

• Yukarıda belirlediğimiz yardımcı düşüncelerin her birini, birer paragrafta açıklayacağız.
• En son olarak satırbaşı yapıp, yeni bir paragrafta; “Kısaca, kısacası, demek ki, öyleyse, netice olarak,…” gibi ifadelerden birini kullanarak, ormanlarımızı korumamız gerektiğinden söz ederek yazımızı bitireceğiz.
• Yazımıza bir de başlık koyduk mu, bu iş tamamdır. (Ormanlar Canımız) Bu kadar kolay işte.

KOMPOZİSYONDA KAĞIT VE YAZI DÜZENİ

Düzenli bir kompozisyon yazarken;

a. Kullanacağımız kağıt beyaz ve çizgisiz olmalıdır.

b. Kompozisyon yazılılarında siyah kurşun kalem, ödevlerde mavi mürekkepli dolmakalem veya tükenmez kalem kullanılmalıdır.

c. Kağıdın etrafına süsleme yapmak, resim yapmak gereksizdir.

d. Yazılar okunaklı ve eşit aralıklı yazılmalıdır. Harfler, kelimeler ve satırlar arasında eşit boşluk olmalıdır.

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

Açıklamalarıyla 20 Türk Atasözü

Açıklamalarıyla 20 Türk Atasözü Ders Notu Konu Özeti İndir

AÇIKLAMALARIYLA ATASÖZLERİ (20 TANE)

1-İt derisinden post olmaz: Yaratılış gereği aşağılık olan kimse, yüce bir amaca hizmet edemez. Gerek arkadaşlarına, gerekse inanılan amaca ihanet eder. Bayağı, adi malzeme ile de kaliteli, güzel şeyler yapılamaz.

2-Karga şakırdamış, bülbülüm sanmış: Bir ustayı taklit eden akılsız kendini usta sanır.

3-At, adımına göre değil, adamına göre yürür: Atın yürüyüşü binicisinin yönetimine bağlı olduğu gibi bir işin gidişi de iş başındakinin bilgisine ve çabasına bağlıdır.

4- Zayi olan koyunun kuyruğu büyük olur: Elden kaçırılan fırsat gözde büyük olur.

5- İyi gitmeyince kişinin işi, muhallebi yerken kırılır dişi: İnsanın işi bir kez ters gitmeye görsün en sıradan işlerinde bile terslikle karşılaşır.

6- Böyle gelmiş böyle gider: Öteden beri süre gelen durum, kurulu düzen, halk arasında yaşayan gelenek ve görenekler kolay kolay değişmez.

7- Hastaya döşek sorulmaz: İnsana, çok gereksinim duyduğu bir şeyin gerekli olup olmadığı sorulmaz..Mümkünse en kısa sürede kişinin gereksinimi giderilmelidir.

8-Her kapının bir anahtarı vardır: Her güç işin bir çözümü vardır.

9- Nefesine güvenen borazancı başı olur: Kişi başarabileceğine inanıyorsa büyük işlere girmelidir.

10- Mal malamatı örter: Zengin insanların kusurları önemsenmez.

11- Kaş ile göz gerisi söz: Güzellik ve yakışıklılık her şeyden önce kaşlarda ve gözlerde olmalıdır. Göz ve kaşlar etkileyici olduktan sonra, vücudun diğer yerlerinin güzelliği pek önemli değildir.

12- Baş, dil ile tartılır: Kişilerin ne kadar akıllı, ne kadar düşünceli oldukları söyledikleri sözlerle ölçülür. Çünkü konuşmaların tutarlı ve yerinde olup olmaması böyle bir ölçüm için en elverişli yolların başında gelir.

13-Dertsiz baş olmaz: Hemen herkesin az veya çok bir derdi vardır. Dertsiz insanın düşünülmesi mümkün değildir. İnsan bunu bilmeli ve karamsarlığa kapılmadan dertlerini azaltmaya çalışmalıdır. Maddi zorlukların aşılması dertlerin bittiği anlamına gelmez. Yaşam sorunlarla doludur.

14- İş olacağına varır: Bir iş, şartlar neyi gerektiriyorsa o yönde gelişir; ne olacaksa olur. İnsanlar, olup biten üzerinde az çok etkili olmakla birlikte, bunların sonuçları üzerinde etkili olmazlar. Bundan dolayı işlerin şu ya da bu şekilde yürümemekte olmasına boş yere üzülmemeli, elden gelen gayret sarf  edildikten sonra Allah’a güvenilmelidir.

15-Var varlatır yok söyletir: Nice bayağı insanlar vardır ki sırf zengin oldukları için adamdan sayılırlar. Varlık ve güç, kişiye yüksekten atma ve varlığını arttırma gücü verir. Yokluk ise ancak sızlanmaya, yakınmaya yol açar.

16- Eden bulur,inleyen ölür: Bir durumun nasıl sonuç doğuracağı, işin başında belli olur: başkasına kötülük edenin başına kötü işler gelir; inlemekten kendini alamayacak kadar ağır olan hasta ölür.

17-Atlasa kıl yapışmaz: Dürüst, temiz, kötülükten uzak, işinde başarılı kimseler hakkında söylenen karalayıcı sözler, yapılan iftiralar havada kalır; boşuna söylenmiş olur, onlara bu sözlerin kötülüğü bulaşmaz.

18-Ecele çare bulunmaz: Hayatta her sorunun bir çaresi, çözüm yolu bulunabilir. Çaresi bulunamayan tek şey ölümdür. Bu yüzden insanların ölüm gerçeğini hatırdan çıkarmamaları gerekmektedir.

19- İnsanın kıymetini insan bilir: Bir insanın ne kadar kıymetli ve değerli ancak kendisi gibi kişiler ölçebilir. Aynı nitelikte olmayan insanlar onun kıymetini bilecek insan değildir.

20- Veren eli herkes öper: Yardımını esirgemeyen, eli açık olan kimseye herkes saygı gösterir. Asıl erdemli olan, bulupta veremeyenlere ve bunun ıstırabını yüreğinde hissedenlere de saygı gösterir.

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar

 7. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam

 7. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam Ders Notu Konu Özeti İndir

7. SINIF TÜRKÇE SÖZCÜKTE ANLAM

1. Gerçek (Temel) Anlam

Bir sözcüğün akla gelen ilk anlamına gerçek(temel) anlam denir. Aynı zamanda sözlük anlamı olarak da adlandırılır.

* Kıyafetlerini boş bir bir dolaba koydu.
(boş: İçinde, üstünde hiç kimse veya hiçbir şey bulunmayan)

* Evin perdelerini geçen ay değiştirdik.
(perde: pencerelerin önüne takılıp ışığın girmesini engellemeye yarayan örtü)

2. Yan Anlam

Bir sözcüğün gerçek anlamından tam olarak kopmadan gerçek anlamıyla görev, şekil benzerliği ilişkisi kurularak kazandığı yeni anlama yan anlam denir.

* Bu sabah kapımın kolu kırıldı.
(kol: Kapının sapı)

* Kör bıçakla dalı kesmeye çalışıyor.
(kör: Keskinliği yeterli olmayan)

3. Mecaz Anlam

Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir.

* Geç kalınca tiyatro biletimiz yandı.

* Boş sözlerle beni oyalamayın.
(boş: Bir işe yaramayan)

4. Terim Anlam

Bir bilim dalına, sanat koluna, spora, mesleğe ait kavramların karşılığı olan sözcüklerin taşıdığı anlama terim anlam denir.

Örnekler:

Coğrafya: ekvator, izohips, boğaz…
Tiyatro: perde, senaryo, rol…
Müzik: nota, sol anahtarı…
Resim: Portre, tuval…
Futbol: gol, ofsayt, penaltı…
Geometri: açı, üçgen, yamuk…

Uyarı: Bir sözcüğün anlam özelliği cümleye göre değişebilir.
Duruma bir de bu açıdan bakmalısın (Mecaz anlam)
Eşkenar üçgenin tüm açıları eşittir. (Terim anlam)

SÖZCÜKLER ARASI ANLAM

EŞ SESLİ (SESTEŞ) SÖZCÜKLER

Yazılışı ve okunuşu aynı olduğu hâlde anlamları farklı olan kelimelerdir. Eş sesli kelimelr arasında hiç bir anlam ilişkisi yoktur. Eş sesli kelimelerde tüm anlamlar mutlaka gerçek anlamlıdır. Mecaz ve yan anlamlılıkla eş seslilik olmaz.

NOT: Hem yazılışları aynı olan hem de aralarında anlam bağı bulunan sözcüklere ”kökteş” (ortak köklü) sözcükler denir. Bu sözcükler bir anlamıyla isim, diğer anlamıyla fiil kökünde bulunurlar.

Nalburda üç kilo boya aldık. (İsim)
Dün akşama kadar salonu boyadım. (Fiil)

NOT: Anlamları ve sözyleyişleri birbirinden farklı olup yazılışları düzeltme işaretiyle (^) yazılan sözcükler eş sesli değildir.
“hala” ve “hâlâ”, “kar” ve “kâr”, “adet” ve “âdet”

EŞ ANLAMLI (ANLAMDAŞ) SÖZCÜKLER

Yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklere eş anlamlı sözcük denir. Eş anlamlı sözcükler kalıplaşmış söz öbekleri dışında genellikle birbirlerinin yerine kullanılırlar.

SÖZCÜK – EŞ ANLAMLISI

Konuk      – Misafir
Ulus         – Millet
Cahil        – bilgisiz
Cesur       – yürekli
Cimri        – pinti
Ek            – ilave
Eser         – yapıt

ZIT (KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER

Anlam bakımından birbiriyle çelişen sözcüklerdir.

Uzun ince bir yoldayım
Gidiyorum gündüz gece

Siyah-beyaz, uzun-kısa, aşağı-yukarı, ileri-geri, var-yok, gelmek-gitmek,

NOT: Türkçede her sözcüğün zıt anlamlısı yoktur. Sözcüklerin olumlu – olumsuz biçimleri zıt anlam taşımaz.

Sesli – sessiz Olumsuz anlam (zıt anlamlı değil)
Sevinmek – sevinmemek Olumsuz anlam (zıt anlamlı değil)

YAKIN ANLAMLI SÖZCÜKLER

Anlamları aynı yani eş anlamlı görünen ancak aralarında az da olsa anlam farkı bulunan kelimelere yakın anlamlı sözcükler denilmektedir.

İstemek – dilemek, Usanmak – sıkılmak, Uğraşmak – didinmek, Mutluluk – sevinç, istemek – dilemek, donmak – üşümek, çekinmek – kaçınmak vb.

Sözünü onaylamadığım için bana darıldı.
Toplantıya çağrılmazsa bize gücenir.
Neden yalan söylüyorsun.?
Bu davranışların yanlış.

SOMUT ANLAMLI SÖZCÜKLER

Beş duyu organımızdan biri veye birkaçı ile algılayabildiğimiz kavramları karşılayan sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir.

“ağaç, insan, dağ, kalem, bulut, hava, ışık, ısı, sıcaklık, rüzgar , ses…” somut sözcüklerdir.

SOYUT ANLAMLI SÖZCÜKLER

Beş duyu organımızın hiçbirisi ile algılayamadığımız, varlıklarını akıl ve sezgi yoluyla bildiğimiz kavramları akrşılayan sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir.

Rüya, zeka, endişe, korku, sevgi, öfke… soyut sözcüklerdir.

NOT: Bir sözcük gerçekte somut iken kullanıldığı cümleye göre soyut, soyut anlamlı bir cümle de somut anlam kazanabilir. Çünkü cümleler kullanıldıkları cümleye göre anlam kazanırlar.

Bu yol okulun önüne çıkar. (somut)
Başarının tek bir yolu vardır o da çalışmak. (soyut)

NOT: Soyut anlamlı bir sözcük bazen cümle içinde benzetme yoluyla somut anlamda kullanılabilir. Buna somutlaştırma denir.

Öfke, patlayan bir volkandır.

NOT: Somut anlamlı bir sözcük bazen cümle içinde soyut anlamda kullanılabilir Buna da soyutlaşma denir.

Değerli sanatçımız, programımıza renk kattılar.

GENEL VE ÖZEL ANLAMLI SÖZCÜKLER

Ortak nitelikleri olan varlıkların tümünü veya bir bölümünü anlatan sözcüklere “genel anlamlı sözcükler”, ortak nitelikleri olan varlıkların birini anlatan sözcüklere ise “özel anlamlı sözcükler” denir.

NOT: Bir sözcüğün genel ya da özel anlamlı olması, birlikte kullanıldığı sözcüğe göre değişir.

“varlık – canlı – hayvan – sürüngen – yılan – kobra”
GENEL . . . . . . . . . . . . . . . . . ÖZEL

NİCEL VE NİTEL ANLAMLI SÖZCÜKLER

Varlıkların sayılabilen ölçülebilen özelliklerini anlatan sözcükler nicel anlamlı sözcüklerdir. Sayılamayan özelliklerini anlatan sözcükler ise nitel anlamlıdır.

Evin geniş bir salonu vardı. (Salonun ölçülebilen özelliğini gösterir. Nicel anlam)
Eve gelince bir tabak yemek yedi. (Miktarı bellidir. Nicel anlam)
Uzun yolda araba kullanmak için sabırsızlanıyorum. (Mesafe bildiriri. Nicel anlam)
Ekşi yoğurdu ayran yaparak değerlendirebilirsin. (Nitel anlam)
Annemin lezzetli yemekleri burnumda tütüyor. (Nitel anlam)
Güleç yüzüyle çevresine neşe saçıyordu. (Nitel anlam)

YANSIMA SÖZCÜKLER

Doğada bulunan canlı veya cansız varlıkların çıkardığı seslerden esinlenerek ve o sesleri taklit ederek ortaya çıkan kelimelerdir.Bazen anlatımlarını güçlendirmek için yansıma sözcükler kullanma ihtiyacı duyar. Doğadaki bazı varlıkların çıkardıkları sesler, bazen o varlıklarla ilgili bazen de benzer oldukları başka durumları ifade ederken kullanılabilir.

* Dışarıdaki gürültünün nedenini biliyor musun?
* Maymun elindeki çekirdekleri çıtır çıtır yedi.
* Annemin horultusundan gece boyunca uyuyamadım.

Örnek: Güneş bugün pırıl pırıl parlıyor.

* Bugün yine ışıl ışıl bir güne merhaba diyoruz.

NOT: Yansıma sözcükler, sadece seslerin taklidi ile oluşur. Görme duyusuna ait bazı kelimeler, yansıma sözcükleri andırsa da yansıma olarak kabul edilmez.

* Güneş bugün pırıl pırıl parlıyor.
* Bugün yine ışıl ışıl bir güne merhaba diyoruz.

NOT: Yansıma sözcükler cümle içerisinde isim, sıfat, zarf veya fiil gibi çeşitli görevlerde kullanılabilirler.

Çıtır pastalarından yemek için sabırsızlanıyorum. (sıfat)
* Bebekler içeride mışıl mışıl uyuyor. (zarf)
* Sürekli hıçkırık tutuyor. (isim)
* Zincirle bağlı olan köpek bize havlıyor. (fiil)

UYARI: Eğer yansıma sözcük, gerçek anlamdan uzaklaşarak mecaz anlamda kullanılırsa yansıma özelliğini yitirir.

* Toplantıda sıkıntıdan patlayacaktım neredeyse.

İşinize Yarayabilir

Türkçe Ders Notları, Çalışma Notları, Konu Özetleri Ana Sayfa
Ders Kitabı Cevapları
Tüm Dersler Test Pdf İndir ve Online Test Çöz
Yazılı Soruları Tüm Sınıflar