9. Sınıf Tuna Yayıncılık Tarih Sayfa 205 Düşünelim-Söyleyelim Cevaplarını yazımızın devamından okuyabilirsiniz.

Düşünelim-Söyleyelim

Türkler; o millet değil midir ki medreselerinde Farabiler, İbn-i Sinalar, Gazaliler, Zemahşeriler tevsî-i ma’rifet eylemiştir. Namık Kemal
Aydın Taneri, Türk Devlet Geleneği, s. 39 (Düzenlenmiştir.).
Namık Kemal’in yukarıdaki sözüyle anlatmak istediği düşünce ne olabilir?

Namık Kemal’in yukarıdaki sözüyle anlatmak istediği düşünce ne olabilir?

Cevap: Türklerin ilim sahasında ne kadar değerli bilim adamları yetiştirdiklerini ve eğitime verdikleri önemi anlatmaktadır.

XIV. yüzyıl tarihçilerinden Hafız Abru’nun anlattıklarına göre Alp Arslan Nişabur’u ziyareti sırasında camide toplanmış bir grup görünce Nizâmülmülk’e bunların kim olduğunu sorar (Görsel 6.23). Vezir de onların dünya zevklerini terk etmiş, kendilerini erdemli olmaya ve mükemmelleştirmeye adamış ilim insanları olduklarını söyler. Bunun üzerine Sultan onlardan ülkesinin bekası için dua etmelerini ister. Ayrıca ilimle uğraşanların rahatlıkla toplanıp özgürce tahsil yapabilmeleri için her şehirde eğitim kurumlan inşa edilmesi talimatını verir. Böylece vezir Nizâmülmülk’ün adıyla anılacak medreselerden ilki Nişabur’da kurulur. Nizamiye Medreselerinin en tanınmışı ise 1064-1066 yılları arasında Bağdat’ta inşa edilir.

Alp Arslan’ın yukarıda anlatılan faaliyetlerini dikkate alarak Selçukluların ilme verdikleri önem ile ilgili olarak neler söyleyebilirsiniz?

Cevap: Selçuklular bu dünyada mal mülk derdinde değil de halkları yüce yaradanın emanetleri için yaşayan ilim insanlarına gereken önemin ve imkanların sunulmasını sağlamış ve böylece çok büyük medreseler ilim yuvaları inşa edebilmişlerdir.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

6. ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI

A. Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen kavramlardan uygun olanıyla tamamlayınız. Kavramlara uygun ekler getirebilirsiniz.

1. Karahanlı Devleti Bilge Kül Kadır Han tarafından kurulmuştur.

2. Yusuf Has HacipKutadgu Bilig adlı eserinde hükümdara öğütler verir.

3. Katvan Savaşı, 1141 yılında SelçuklularlaKarahitaylar arasında yapıldı.

4. Selçuklu atabeyliklerden biri de Azerbaycan’da kurulan İldenizliler Atabeyliği’dir.

5. Bâtınilerin Büyük Selçuklu topraklarındaki merkeziAlamut Kalesi’dir.

6. Ani Kalesi’ni fetheden Alparslan Abbasi halifesinden Ebü’l-feth unvanını aldı.

7. Büyük Selçuklu Devleti en geniş sınırlarına Sultan Melikşah Dönemi’nde ulaştı.

8. Büyük Selçuklu Devleti’nde sultanın ve sarayın korunmasından emir-i candar sorumludur.

B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.

(D) 1. İtil Bulgarları Almuş Han Dönemi’nde İslamiyet’i kabul etmişlerdir. 

(D) 2. Büyük Selçuklu Sultanı Sencer sultan-ı azam unvanıyla tarihe geçmiştir.

(Y) 3. Büyük Selçuklu Devleti’nde hükümdarların çocuklarına gulam denirdi. 

(Y) 4. Divan-ı Hikmet, Ömer Hayyam tarafından yazılmış bir şiir kitabıdır.

(D) 5. Selçuklu mimarisinin en önemli eserlerinden olan Mescid-i Cuma İran’ın İsfahan şehrindedir.

(Y) 6. Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucusu Selçuk Bey, Oğuzların Kızık boyundandır. 

(D) 7. Büyük Selçuklu Devleti’nde hâzinenin gelir kaynaklarından biri de haraç vergisidir.

(Y) 8. Dandanakan Savaşı Gaznelilerin zaferiyle sonuçlanmıştır

(D) 9. Gazneli Mahmut sultan unvanını kullanan ilk Türk hükümdarıdır.

(D) 10. Karahanlılar Satuk Buğra Han Dönemi’nde İslamiyet’i kabul etmişlerdir.

C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.

1. Türklerin İslamiyet’i kabulünü kolaylaştıran etkenler neler olmuştur?

Öncelikle bunu kolaylaştıran etkenlerden biri benzerliktir.Gök Türk inancı ve İslamiyet dininin benzerliklerini yazalım:

• İkisi de tek tanrılı.
• İkisinde de kurban kesilirdi.Ama Türklerde belli bir zaman yoktur.
• İkisinde de ölümden sonra hayat(ahiret) inancı vardır.
• İkisinde de hırsızlık ve yalancılık kötü karşılanır.
• İkisinde de misafirperverlik önemlidir.

2. Malazgirt Zaferi’nin Türk tarihindeki yeri ve önemi nedir? Açıklayınız.

Türkler Anadolu kapılarını kendilerine açmıştır.
Anadolu’nun Türkleşme süreci başlamıştır. Türkiye tarihi başladı.
Bizans vergiye bağlanmıştır.
Türkler boylar halinde Anadolu’ya gelerek yerleşmeye başladılar.
Anadolu’da ilk Türk beylikleri kurulmaya başlamıştır.
Haçlı Seferleri’ne zemin hazırlanmıştır.
Selçuklu Devleti’nin İslâm dünyasındaki saygınlığı artmıştır.

3. Nizâmülmülk’e göre iyi bir hükümdarda bulunması gereken özellikler nelerdir?

Cevap: Bunların başında bilginlik gelmektedir. Bilgili olmayan hükümdar ve yöneticiler devlet işlerini beceremezler ve halk arasında huzursuzluk baş gösterir. Böylece iç karışıklıklar meydana gelir. Bilgisizliğin adaletsizliğe sebep olduğu ve adaletsiz bir yönetimden halkın hoşnut olmayacağı söylenmektedir. Bilgisizliğin, yönetimde olmaması gereken unsurları ortaya çıkaran temel sebep olduğu bilinmektedir. Acelecilik de bunlardan bir tanesidir. Aceleciliğin yapılan işlerin çabuk biteceği yerde daha da uzun sürmesine sebep olduğu
söylenmektedir. Açgözlülük bir hükümdarda ve yöneticilerde kesinlikle olmaması gereken bir özelliktir. Çünkü açgözlü insan cimri kişidir ve bu da halk arasında hoşnutsuzlukla karşılanır. Kadın da yönetimde olmaması gereken bir unsur olarak görülmektedir

4. Nizamiye Medreselerinin kuruluş amaçları nelerdir?

Nizamiye Medreseleri’nin kuruluş amaçları şu şekildedir:
Sünni alim yetiştirerek Şii alimlerle ilmi mücadele etmek amacıyla kurulmuştur.
Ülke için vatan, millet sevdalısı devlet memurları ve görevlileri yetiştirmek için kurulmuştur.
Din adamlarını yetiştirerek doğru dinin öğrenilmesini sağlamaktır.
Yoksul ve zeki talebelere yardım ederek kalkınmayı sağlamaktır.
Dini bilimlerin yanında pozitif bilimler okutarak bilim ve teknik kalkınmayı sağlamaktır.
İç ve dış istihbaratı kuracak sistem ve insan yetiştirmektir.

5. İkta sistemi nedir? Açıklayınız.

Cevap: İkta, özel mülkiyette olmayıp hükümdarın mülkü olan topraklara ait vergilerin veya daha genel anlamda gelirlerin, asker veya sivil erkâna, devlete hizmetlerinin karşılığı olarak, yani maaşlarına karşılık verilmesi olarak tanımlanır

6. Selçuklu Sultanı Sencer Dönemi’nde çıkan Oğuz isyanının nedenleri ve sonuçları nelerdir?

Cevap: Tarihte duyduğumuz Oğuz isyanı konusuna bakalım. Bilindiği gibi Büyük Selçuklu İmparatorluğu Oğuzların bir kolu tarafından kurulmuştu. Kendi içlerinden çıkmış bir grubun devlet kurduğunu gören Oğuzlar, büyük kitleler hâlinde bu devlet sınırlarına göç etmişler, özellikle Anadolu’nun Türkleşmesine çok önemli katkıda bulunmuşlardır. Oğuz isyanı, Büyük Selçuklu Devleti’nin yıkılmasında çok önemli bir etkiye sahiptir

7. Büyük Selçuklu Devleti hangi uygulamalarıyla Orta Asya Türk devlet geleneğini sürdürmüştür?

Cevap:Cenaze merasimleri ve gelenekler çok erken dönemlerden itibaren her toplumda farklı şekillerde yansımaları bulunan önemli ritüeller arasındadır. Tarih boyunca her toplumda görülen bu ritüeller Türk Devletlerinde de önemli bir konuma sahip olmuşlardır. Türklerin İslamiyet’ten önceki cenaze törenlerinin temelinde Şamanizm inancı yatmaktadır. İslamiyet’in kabulünden sonra da bunun etkisi devam etmiştir.
Ağıt yakmak, elbiseyi ters giymek ve eşyaların ters kullanılması, matem elbisesi giymek, saç baş yolmak, atkuyruğu kesmek ve bağlamak, ata mezarı ziyaretleri gibi ritüeller hükümdarlar ve halk tarafından da devam ettirilmiştir. Devlet yönetiminde ve de ordu sisteminde de eski geleneklere bağlı kalınan zamanlar olmuştur.

8. Türklerin İslam mimarisine getirdikleri yenilikler neler olmuştur?

Cevap:Anadolu’da Beylikler dönemi mimarisi, Türk mimari tarihinde özel bir önem taşır. Beylikler dönemi mimarisi, Selçuklu ile Osmanlı mimarileri arasında bir köprü oluşturmaktadır. Bu dönemde bir yandan Selçuklu özellikleri sürmüş, öte yandan Osmanlı mimarisinden de etkiler alınmıştır. Beylikler dönemi sanatı ayrıca, kısa bir zaman içinde imparatorluk sanatına yükselmiş olan Osmanlı mimarisinin oluşumuna da katkıda bulunmuştur. Beylikler döneminden kalan mimari yapıtlar içinde Anadolu Türk mimarisinde tek örnek olarak bilinen birkaç yapının bulunması, bu çağın önemini daha da arttırmaktadır.

9. Atabetü’l-Hakayık adlı eserin konusu hakkında bilgi veriniz.

Cevap:Atabetü’l-Hakayık (Günümüz Türkçesiyle: Gerçeklerin Eşiği), Edip Ahmet Yükneki’nin, Karahanlı beylerinden Muhammed Dâd Sipehsalar’a hediye ettiği, hadis ve Arapça beyitlere dayanarak yazdığı şiirlerle, ahlaklı insan olmanın yollarını, ahlak ilkelerini açıklamış, çeşitli ahlakî öğütlerde bulunmuş,

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. 1048 yılında Selçukluların Bizans ve Gürcü kuvvetine karşı yaptığı savaşı hangidir?

A) Pasinler B) Malazgirt C) Serahs D) Dandanakan E) Talas

Cevap:  A

2. Aşağıdakilerden hangisi Gazneli Devleti ile ilgili doğru bir bilgi değildir?

A) Afganistan topraklarında ortaya çıkmıştır. B) Dandanakan Savaşı’nı yapmıştır. C) Kurucusu Alp Tigin’dir. D) İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devletidir. E) 1187 yılında Gurlular tarafından yıkılmıştır

Cevap: D

I. Selçuklulara karşı mücadele ettiler. II. Türk tarihindeki ilk kervansarayları kur- dular. III. Resmî dil olarak Türkçeyi kullandılar. IV. Hükümdarlarına “han” unvanı verdiler

3.Yukarıda verilen Karahanlılara ait özelliklerden hangisi veya hangilerinin bu devletin millî karakterini öne çıkardığı söylenebilir?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) III ve IV D) I, II ve III E) I, III ve IV

Cevap: C

4 Aşağıdaki İslam devletlerinin hangisinde sultan, dinî bakımından halifeye, halife de siyasi bakımından sultana bağlı kalmıştır?

A) II. Kök Türkler B) Karahanlılar C) Fâtımiler D) Büyük Selçuklular E) Uygurlar

Cevap: D

5. Karahanlılarda “arslan han” unvanlı büyük hükümdar ülkenin doğusunu yönetirken “buğra han” unvanıyla diğer bir hanedan üyesi de onun hâkimiyeti altında batı kanadın, idare etmiştir

Buna göre Karahanlılarla ilgili olarak;

I. İslamiyet’i kabul etmişlerdir,
II. İkili yönetim anlayışını sürdürmüşlerdir,
III. Güçlü devletlerle komşu olmuşlardır

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Cevap: B

6.

Gazneli Mahmut’un Hindistan’da İslami- yet’in yayılmasını sağlaması
Tuğrul Bey’in Şiî Büveyhoğullarının baskı- sından Abbasi halifesini kurtarması
Selçuklu Sultanı Sencer’in Bâtınilere karşı  mücadele etmesi

Bu bilgilere göre;

I. Türkler, İslam dünyasındaki ayrılıklara son vermişlerdir,
II. Türkler, İslamiyet’in yeni ülkelere yayılma-sını sağlamışlardır,
III. Türkler, İslamiyet’in koruyuculuğunu üstlenmişlerdir
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III

Cevap: E

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

9. Sınıf Tuna Yayıncılık Tarih 4. Ünite Değerlendirme Sayfa 133, 134 Soruları ve Cevaplarını yazımızın devamından okuyabilirsiniz.

4. ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI

A. Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen kavramlardan uygun olanıyla tamamlayınız.

1. Asya Hun Devleti Hükümdarı METE HAN ordusunu onlu sisteme göre düzenlemiştir.
2. Eski Türklerde toy ve yemeklerde kimin nerede oturacağı ÜLÜŞ ilkesine göre belirlenirdi.
3. Orta Asya Türklerinin en eski kültür merkezi olan ANAV Türkmenistan’dadır.
4. Uygurlar BÖGÜ KAĞAN zamanında Manihaizmi kabul etmişlerdir.
5. Kök Türklerde hakan ailesinin AŞİNA soyundan geldiği kabul edilirdi.
6. Hazarlarda hakan ve saray halkı MUSEVİLİK dinini kabul etmiştir.
7. Kök Türkler ve SASANİLER ittifak yaparak Akhunlara son vermiştir.
8. Türkler üzerinde bağımsız olarak yaşadıkları toprakları yurt veya ULUŞ adıyla anmışlardır.

B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.

(D) 1. Kaşgarlı Mahmut’a göre “Türk” adı “olgunluk çağı” anlamına gelmektedir. 
(D) 2. Hazarların VIII ve IX. yüzyılları tarihe “Hazar Barış Çağı” adıyla geçmiştir.
(Y) 3. Kök Türk Devleti’nin kurucusu Bilge Kağan’dır.
(Y) 4. Hun Hükümdarı Mete Han AvrupalIlar tarafından “Tanrı’nın Kırbacı” adıyla anılmıştır.
(D) 5. Avarlar, İstanbul’u kuşatan ilk Türk topluluğu olmuştur.
(Y) 6. Codeks Cumanicus adlı sözlük, Peçeneklerin en önemli edebiyat eseridir.
(D) 7. Anadolu’ya akınlarda bulunan ilk Türk topluluğu Hunlardır.
(D) 8. Orta Asya Türk devletlerinde hükümete aygucı başkanlık ederdi.
(Y) 9. Karasuk kültürü Ceyhun Nehri’nin Aral Gölü’ne döküldüğü delta bölgesinde doğmuştur.

C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.

1. Törenin Türklerin toplum yapısında ve hukuk sistemindeki yeri hakkında neler söylenebilir?

Cevap: İlk Türk devletlerinde töre adı verilen, yazılı olmayan hukuk kuralları uygulanmıştır. Töre; sosyal düzeni sağlayan örf, adet, gelenek ve ahlaki değerlerden beslenerek ortaya çıkmıştır. Orta Asya’daki konar-göçer yaşam tarzının etkisiyle oluşan töre, sadece bu coğrafyayla sınırlı kalmamış, çağlar boyu farklı bölgelerde kurulan Türk devletlerinde de etkili olmuştur. Törenin oluşumunda; kut anlayışı ile kağanlar tarafından konulan kurallar, kurultaylarda alınan kararlar ve toplum içinde yavaş yavaş oluşan gelenekler etkili olmuştur.

2. Orta Asya Türk devletlerinde görülen ikili teşkilat yapısının özellikleri nelerdir?

Cevap: Orta Asya Türk Devletleri’nde ülke yönetim bakımından iki kısma (Doğu-batı, kuzey-güney, sağ-sol gibi) ayrılırdı. Doğu merkez kabul edilirdi. Batı ise iç işlerinde serbest, dışişlerinde doğuya bağlı olurdu. Buna “ikili teşkilat” denir. Eski Türk Devletlerinde uygulanan yönetim biçimidir. Ülkenin doğusunu kağan yönetirken batısını hanedandan birinin yönetmesidir.

3. Kut nedir? Açıklayınız.

Cevap: Kut; Türk, Moğol ve Altay şamanizminde ve halk inancında kutsal enerji, yaşam gücü. Hut, Kud, Gut da denir. Moğollar Kutag, Hutag derler.

4. Konar-göçer Türklerin kış mevsimini geçirdikleri kışlaklar hangi özelliklere sahip olmalıdır?

Cevap: Konar göçer Türklerin kış mevsimini geçirdikleri kışlaklar ılıman ve alçak düzlüklerden oluşurdu.

5. Kavimler Göçü’nün sonuçları nelerdir?
Avrupa’nın bugünkü siyasi ve sosyal yapısı ortaya çıkmıştır.
Kavimlerin birleşmesi ile yeni milletler ortaya çıkmıştır.
Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır.
Göçlere dayanamayan Batı Roma İmparatorluğu 476’da yıkılmıştır.
Avrupa’da derebeylik (feodalite) rejimi ortaya çıkmıştır.
İlk çağ sona ermiş, Orta Çağ başlamıştır.
Milletlerin ortaya çıkmasındaki katkıları çok fazla olmuştur.

6. Attila’nın Roma’ya girmekten vazgeçip antlaşma yaparak geri dönmesinin nedenleri nelerdir?

Cevap: İtalya Seferi (452) Attila, 452 yılında yüz bin kişilik ordusuyla Alpler üzerinden İtalya’ya girdi. Papa I. Leo başkanlığında bir heyet Roma’nın bağışlanmasını istedi. Papa’nın ricasını kabul eden Attila geri döndü.

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1. Aşağıdakilerden hangisi Türklerin Orta  Asya’dan göç etmelerinin sosyal, ekonomik ve coğrafi nedenleri arasında sayılamaz?
A) İklim koşullarının değişmesi
B) Otlakların yetersiz kalması
C) Hayvan hastalıkları
D) Yabancı devletlerin baskıları
E) Nüfus artışı

Cevap: D

2. Asya Hunları, Çinlilere genellikle hayvansal ürünler satarken onlardan tahıl ve ipekli kumaşlar almışlardır.
Buna göre Asya Hunları ile ilgili olarak;
I. Ekonomilerinin tarıma dayalı olduğu,
II. Asken bakımdan güçlü oldukları,
III. Hayvancılıkla uğraştıkları,
IV. Yabancı devletlerle ticari ilişkiler kurdukları
yargılarından hangisine veya hangilerine ulaşılamaz?
A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) II ve IV E) I, II ve IV

Cevap: C

Eski Türklere ait aşağıdaki özelliklerden gisinin Türklerin demokrasiye yatkınlıkları- bir göstergesi olduğu savunulabilir?
A) Yönetimleri altındaki kavimlere eşit ve adaletli davranmaları
B) Komşuları ile iyi ilişkiler kurmuş olmaları
C) Elçi kabullerinde hatunların da bulunması
D) Çok hızlı şekilde teşkilatlanıp devlet kurabilme yeteneğine sahip olmaları
E) Devlet yönetiminde, Kurultay’8 yer vermeleri

Cevap: E

4. Orta Asya Türk devletlerinde, hükümdar ailesinden gelen herkesin ülkeyi yönetme yetkisine sahip olduğuna inanılırdı.Aşağıdakilerden hangisinin bu inancın bir sonucu olduğu savunulabilir?

A) Boylar hâlinde teşkilatlanılmış olması
B) Hanedan üyeleri arasında taht kavgalarının çıkması
C) Kurultaya hükümdarların başkanlık etmesi
D) Halkın devlete olan bağlılığının artması
E) Devletlerin askerî ve siyasi bakımdan güçlenmesi

Cevap: B

5. I. Genellikle taşınabilir sanat eserleri yapmaları
II. Ölülerini değerli eşyalarıyla birlikte gömmeleri
III. Hükümdarlığı Gök Tanrı’nın verdiğine inanmaları
IV. Çinlilerle ticari ilişkiler kurmaları Yukarıda Orta Asya Türk topluluklarına ait
bazı özellikler verilmiştir. Bu özelliklerden hangisi veya hangileri Türklerin genellikle konar-göçer bir hayat tarzına sahip olduklarını gösterir?

Cevap: A

6.Aşağıdakilerden hangisi İç Asya’da yaşayan Türk topluklarına ait kavramlardan biri değildir ?

Cevap: A

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Büyük Selçuklu Devleti’nde sultanın adaletin sağlanmasına verdiği önemi dikkate aldığınızda bu devletin yönetim anlayışı hakkında neler söyleyebilirsiniz bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Bu devlet töre de olsa hukuk sistemine önem veren ve hukukla yasayla yönetilen bir devlet olma özelliğini taşımaktadır.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Bizans ordusunun sayı üstünlüğüne rağmen Selçuklu ordusu karşısında bozguna uğramasının nedenleri neler olmuştur bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Bizans’ın 200.000 kişilik farklı ideallere hizmet eden ordusuna karşı Selçuklu ordusu aynı ideale hizmet eden 50.000 kişiden ibaretti. Bizans ordusu içerisinde yer alan Türkmenler ve Türklerden oluşan Avrupa Türkleri örneğin Peçenekler Alparslan’ın tarafına geçmiştir. Böylece iman dolu Selçuklu ordusu daha az sayıda olmasına rağmen savaşı kazanmıştır.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Büyük Selçuklu Devleti’nde görülen taht kavgalarının eski Türk devletlerinde görülen hangi yönetim anlayışının bir sonucu olduğu söylenebilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Nasıl ki Avrupa da iktidarın ve otoritenin simgesi ‘’Tac’’ ise , İslam aleminde ve Türklerde ‘’Taht’’tır.Türk Tarihi bir nevi taht mücadeleleri tarihidir denebilir.

Türk Devlet geleneği ve Veraset anlayışına göre ‘’Devlet hükümdar ailesinin ortak malı ‘’ sayılmış ve kimin tahta geçeceği Allah’ın takdirine bırakılmıştır.Mücadele sonunda tahta kim geçerse ona biat-itaat etme anlayışı bundandır. Çünkü takdir Allah’tandır

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Selçuklular yönetim ve toplum yapısı alanlarında hangi devletlerden etkilenmiş olabilirler bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

İranlılardan, Gaznelilerden ve eski Türk toplumları ile Bizanslılardan etkilenmiş olabilirler çünkü bu kültürlere komşudurlar.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Nizâmülmülk’ün Siyasetname’de yer alan tavsiyelerinden hareketle Selçuklu sultanlarının sorumluluklarının ve yetkilerinin neler olduğuyla ilgili hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Okuyalım

Siyasetnameden Seçmeler
“Hükümdar iktidarını Allah’a borçlu olduğunu unutmamalı ve halka iyilik yapıp adil olarak onun rızasını almaya çalışmalıdır. Hükümdar kanallar açıp, köprüler yaparak, köyler ve yeni şehirler kurarak halka iyilikler yapmalıdır. Ana yollar üzerine ribâtlar, ilim isteyenler için medreseler yapılmasını emretmelidir. Hükümdar cihanın aile reisi, insanlar da onun evlatları olduğu için halka karşı bir baba gibi davranmalıdır. Baba çocuğuna karşı şefkatli, bağışlayıcı ve eli açık olmalı fakat gerektiğinde onun iyiliği için zor kullanmaktan kaçınmamalıdır.
Hükümdarlar güzel yüzlü, iyi huylu, mert, cesur, ata iyi binen, her türlü silahı kullanabilen, sanat ve ilim zevki taşıyan, sözünde duran, ibadeti seven, âlimlere saygılı, fakirlere iyilik yapan, emrindekilerle iyi geçinen, halkın üzerinden zalimlerin zulmünü kaldıran kimseler olmalıdır.
Hükümdar, dünya malı ve bu tür işlerde orta yolu tercih edip insaflı davranmalıdır. Vergi memurlarını ve onların işlemlerini incelemeli, geliri ve gideri bilmeli, devlet mallarını korumalıdır. Hükümdar karar verirken vezirine, âlimlere, tecrübeli kişilere danışmalıdır.
Hükümdar devlet erkânının resmî işler için kendisiyle kolayca görüşebilmesi için gerekli kolaylığı sağlamalı, halkın şikâyetlerini dinlemelidir.
Dr. Ali Ertuğrul, Bir Kaynak Olarak Nizâmü’l-Mülk’ün Siyâsetnâmesi, (Düzenlenmiştir.).

Nizâmülmülk’ün Siyasetname’de yer alan tavsiyelerinden hareketle Selçuklu sultanlarının sorumluluklarının ve yetkilerinin neler olduğuyla ilgili hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?

Halkına karşı merhametli ve adaletli olmak zorunda olan, vergi memurlarını ve onların işlemlerini inceleyebilen, alimlere ve emrindeki memurlara adil ve iyi davranan, onlara güvenen, halkın istediği zaman kendisine ulaşabileceği ve konuşabileceği bir yönetici olmalıdır.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Büyük Selçuklu Devleti toprakları üzerinde günümüzde hangi devletler bulunmaktadır bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz

Türkiye, İran, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, Irak ve Suriye gibi devletler bulunmaktadır.

Selçuklular, Oğuzların Üçoklar kolu, kınık boyundandır. Selçuklular; Çin’den, Batı Anadolu dahil bütün Ortadoğu ülkeleri, Akdeniz sahilleri, Kuzeybatı Afrika, Hicaz ve Yemen’den Rusya içlerine kadar yayılan büyük bir devlet haline gelmişlerdir.

Devlete adını veren Selçuk Bey, Aral Gölü ile Hazar Denizi arasına hakim olan Oğuz Yabgu Devletinin kumandanlarından Dukak Subaşı’nın oğludur. Dukak ölünce, 17-18 yaşlarındaki Selçuk Bey subaşı oldu. Genç yaşına rağmen yüksek mevkilere ulaşan Selçuk Bey’in devamlı artan bir itibara sahip olması, Yabgu ve eşini telaşlandırdı. Onu başlarından atmak için çare aramaya başladılar. Öldürülmekten çekinen Selçuk Bey, kabilesiyle birlikte oradan ayrıldı. Güney yoluyla, muhtemelen 985 yılı sıralarında, Seyhun nehri kenarında bulunan Cend şehrine geldiler. Bölge ve şehir, İslam ülkelerine geçişte hudut durumundaydı.

Selçuklular’ın güçlenmesi, bölgenin hakimi Karahanlılar ile Gaznelileri zor durumda bıraktı. Karahanlı-Gazneli işbirliğiyle 1025’te Arslan Yabgu, Gaznelilerce yakalanıp, Hindistan’daki Kâlencer Kalesine hapsedildi. Bu hadiseden sonra, Selçuklularla Gazneliler arasında açık bir mücadele başladı. Onun esareti yıllarında Selçuklular, ortak hükümdar sistemiyle yönetildi. Musa’yı yabguluğa, Yusuf’un oğlu İbrahim’i de yınallığa getirdiler. Mikâil’in oğulları Tuğrul ve Çağrı beyler, amcalarının hakimiyetini tanımakla birlikte, ayrı bölgelerde yaşamaya başladılar.

Tuğrul Bey Sultanü’l-Muazzam (Büyük Sultan), Çağrı Bey de Melikü’l-Mülûk (Hükümdarların Hükümdarı) ünvanını aldı. Büyük Selçuku Devleti’nin kuruluş ve istiklâlini (bağımsızlığını) ilan ettiler. Selçuklu-Gazneli mücadelesi, 23 Mayıs 1040 Dandanakan Meydan Savaşı ve Selçukluların üstünlüğü ele geçirmesiyle neticelendi.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI

Kaşgarlı Mahmut Divânü Lûgati’t-Türk’ü hangi amaçlarla yazmış olabilir bu konuda sizlere kısa bilgiler vereceğiz.

Türklerin şahlandığı devri, hicri 3 ile 10. yüzyıl arasındadır. Türk hakimiyeti Avrupa ortaları Macaristandan Çin denizine kadar, Hindistan, Arabistan’dan Kuzey Buz Denizine kadar yayılmış, egemenliklerini kurmuşlardır.

Türklerin hakimiyetinde, oldukları bölgelerde Türk dili üstün tutulmuş, Türkçe öğrenmek isteyenler çok olduğu için bu dönemde bir çok Türkçe kitap yazılmıştır.

Bu eserlerden en önemlisi de Divan-u Lügati’t Türk‘tür. Divanü Lûgat-it Türk, Türk dilleri sözlüğü anlamına gelir. Bu eser paha biçilemeyecek derecede önemlidir. Bütün dünya ülkeleri üniversiteleri bu eseri değerli kabul etmektedir.

Divanü Lügatte, bu gün kullanılmayan bir çok kelime bulunur. Ama o zamanın Türk kültürünü, medeniyetini dilin zenginliğini göstermektedir.

Bu sözlüğü Kaşgarlı Mahmud’un yazma sebebi Türklerin bu zengin dillerini diğer milletlere özellikle Araplara öğretme isteğidir. Türkçenin Arapçadan üstün bir dil olduğunu ispatlamak ve Araplara Türkçeyi öğretmek için Divanü Lügâti’t Türk adlı eserini yazmıştır. Türkçenin ilk sözlük ve dil bilgisi kitabı olan Divanü Lügâti’t Türk, Kaşgarlı Mahmut tarafından Bağdat’ta Abbasi Halifesi Ebulkasım Abdullah’a sunulmuştur.

9. SINIF TUNA YAYINCILIK TARİH DERS KİTABI CEVAPLARI